Η προβληματική της κατ' οίκον έρευνας στο πλαίσιο του Ποινικού Δικονομικού Δικαίου

Abstract

The interrogative act of home search is of particular interest due to the high degree of intrusiveness in fundamental rights of the individual and primarily in domestic asylum. This dissertation begins with the recording of the protection of domestic asylum in the Greek legal order, with particular reference to its constitutional and criminal protection. This is followed by the international protection of the residence in international and European legislative texts, with a corresponding citation of relevant decisions of the ECHR, while through the recording of the corresponding regulations applicable to the home search in each procedural system, useful conclusions can be drawn about the necessity and effectiveness of this investigative measure. The investigative act of the home search is then analyzed, as provided for in the Greek CCP, through the recording of its basic morphological characteristics and the thorough analysis of the conditions for its legal performance, while the specific conditions of the night home search are also listed in detail. All relevant questions of jurisdiction are then examined at the individual procedural stages of criminal proceedings, as well as in the context of transnational cooperation in the field of evidence gathering. The following are the formalities and the way in which a home search should be carried out, according to the legislative definitions, while particular emphasis is placed on random findings that may be discovered in the context of an already ongoing investigation. Furthermore, the limits of the powers of the investigators are specified and the cases in which their power is extended are examined, on the one hand, and those cases where it is correspondingly limited, on the other hand. Then, an attempt is made to examine the basic rights of the person affected by the home search and the evidentiary prohibitions on the use of the illegally collected evidence are thoroughly analyzed, as well as the consequent invalidity in case of their violation. Finally, the thesis records the conduct of home searches in the context of international judicial cooperation in the field of criminal evidence and especially through the newly established institution of the European Investigation Order, which opens up new horizons in the field of transnational evidence.

Η ανακριτική πράξη της κατ’ οίκον έρευνας παρουσιάζει ιδιαίτερο ενδιαφέρον εξαιτίας του υψηλού βαθμού επεμβατικότητας σε θεμελιώδη δικαιώματα του ατόμου και πρωτίστως στο οικιακό άσυλο. Η παρούσα διατριβή ξεκινά με την καταγραφή της προστασίας του οικιακού ασύλου στην ελληνική έννομη τάξη, με ιδιαίτερη αναφορά στη συνταγματική και ποινική του προστασία. Ακολουθεί η διεθνής προστασία της κατοικίας σε διεθνή και ευρωπαϊκά νομοθετικά κείμενα, με αντίστοιχη παράθεση σχετικών αποφάσεων του ΕΔΔΑ, ενώ μέσω της καταγραφής των αντίστοιχων ρυθμίσεων που ισχύουν για την κατ’ οίκον έρευνα στα καθ’ έκαστα δικονομικά συστήματα μπορούν να εξαχθούν χρήσιμα συμπεράσματα για την αναγκαιότητα και την αποτελεσματικότητα του ανακριτικού αυτού μέτρου. Στη συνέχεια αναλύεται η ανακριτική πράξη της κατ’ οίκον έρευνας, όπως αυτή προβλέπεται στον ελληνικό ΚΠΔ, μέσω της καταγραφής των βασικών μορφολογικών της χαρακτηριστικών και της διεξοδικής ανάλυσης των προϋποθέσεων νόμιμης διενέργειάς της, ενώ παρατίθενται αναλυτικά και οι ειδικότερες προϋποθέσεις της νυχτερινής κατ’ οίκον έρευνας. Εν συνεχεία, εξετάζονται όλα τα σχετικά ζητήματα αρμοδιότητας στα επιμέρους διαδικαστικά στάδια της ποινικής διαδικασίας, όπως και στο πλαίσιο της διακρατικής συνεργασίας στον τομέα της συλλογής των αποδείξεων. Ακολουθούν οι διατυπώσεις και ο τρόπος με τον οποίο πρέπει να διεξάγεται μια κατ’ οίκον έρευνα, σύμφωνα με τους νομοθετικούς ορισμούς, ενώ ιδιαίτερη έμφαση δίδεται στα τυχαία ευρήματα που μπορεί να ανακαλυφθούν στο πλαίσιο μιας ήδη διεξαγόμενης έρευνας. Περαιτέρω, εξειδικεύονται τα όρια εξουσίας των διενεργούντων την έρευνα και εξετάζονται αφενός οι περιπτώσεις που διευρύνεται η εξουσία τους και αφετέρου οι περιπτώσεις εκείνες που αντίστοιχα περιορίζεται. Έπειτα, επιχειρείται η εξέταση των βασικών δικαιωμάτων του θιγόμενου από την κατ’ οίκον έρευνα και αναλύονται διεξοδικά οι αποδεικτικές απαγορεύσεις αξιοποίησης του παρανόμως συλλεχθέντος αποδεικτικού υλικού, όπως και η συνακόλουθη πρόκληση ακυροτήτων σε περίπτωση παραβίασής τους. Τέλος, η διατριβή καταγράφει τη διενέργεια της κατ’ οίκον έρευνας στο πλαίσιο της διεθνούς δικαστικής συνεργασίας στο πεδίο της ποινικής απόδειξης και ιδίως μέσω του νεοπαγούς θεσμού της Ευρωπαϊκής Εντολής Έρευνας, με τον οποίο διανοίγονται νέοι ορίζοντες στο πεδίο της διακρατικής απόδειξης.