Συμβουλευτική σταδιοδρομίας και επαγγελματικού προσανατολισμού στα πλαίσια σχολικής και επαγγελματικής καθοδήγησης: ανάπτυξη και αξιοποίηση μεθοδολογικών εργαλείων στη διερεύνυση επαγγελματικών επιλογών

Abstract

This thesis aims to present the construction, psychometric standardization and utilization of four (4) new psychometric tools in the field of Career Counseling: a) Career Interests b) Work Values c) Self-Assessment of Characteristics & Skills and d) Self-Efficacy & Career Decisions. The theoretical foundation of the tools is based on a critical review of career development theories, while also exploring other factors, such as the decisive role of parental influences and the contribution of soft skills to the professional development of the individual. The research was conducted on a sample of 516 (N=516) Greek-speaking Secondary Education students. The statistical analysis included internal consistency reliability testing, content validity, factor analysis, as well as multiple regression to investigate the predictive relationships between the variables. The main findings of the Career Interests of the students are dominated by Health Sciences, Education Sciences and Law, confirming the preference for high-prestige and stable disciplines. On the contrary, agricultural and humanitarian professions have a low impact. In the Work Values, primary importance is given to Achievement, Working Conditions and Autonomy, followed by Altruism and Security. Regarding the psychometric tools of Self Assessment and Self-Efficacy, the results show that information and family support, although very important, are not sufficient on their own to eliminate the hesitation of the students. Although students feel capable of collecting data, the final decision remains a complex process that can lead to a state of waiting and/or ambivalence. However, indecision is not a generalized characteristic of the sample, but a localized difficulty that concerns a specific group of students. In conclusion, the thesis demonstrates that making a professional decision is a multidimensional process, where the transition to an autonomous career presupposes the functional interconnection of standardized psychometric tools with personalized counseling interventions, harmonized with the modern demands of the labor market.

Η παρούσα διατριβή στοχεύει στην παρουσίαση της κατασκευής, στάθμισης και αξιοποίησης τεσσάρων (4) νέων ψυχομετρικών εργαλείων στο πεδίο της Συμβουλευτικής Επαγγελματικού Προσανατολισμού: α) Επαγγελματικών Ενδιαφερόντων β) Εργασιακών Αξιών γ) Αυτοαξιολόγησης Χαρακτηριστικών & Δεξιοτήτων και δ) Αυτοαποτελεσματικότητας & Επαγγελματικών Αποφάσεων. Η θεωρητική θεμελίωση των εργαλείων εδράζεται στην κριτική ανασκόπηση των αναπτυξιακών θεωριών σταδιοδρομίας, διερευνώντας παράλληλα και άλλους παράγοντες, όπως τον καθοριστικό ρόλο των γονικών επιδράσεων και τη συμβολή των ήπιων δεξιοτήτων (soft skills) στην επαγγελματική εξέλιξη του ατόμου. Η έρευνα διεξήχθη σε δείγμα 516 (Ν=516) ελληνόφωνων μαθητών/τριών Δευτεροβάθμιας Εκπαίδευσης. Η στατιστική ανάλυση περιέλαβε έλεγχο αξιοπιστίας εσωτερικής συνέπειας, εγκυρότητα αντιπροσωπευτικού περιεχομένου, παραγοντική ανάλυση, καθώς και πολλαπλή παλινδρόμηση για τη διερεύνηση των προβλεπτικών σχέσεων μεταξύ των μεταβλητών. Στα κύρια ευρήματα των Επαγγελματικών Ενδιαφερόντων των μαθητών/μαθητριών κυριαρχούν οι Επιστήμες Υγείας, οι Επιστήμες Αγωγής και η Νομική Επιστήμη, επιβεβαιώνοντας την προτίμηση για κλάδους υψηλού κύρους και σταθερότητας. Αντιθέτως, χαμηλή απήχηση παρουσιάζουν τα αγροτικά και ανθρωπιστικά επαγγέλματα. Στις Εργασιακές Αξίες πρωταρχική σημασία δίνεται στο Επίτευγμα, τις Συνθήκες Εργασίας και την Αυτονομία, ενώ ακολουθούν ο Αλτρουισμός και η Ασφάλεια. Όσον αφορά τα ψυχομετρικά εργαλεία της Αυτοαξιολόγησης και της Αυτοαποτελεσματικότητας, τα αποτελέσματα δείχνουν ότι η ενημέρωση και η οικογενειακή στήριξη, αν και πολύ σημαντικές, δεν αρκούν από μόνες τους για να εξαλείψουν τη διστακτικότητα των μαθητών/μαθητριών. Παρόλο που οι μαθητές/μαθήτριες νιώθουν ικανοί/ες να συλλέγουν δεδομένα, η τελική απόφαση παραμένει μια σύνθετη διαδικασία που μπορεί να οδηγήσει σε κατάσταση αναμονής ή/και αμφιθυμίας. Ωστόσο, η αναποφασιστικότητα δεν αποτελεί γενικευμένο χαρακτηριστικό του δείγματος, αλλά μια εντοπισμένη δυσκολία που αφορά σε συγκεκριμένη ομάδα μαθητών/μαθητριών. Συμπερασματικά, η διατριβή καταδεικνύει ότι η λήψη επαγγελματικής απόφασης είναι μια πολυδιάστατη διεργασία, όπου η μετάβαση προς μια αυτόνομη σταδιοδρομία προϋποθέτει τη λειτουργική διασύνδεση σταθμισμένων ψυχομετρικών εργαλείων, με εξατομικευμένες συμβουλευτικές παρεμβάσεις, εναρμονισμένες με τις σύγχρονες απαιτήσεις της αγοράς εργασίας.