Σχεδιασμός, υλοποίηση και αξιολόγηση ενός μαθήματος ανεστραμμένης τάξης (flipped classroom) σε πανεπιστημιακό τμήμα εκπαίδευσης

Abstract

This doctoral dissertation focuses on the design, implementation, and evaluation of a course based on the flipped classroom methodology within the context of Higher Education. The study was conducted in an undergraduate course of a University Department of Education and aimed to investigate the impact of the method on enhancing student engagement, motivation for learning, and the development of critical thinking skills. The theoretical framework is grounded in pedagogical theories such as constructivism, active learning, self-directed learning, and self-determination theory. The empirical part employed a mixed-methods research design, combining quantitative data (questionnaires) and qualitative data (student learning journals, focus groups) within the framework of an action research study. The educational intervention included pre-class preparation, active in-class activities, and post-class reflection. The findings indicate a significant improvement in students’ cognitive, emotional, and behavioral engagement, as well as an enhancement of intrinsic motivation, autonomy, and collaboration. At the same time, certain challenges emerged, mainly related to the preparation time required and the need for digital literacy. The dissertation concludes with recommendations for the pedagogical utilization of the flipped classroom model in higher education, emphasizing the importance of teacher professional development and the gradual integration of the method into the university learning environment.

Η παρούσα διατριβή εστιάζει στον σχεδιασμό, στην εφαρμογή και στην αξιολόγηση ενός μαθήματος βασισμένου στη μεθοδολογία της ανεστραμμένης τάξης (flipped classroom) στο πλαίσιο της Τριτοβάθμιας Εκπαίδευσης. Η μελέτη πραγματοποιήθηκε σε προπτυχιακό μάθημα πανεπιστημιακού Τμήματος Εκπαίδευσης και είχε στόχο να διερευνήσει την επίδραση της μεθόδου στην ενίσχυση της φοιτητικής εμπλοκής, του κινήτρου για μάθηση και της ανάπτυξης κριτικής σκέψης. Το θεωρητικό πλαίσιο βασίζεται σε παιδαγωγικές θεωρίες όπως ο εποικοδομισμός, η ενεργός μάθηση, η αυτοκατευθυνόμενη μάθηση και η θεωρία αυτοκαθορισμού. Στο εμπειρικό μέρος εφαρμόστηκε μικτή μεθοδολογική προσέγγιση, συνδυάζοντας ποσοτικά δεδομένα (ερωτηματολόγια) και ποιοτικά δεδομένα (ημερολόγια φοιτητών , ομάδες εστίασης), στο πλαίσιο έρευνας δράσης. Η εκπαιδευτική παρέμβαση περιλάμβανε φάσεις προετοιμασίας εκτός τάξης, ενεργών δραστηριοτήτων εντός τάξης και αναστοχασμού μετά το μάθημα. Τα αποτελέσματα δείχνουν σημαντική βελτίωση στη γνωστική, συναισθηματική και συμπεριφορική εμπλοκή των φοιτητών καθώς και ενίσχυση του εσωτερικού κινήτρου, της αυτενέργειας και της συνεργασίας. Παράλληλα, αναδείχθηκαν προκλήσεις, κυρίως σχετικές με τον χρόνο προετοιμασίας και την ανάγκη ψηφιακής εξοικείωσης. Η διατριβή καταλήγει σε προτάσεις για την παιδαγωγική αξιοποίηση του μοντέλου στην ανώτατη εκπαίδευση, υπογραμμίζοντας τη σημασία της παιδαγωγικής επιμόρφωσης των διδασκόντων και της σταδιακής ενσωμάτωσης της μεθόδου στο πανεπιστημιακό περιβάλλον