Πολυμεσική ψηφιακή αφήγηση με ρομποτική στη διδασκαλία της Αρχαίας Ελληνικής Γραμματείας

Abstract

Contemporary social and technological transformations highlight the need to focus on teaching practices that will equip students with the knowledge and skills necessary to respond to these changes. In this context, the course in Ancient Greek Literature through translation emerges as a subject well-suited for the implementation of teaching approaches that are likely to improve students’ academic and broader outcomes. This thesis, therefore, investigates the integration of Educational Robotics into the teaching of Ancient Greek Literature, specifically the Odyssey, in comparison to conventional teaching methods. First, the research examines the evolution of Ancient Greek Literature instruction from translation to education, the connection of this course with literary theory, contemporary literacies, and the use of ICT in the teaching of language courses. Furthermore, the thesis examines key concepts such as Storytelling, Digital Storytelling, and Educational Robotics, and presents theories and approaches that provide an interpretive framework for the research. Concurrently, two review studies are presented that map the international landscape regarding the integration of Educational Robotics into narrative teaching contexts. The first review (1st study) highlights the key characteristics of the relevant interventions. Specifically, it was found that the integration of Educational Robotics into narrative teaching contexts occurs primarily in preschool and elementary education, is applied mainly in STEM and foreign language courses, the participant samples are small, and the interventions are short-term. The second review (2nd study) documents the roles of students, teachers, and robots, the relationships between these roles, and the skills, attitudes, and knowledge that studies combining these two fields aim to develop. Regarding the roles of the participants, it emerged that students most often assume the role of “programmer” or “scriptwriter,” while in recent years there has been a trend toward expanding the teacher’s role from “facilitator” of the learning process to “curriculum designer.” Furthermore, robots are primarily used as interactive tools, while in recent years they have been employed in more social roles, such as that of a “debater” or “storyteller”. The second part presents the research design and the empirical studies. First, the research design and the activities used in these studies are presented. Next, the three empirical studies are presented, which examine the effect of teaching the Odyssey through Educational Robotics to 1st-grade high school students, using a quasi-experimental design, in comparison with conventional teaching. The third (3) study examines whether this approach affects student engagement; the fourth (4) study examines learning outcomes; and the fifth (5) study examines cognitive performance compared to conventional instruction of the course. The research findings indicate that the use of Educational Robotics in narrative environments can enhance student engagement, positively support their motivation, and contribute to improving their cognitive performance. However, there is a need for the systematic implementation of Educational Robotics to ensure its positive impact. Overall, the dissertation demonstrates that the integration of Educational Robotics into narrative practice constitutes a pedagogically fruitful teaching approach for the instruction of Ancient Greek Literature through translation and Literature more broadly.

