Τα κριτήρια και οι διαδικασίες αξιολόγησης των εκπαιδευτικών της πρωτοβάθμιας και της δευτεροβάθμιας υποχρεωτικής εκπαίδευσης και της επιλογής των στελεχών στην Ελλάδα και την Αγγλία: συγκριτική μελέτη

Abstract

The main aim of the present thesis is the critical comparative analysis of the regulations regarding teacher appraisal and selection of senior management staff in Greek and English state compulsory schools from the 1980s to 2005, focusing on the relevant criteria and procedures. The basic research method was Content Analysis of the selected materials in the framework of Comparative Education and systemic theory. The data gathered were comparatively evaluated with a scope to reveal the degree of the systems’ “scientificness” and compatibility with contemporary theories of educational evaluation as well as with the general management, historical and social framework of the two educational systems studied. Apart from the main laws and regulations related to the design and implementation of the appraisal systems, a number of management and historical data determining the operation of compulsory education and educational evaluation were studied. For triangulation purposes, a case study was conducted at an English state school so as to identify the teachers’ attitudes regarding their appraisal. The research concludes that the English system has achieved a high degree of consistence and compatibility with the contemporary evaluation theories as well as with the general operation framework and structure of the education system. In Greece however even though there is significant development at the rhetoric level over time in terms of scientific reasoning, at the practical level defining the appraisal procedures there seem to be a number of deficiencies and problems. This phenomenon reveals the inadequate knowledge of evaluation theory as well as the lack of political will or inability to put forward a substantial reform of the education system as a whole. Such a development would require a radical change of structures and culture in order to transform the traditional bureaucratic organization into more modern and pluralistic forms of management which would in turn enable decentralization of power and schools’ autonomy based on wide knowledge, on adequate incentives and on the acknowledgement of teachers’ professionalism.

Η παρούσα διατριβή περιλαμβάνει τη συγκέντρωση, καταγραφή και κριτική ανάλυση των ρυθμιστικών δεδομένων που αφορούν το σχεδιασμό και την εφαρμογή των συστημάτων αξιολόγησης των εκπαιδευτικών και της επιλογής στελεχών της δημόσιας υποχρεωτικής εκπαίδευσης στην Ελλάδα και την Αγγλία από τη δεκαετία του 1980 έως το 2005, με έμφαση στα προβλεπόμενα κριτήρια και τις σχετικές διαδικασίες. Ως βασική ερευνητική τεχνική χρησιμοποιήθηκε η Ανάλυση Περιεχομένου των επιλεχθεισών πηγών στο πλαίσιο της Συγκριτικής Εκπαίδευσης και της συστημικής θεωρίας. Τα δεδομένα που προέκυψαν αξιολογήθηκαν κριτικά με στόχο να αναδειχθεί, βάσει συγκεκριμένων αξόνων και κριτηρίων, ο βαθμός επιστημονικότητας των συστημάτων και της συμβατότητάς τους με τις σύγχρονες επιταγές της θεωρίας της εκπαιδευτικής αξιολόγησης καθώς και με το γενικότερο οργανωτικο-διοικητικό, ιστορικό και κοινωνικό πλαίσιο λειτουργίας των δύο εκπαιδευτικών συστημάτων. Για τους σκοπούς της έρευνας αξιοποιήθηκαν, εκτός από τα βασικά θεσμικά κείμενα που αφορούν άμεσα στο σχεδιασμό και στην εφαρμογή των συστημάτων αξιολόγησης, και μια σειρά οργανωτικο-διοικητικών και ιστορικών δεδομένων που καθορίζουν το πλαίσιο της λειτουργίας της υποχρεωτικής σχολικής εκπαίδευσης και της αξιολόγησης του εκπαιδευτικού έργου. Στο πλαίσιο της τριγωνοποίησης των μεθόδων για την εξασφάλιση μεγαλύτερης εγκυρότητας της έρευνας διενεργήθηκε μελέτη περίπτωσης σε δημόσιο σχολείο της Αγγλίας για την αποτύπωση των απόψεων των υπηρετούντων εκπαιδευτικών σχετικά με την αξιολόγησή τους.Από τη έρευνα προκύπτει ότι το αγγλικό σύστημα παρουσιάζει σημαντικού βαθμού συνέπεια και συμβατότητα με τις σύγχρονες θεωρίες της αξιολόγησης, αλλά και με τη λειτουργία και τη δομή του εκπαιδευτικού της συστήματος. Στην Ελλάδα ωστόσο, αν και σε ρητορικό επίπεδο διαπιστώνεται σημαντική εξέλιξη διαχρονικά ως προς τον επιστημονικό λόγο της εισαγωγής των σχετικών ρυθμίσεων, στο πρακτικό επίπεδο του καθορισμού των διαδικασιών εντοπίζονται ελλείψεις και προβλήματα. Το φαινόμενο αυτό δηλώνει αφενός την ανεπαρκή γνώση της θεωρίας της αξιολόγησης και αφετέρου την έλλειψη πολιτικής βούλησης ή την αδυναμία για ουσιαστική μεταρρύθμιση του εκπαιδευτικού συστήματος στο σύνολό του. Μια τέτοια εξέλιξη θα προϋπέθετε ριζική αλλαγή των δομών αλλά και της νοοτροπίας των συντελεστών του, προκειμένου να μεταβληθεί η παραδοσιακή γραφειοκρατική του οργάνωση σε πιο σύγχρονες και πλουραλιστικές μορφές διοίκησης που θα καθιστούσαν δυνατή την αποκέντρωση των εξουσιών και την αυτονομία των σχολικών μονάδων με βάση την άρτια γνώση και ικανότητα, την παροχή επαρκών κινήτρων και την αναγνώριση του επαγγελματισμού των εκπαιδευτικών