Τα κριτήρια του άρθρ. 107 παρ. 1 ΣυνΘΛΕΕ για τις κρατικές ενισχύσεις υπό το φως της πρόσφατης ενωσιακής νομολογίας: η ειδική περίπτωση της απαλλαγής από την καταβολή ασφαλιστικών εισφορών

Abstract

This dissertation consists of six chapters. In the first chapter, an effort is made to compile and present the legislative framework that applies in the European Union regarding state aid, and more specifically, the reference to the provision for exemption from the obligation to pay social insurance contributions. Additionally, there is a reference to the areas where state aid is applied, the conditions for granting it, the main criteria, the various forms it can take (e.g., grants, all kinds of subsidies, loan guarantees, tax exemptions/deductions, debt arrangements/write-offs, reductions/decreases in social security contributions), while issues of state aid also arise in the extremely critical areas of privatizations, sales of assets of the public sector but also the restructuring of troubled businesses), the necessity of anticipating them, the available related statistical data, as well as their contribution to the economic and social life. At the same time, there is a detailed discussion about the legal nature of social security contributions and the main aspects of the Greek social security system, in order to make clearer the connection between being exempt from the obligation to pay social security contributions and the concept of state aid. Next, in the second chapter, an in-depth and detailed analysis is carried out – both legislative and case-law – of the first criterion that needs to be met for support to be considered state aid, namely the granting of an economic advantage and the resulting selective – preferential treatment of certain businesses or economic sectors, compared to other similar ones operating in the same field. Additionally, relevant case law is provided. In the third chapter, the discussion continues on the conditions that need to be met for aid to be considered state aid, more specifically the necessity for the subsidized amounts to be granted directly by the state or by public or private entities that have been established by the state or are managed by it, and that are assigned by the state to be responsible for managing the granted aid. Additionally, there’s a reference to relevant court decisions. Similarly, in the fourth chapter, the third necessary criterion for state aid is analyzed, namely that the funding must be provided directly or indirectly from state resources, or that the transfer of the granted amounts results in an additional financial burden for the public, in order for it to be attributed to the state. Apart from the legislative approach to this specific requirement, there is also mention and a brief presentation of relevant court decisions, as well as an attempt to record all the possible sub-cases through which state aid can be provided. Furthermore, in the fifth chapter, the presentation of the criteria for the existence of state aid is completed, and it is made clear that for an intervention to be considered state aid, it must also be able to negatively affect intra-EU trade and distort healthy competition. This chapter is complemented by the presentation of relevant court decisions. The simultaneous and cumulative contribution of the aforementioned criteria is examined in particular, during the analysis of all the criteria, through the perspective of exemption from paying social security contributions as a form of state aid. In conclusion, the final chapter presents the conclusions drawn from the above information, combined with an emphasis on the importance and necessity of the role that state aid plays in supporting and promoting specific sectors of economic and social life at both national and European levels. At the same time, it highlights the fact that there is a strict and narrowly structured legislative framework, as the stakes are significant and the associated risks that must be prevented are varied and multidimensional.