Οι σύγχρονοι κοινωνικοί και τεχνολογικοί μετασχηματισμοί αναδεικνύουν την ανάγκη προσανατολισμού προς διδακτικές πρακτικές που θα προετοιμάσουν τους μαθητές με τις κατάλληλες γνώσεις και δεξιότητες για να ανταποκριθούν σε αυτούς. Σε αυτό το πλαίσιο, το μάθημα της Αρχαίας Ελληνικής Γραμματείας από μετάφραση αναδεικνύεται ως ένα γνωστικό αντικείμενο που προσφέρεται για την αξιοποίηση διδακτικών προσεγγίσεων που πιθανώς θα βελτιώσουν τα μαθησιακά και όχι μόνο αποτελέσματα των μαθητών. Η παρούσα διδακτορική διατριβή, λοιπόν, διερευνά την ενσωμάτωση της Εκπαιδευτικής Ρομποτικής στη διδασκαλία της Αρχαίας Ελληνικής Γραμματείας, και συγκεκριμένα της Οδύσσειας, σε σύγκριση με τη συμβατική διδασκαλία του μαθήματος. Αρχικά, η έρευνα εξετάζει την εξέλιξη της διδασκαλίας της Αρχαίας Ελληνικής Γραμματείας από μετάφραση στην εκπαίδευση, τους σύγχρονους γραμματισμούς και την αξιοποίηση των ΤΠΕ στη διδασκαλία των γλωσσικών μαθημάτων. Ακόμα, μελετώνται βασικές έννοιες της διατριβής, όπως η Αφήγηση, η Ψηφιακή Αφήγηση, η Εκπαιδευτική Ρομποτική, και παρουσιάζονται οι θεωρίες και οι προσεγγίσεις που πλαισιώνουν ερμηνευτικά την έρευνα. Παράλληλα, παρουσιάζονται δύο ανασκοπικές μελέτες που χαρτογραφούν το διεθνές πεδίο ως προς την ενσωμάτωση της Εκπαιδευτικής Ρομποτικής σε αφηγηματικά διδακτικά πλαίσια. Στην πρώτη ανασκόπηση πεδίου (1η έρευνα) αναδεικνύονται τα βασικά χαρακτηριστικά των σχετικών παρεμβάσεων. Συγκεκριμένα, προέκυψε ότι η ενσωμάτωση της Εκπαιδευτικής Ρομποτικής σε αφηγηματικά διδακτικά πλαίσια πραγματοποιείται κυρίως στην προσχολική και πρωτοβάθμια εκπαίδευση, εφαρμόζεται κυρίως σε μαθήματα STEM και εκμάθησης ξένων γλωσσών, τα δείγματα των συμμετεχόντων είναι μικρά και οι παρεμβάσεις είναι βραχυπρόθεσμες. Στη δεύτερη ανασκόπηση (2η έρευνα) καταγράφονται οι ρόλοι των μαθητών, των εκπαιδευτικών και των ρομπότ, οι συσχετισμοί μεταξύ των ρόλων αυτών και οι δεξιότητες, οι στάσεις και οι γνώσεις που επιδιώκεται να αναπτύξουν στις μελέτες που συνδυάζουν τα δύο αυτά πεδία. Αναφορικά με τους ρόλους των συμμετεχόντων προέκυψε ότι μαθητές αναλαμβάνουν συχνότερα το ρόλο του «προγραμματιστή», του «σεναριογράφου», ενώ τα τελευταία χρόνια υπάρχει η τάση να διευρύνεται ο ρόλος του εκπαιδευτικού από «συντονιστή» της μαθησιακής διαδικασίας σε «σχεδιαστή του μαθήματος». Ακόμα, τα ρομπότ αξιοποιούνται κυρίως ως διαδραστικά εργαλεία, ενώ τα τελευταία χρόνια χρησιμοποιούνται σε πιο κοινωνικούς ρόλους, όπως του αφηγητή ή του συνομιλητή. Στο δεύτερο μέρος της διατριβής παρουσιάζονται οι εμπειρικές μελέτες. Αρχικά, παρουσιάζεται ο ερευνητικός σχεδιασμός και οι δραστηριότητες που αξιοποιήθηκαν σε αυτές. Στη συνέχεια, παρουσιάζονται οι τρεις εμπειρικές μελέτες στις οποίες εξετάζεται, μέσω ημιπειραματικού σχεδιασμού, η επίδραση της Εκπαιδευτικής Ρομποτικής στη διδασκαλία της Οδύσσειας σε μαθητές της Α΄ Γυμνασίου, σε σύγκριση με τη συμβατική διδασκαλία. Στην τρίτη (3) έρευνα διερευνάται κατά πόσο η προσέγγιση αυτή επηρεάζει την εμπλοκή των μαθητών, στην τέταρτη (4) έρευνα τους στόχους επίτευξης και στην πέμπτη (5) έρευνα τις γνωστικές τους επιδόσεις σε σύγκριση με τη συμβατική διδασκαλία του μαθήματος. Τα ευρήματα της έρευνας υποδεικνύουν ότι η αξιοποίηση της Εκπαιδευτικής Ρομποτικής σε αφηγηματικά περιβάλλοντα μπορεί να επιδράσει θετικά στην εμπλοκή, την παρακίνησης και τις γνωστικές επιδόσεις των μαθητών. Ωστόσο, αναδεικνύεται η ανάγκη συστηματικής εφαρμογής της Εκπαιδευτικής Ρομποτικής προκειμένου να διασφαλιστεί η θετική της επίδραση. Συνολικά, η διατριβή αναδεικνύει ότι η ενσωμάτωση της Εκπαιδευτικής Ρομποτικής στην αφηγηματική πρακτική συνιστά μια μαθησιακά γόνιμη διδακτική προσέγγιση για τη διδασκαλία της Αρχαίας Ελληνικής Γραμματείας από μετάφραση και της Λογοτεχνίας ευρύτερα.