Δραματουργία τεκμηρίων και σύγχρονες εικαστικές-ερευνητικές πρακτικές

Abstract

This dissertation examines the function of documents in research-based art and proposes the “dramaturgy of documents” as an analytical grid for understanding the way they are organized and operate within artistic works. The research focuses on the intertwining of three key concepts: the document, performativity, and dramaturgy. A central premise of the dissertation is that the document has agency and acquires performative power through its dramaturgical organization. The term “dramaturgy of documents” describes the entirety of actions -selection, transcription, classification, assembly, performance- through which the research material acquires intensity, rhythm, and public address. In the field of research-based art, a methodological distinction between “hard” and “soft” documents is proposed to study the variability of performative power. The dissertation analyses international and Greek artistic practices and, through selected case studies, explores “situated knowledge” in Greece after 2010, highlighting the ways in which “dramaturgy of documents” enables the presencing of silences, traces, and “ghosts”. Finally, the dissertation proposes the “dramaturgy of documents” as an unlearning practice and argues that research-based art constitutes an “intra-active” field of producing “minor knowledge”, which contends with dominant regimes of representation, documental and epistemic violence.

Η παρούσα διατριβή εξετάζει τη λειτουργία των τεκμηρίων στην τέχνη-βασισμένη-σε-έρευνα και προτείνει τη «δραματουργία τεκμηρίων» ως αναλυτικό πλέγμα για την κατανόηση του τρόπου οργάνωσης και δράσης τους εντός των καλλιτεχνικών έργων. Η έρευνα επικεντρώνεται στη συνύφανση τριών βασικών εννοιών, του τεκμηρίου, της επιτελεστικότητας και της δραματουργίας. Κεντρική θέση της διατριβής είναι ότι το τεκμήριο λειτουργεί ως φορέας δράσης και αποκτά επιτελεστική ισχύ μέσω της δραματουργικής του οργάνωσης. Με τον όρο «δραματουργία τεκμηρίων» περιγράφεται το σύνολο των πράξεων -επιλογή, μεταγραφή, ταξινόμηση, συναρμογή, επιτέλεση- μέσω των οποίων το ερευνητικό υλικό αποκτά ένταση, ρυθμό και δημόσια απεύθυνση. Στο πεδίο της τέχνης-βασισμένης-σε-έρευνα, προτείνεται η μεθοδολογική διάκριση μεταξύ «σκληρών» και «μαλακών» τεκμηρίων για τη μελέτη της μεταβλητότητας της επιτελεστικής τους ισχύος. Η διατριβή αναλύει διεθνείς και ελληνικές καλλιτεχνικές πρακτικές και, μέσα από επιλεγμένες περιπτώσεις μελέτης διερευνά την «τοποθετημένη γνώση» στην Ελλάδα μετά το 2010, αναδεικνύοντας τους τρόπους με τους οποίους η «δραματουργία τεκμηρίων» μπορεί να παροντοποιήσει σιωπές, ίχνη και «φαντάσματα». Τέλος, η διατριβή προτείνει τη «δραματουργία τεκμηρίων» ως μια πρακτική απομάθησης και υποστηρίζει ότι η τέχνη-βασισμένη-σε-έρευνα αποτελεί ένα «ενδοδραστικό» πεδίο παραγωγής «ελάσσονος γνώσης», η οποία αναμετριέται με τα κυρίαρχα καθεστώτα αναπαράστασης, την τεκμηριακή και την επιστημική βία.