Η παρούσα διατριβή αποτελείται από έξι κεφάλαια . Στο πρώτο κεφάλαιο επιχειρείται η συγκεντρωτική καταγραφή και παρουσίαση του νομοθετικού πλαισίου, που ισχύει στην Ευρωπαϊκή Ένωση σχετικά με τις κρατικές ενισχύσεις και πλέον συγκεκριμένα η αναφορά στην πρόβλεψη απαλλαγής από την υποχρέωση καταβολής ασφαλιστικών εισφορών. Επιπλέον γίνεται αναφορά στους τομείς εφαρμογής των κρατικών ενισχύσεων , στις προϋποθέσεις χορήγησης τους , τα βασικά κριτήρια, τις διάφορες μορφές που μπορεί να λάβει ( π.χ. επιχορηγήσεις, οι πάσης φύσεως επιδοτήσεις, οι εγγυήσεις δανείων, οι φορολογικές απαλλαγές/εκπτώσεις, οι ρυθμίσεις/διαγραφές χρεών, οι εκπτώσεις/μειώσεις ασφαλιστικών εισφορών , ενώ θέματα κρατικών ενισχύσεων εγείρονται και στους εξαιρετικά κρίσιμους τομείς των αποκρατικοποιήσεων, των πωλήσεων περιουσιακών στοιχείων του Δημοσίου αλλά και της αναδιάρθρωσης προβληματικών επιχειρήσεων) ,την αναγκαιότητα της πρόβλεψής τους , τα διαθέσιμα σχετικά στατιστικά στοιχεία τους όπως και τη συμβολή τους στο οικονομικό και κοινωνικό γίγνεσθαι .Παράλληλα γίνεται αναλυτική αναφορά στη νομική φύση της έννοιας της ασφαλιστικής εισφοράς και των βασικών παραμέτρων του ελληνικού συστήματος κοινωνικής ασφάλισης , ώστε να γίνει πιο ευκρινής η σύνδεση της απαλλαγής από την υποχρεωτικότητα της καταβολής των ασφαλίστικών εισφορών με την έννοια της κρατικής ενίσχυσης . Ακολούθως, στο δεύτερο κεφάλαιο επιχειρείται μια ενδελεχής και λεπτομερής ανάλυση – νομοθετική και νομολογιακή – του πρώτου κριτηρίου ,που απαιτείται να συντρέχει, ώστε να χαρακτηρισθεί μια ενίσχυση ως κρατική , δηλαδή η χορήγηση οικονομικού πλεονεκτήματος και η συνακόλουθη επιλεκτική –προνομιακή μεταχείριση ορισμένων επιχειρήσεων ή οικονομικών κλάδων ,σε σύγκριση με άλλους ομοειδείς ,που δραστηριοποιούνται στον ίδιο τομέα .Επιπλέον παρατίθεται σχετική νομολογία .Στο τρίτο κεφάλαιο συνεχίζεται η παρουσίαση των προϋποθέσεων ,που πρέπει να συντρέχουν , ώστε μια ενίσχυση να θεωρηθεί κρατική και πιο συγκεκριμένα η αναγκαιότητα χορήγησης των επιδοτούμενων ποσών απ´ ευθείας από το κράτος αλλά και από δημόσιους ή ιδιωτικούς φορείς, οι οποίοι έχουν συσταθεί από το κράτος ή διοικούνται από αυτό και με ανάθεση του κράτους καθίστανται αρμόδιοι για τη διαχείριση της χορηγούμενης ενίσχυσης. Συμπληρωματικά γίνεται νομολογιακή αναφορά σε σχετικές δικαστικές αποφάσεις .Ομοίως στο τέταρτο κεφάλαιο αναλύεται το τρίτο απαραίτητο κριτήριο κρατικών ενισχύσεων ήτοι η χρηματοδότηση να συντελείται άμεσα ή έμμεσα από κρατικούς πόρους ή η μεταφορά των χορηγούμενων ποσών να επιφέρει πρόσθετη οικονομική επιβάρυνση για το Δημόσιο , προκειμένου να καταλογιστεί στο κράτος. Εκτός από τη νομοθετική προσέγγιση του συγκεκριμένου προαπαιτούμενου γίνεται αναφορά και περιληπτική παρουσίαση χαρακτηριστικών συναφών δικαστικών αποφάσεων και προσπάθεια καταγραφής όλων των πιθανών υποπεριπτώσεων με τις οποίες δύναται να συντελεστεί μια κρατική ενίσχυση .Περαιτέρω στο πέμπτο κεφάλαιο ολοκληρώνεται η παρουσίαση των κριτηρίων ύπαρξης μιας κρατικής ενίσχυσης και γίνεται σαφές ότι μια παρέμβαση για να θεωρηθεί ως κρατική ενίσχυση απαιτείται επιπλέον να δύναται να επηρεάσει αρνητικά το ενδοενωσιακό εμπόριο και να προκαλέσει στρέβλωση του υγιούς ανταγωνισμού. Το κεφάλαιο αυτό συμπληρώνεται με την παρουσίαση συναφών δικαστικών αποφάσεων. Η ταυτόχρονη και σωρευτική συνδρομή των προαναφερόμενων κριτηρίων εξετάζεται ειδικότερα, κατά την ανάλυση όλων των κριτηρίων , υπό το πρίσμα της απαλλαγής από την καταβολή ασφαλιστικών εισφορών ως μορφής κρατικής ενίσχυσης .Εν κατακλείδι , στο τελευταίο κεφάλαιο παρατίθενται τα εξαγόμενα, από τα ανωτέρω στοιχεία , συμπεράσματα σε συνδυασμό με την υπογράμμιση της σπουδαιότητας - αναγκαιότητας του ρόλου που διαδραματίζουν οι κρατικές ενισχύσεις στη στήριξή και προώθηση συγκεκριμένων τομέων της οικονομικής και κοινωνικής ζωής σε κρατικό και ευρωπαϊκό επίπεδο . Παράλληλα δίνεται έμφαση στο γεγονός της ύπαρξης ενός αυστηρού και περιοριστικά δομημένου νομοθετικού πλαισίου καθώς το διακύβευμα είναι μεγάλης σημασίας και οι συνακόλουθοι κίνδυνοι που πρέπει να αποτραπούν πολυποίκιλοι και πολυδιάστατοι.