Ανάπτυξη πλατφόρμας γραμματισμών για κινητό τηλέφωνο με σκοπό τη διδασκαλία γραφής και ανάγνωσης σε ενήλικες Ρομά

Abstract

This doctoral dissertation focuses on developing a literacies platform for smartphones to support adult Roma in learning to read and write. It is motivated by the observation that, despite the widespread adoption of mobile phones and the expansion of everyday digital practices, technology-based interventions specifically designed for “illiterate” and “low-literate” adult Roma remain limited. The study is situated in the Roma community of “Karakonero” in the Municipality of Rhodes. Platform development draws on the Design Thinking method, moving from Empathize to Prototype. The empirical component comprises three independent empirical studies examining everyday uses of mobile phones in the community, the difficulties faced by “illiterate” and “low-literate” users, the strategies they employ to bypass text-based barriers, and the decisive support provided by “proximate literates” and “literate helpers”. The findings are then related to major approaches to adult literacy and inform the conceptualization of the proposed platform as a “literacies toolbox”. In parallel, the dissertation reviews mobile literacy initiatives and conducts two brainstorming sessions with informal design teams to articulate the proposal’s design principles. This trajectory culminates in a high-fidelity prototype of the Akanak platform, designed to respond to heterogeneous goals, needs and contexts of use. Akanak seeks to connect support for reading and writing with real literacy events, taking into account users’ specific goals, available resources and the conditions of their everyday lives.

Η παρούσα διδακτορική διατριβή επικεντρώνεται στην ανάπτυξη μίας πλατφόρμας γραμματισμών για έξυπνα κινητά τηλέφωνα με σκοπό τη διδασκαλία γραφής και ανάγνωσης σε ενήλικες Ρομά. Αφετηρία της έρευνας αποτελεί η διαπίστωση ότι, παρά τη διάδοση των κινητών τηλεφώνων και τη διεύρυνση των ψηφιακών πρακτικών στην καθημερινή ζωή, οι τεχνολογικές παρεμβάσεις που απευθύνονται σε "αναλφάβητους" και "χαμηλο-εγγράμματους" ενήλικες Ρομά παραμένουν περιορισμένες. Η μελέτη εστιάζει στη ρόμικη κοινότητα "Καρακόνερο" του Δήμου Ρόδου. Για την ανάπτυξη της πλατφόρμας αξιοποιείται η μέθοδος της Σχεδιαστικής Σκέψης, από το στάδιο της Ενσυναίσθησης έως και το στάδιο της Πρωτοτυποποίησης. Στο εμπειρικό σκέλος της μελέτης, μέσα από τρεις ανεξάρτητες εμπειρικές έρευνες, διερευνώνται οι καθημερινές χρήσεις του κινητού τηλεφώνου στην κοινότητα, οι δυσκολίες που αντιμετωπίζουν οι "αναλφάβητοι" και "χαμηλο-εγγράμματοι" χρήστες, οι στρατηγικές παράκαμψης των κειμενικών εμποδίων που αναπτύσσουν και ο καθοριστικός ρόλος των "κοντινών εγγράμματων" και των "εγγράμματων βοηθών". Τα ευρήματα των τριών εμπειρικών ερευνών συνδέονται στη συνέχεια με τις βασικές προσεγγίσεις του γραμματισμού ενηλίκων και οδηγούν στη σύλληψη της προτεινόμενης πλατφόρμας ως "εργαλειοθήκης γραμματισμών". Παράλληλα, η διατριβή αξιοποιεί ανασκόπηση εγχειρημάτων κινητού γραμματισμού και δύο συνεδρίες καταιγισμού ιδεών με άτυπες σχεδιαστικές ομάδες για τη διαμόρφωση των σχεδιαστικών αρχών της πρότασης. Η ερευνητική αυτή πορεία καταλήγει στην κατασκευή ενός πρωτοτύπου υψηλής πιστότητας της πλατφόρμας "Akanak", το οποίο σχεδιάζεται ώστε να ανταποκρίνεται σε ετερογενείς στόχους, ανάγκες και πλαίσια χρήσης. Η πρόταση επιχειρεί να συνδέσει την υποστήριξη της γραφής και της ανάγνωσης με πραγματικά συμβάντα γραμματισμού, λαμβάνοντας υπόψη τους ειδικότερους στόχους, τους διαθέσιμους πόρους και τις συνθήκες της καθημερινής ζωής των χρηστών.