Το Ολοκαύτωμα των Ελλήνων Εβραίων: σύγχρονη λογοτεχνία μνήμης και ειδολογικοί προβληματισμοί

Abstract

This dissertation examines the representation of the Holocaust of the Jews of Greece in contemporary memory literature, while also exploring the genre-related discourse that has developed around this subject. The study is divided into two parts. The first part establishes the historical context of Jewish life in Greece during the Second World War. It also presents the theoretical foundations of memory literature and Holocaust literature through an examination of the most influential approaches in memory studies. Attention is paid to the transformations in Holocaust memory that occurred during the transition from the twentieth century to the new millennium. Finally, this section provides a theoretical introduction to genre studies, focusing specifically on the genres associated with Holocaust literature. The second part consists of four major chapters devoted to the most significant literary genres: the historical novel, the detective novel, the generational novel, and biography. These chapters analyze key works dealing with the Holocaust of Greek Jews in Greek, English and German literature, published around and after the year 2000. At the same time, they identify and discuss the distinctive characteristics of each genre and the ways in which they shape the representation and remembrance of the Holocaust.

Η παρούσα διδακτορική διατριβή επικεντρώνεται στην αναπαράσταση του Ολοκαυτώματος των Ελλήνων Εβραίων στη σύγχρονη λογοτεχνία μνήμης, εξετάζοντας παράλληλα τους ειδολογικούς προβληματισμούς που προκύπτουν αναφορικά με τη συγκεκριμένη θεματική. Η μελέτη διαρθρώνεται σε δύο μέρη. Στο πρώτο τίθεται το ιστορικό πλαίσιο για τη ζωή των Εβραίων στην Ελλάδα κατά τη διάρκεια του Β’ Παγκοσμίου Πολέμου. Επιπλέον παρέχονται οι θεωρητικές βάσεις για τη «Λογοτεχνία μνήμης» και τη «Λογοτεχνία του Ολοκαυτώματος» μέσα από την ανάδειξη των σημαντικότερων θεωριών των σπουδών μνήμης (memory studies). Έμφαση δίνεται στις αλλαγές που παρατηρούνται στο παράδειγμα της μνήμης του Ολοκαυτώματος κατά τη μετάβαση από τον 20ό αιώνα στη νέα χιλιετία. Τέλος, παρέχεται μια θεωρητική εισαγωγή στη συζήτηση περί «λογοτεχνικού είδους» (genre studies), εστιάζοντας στα είδη της «λογοτεχνίας του Ολοκαυτώματος». Το δεύτερο μέρος χωρίζεται σε τέσσερα μεγάλα κεφάλαια, τα οποία περιλαμβάνουν τα σημαντικότερα είδη: τα ιστορικά μυθιστορήματα, τα αστυνομικά μυθιστορήματα, τα μυθιστορήματα γενεών και τις βιογραφίες. Στα κεφάλαια αυτά εξετάζονται τα σημαντικότερα έργα που εμπίπτουν στη «Λογοτεχνία του Ολοκαυτώματος» των Ελλήνων Εβραίων σε ελληνική, αγγλική και γερμανική γλώσσα, που δημοσιεύθηκαν γύρω στο 2000 και μετά, ενώ παράλληλα επισημαίνονται τα χαρακτηριστικά γνωρίσματα των συγκεκριμένων ειδών.

Die vorliegende Dissertation bezieht sich auf die Inszenierung des Holocausts bezüglich der griechischen Juden in der zeitgenössischen Erinnerungsliteratur und untersucht gleichzeitig die Genre-Problematik, die mit diesem Thema verbunden ist. Die Studie gliedert sich in zwei Teile. Im ersten Teil wird der historische Hintergrund über das Leben der Juden in Griechenland während des Zweiten Weltkriegs dargelegt. Darüber hinaus werden die theoretischen Grundlagen für die „Erinnerungsliteratur” und die „Holocaustliteratur” im Rahmen der wichtigsten Theorien der memory studies vermittelt. Die Fokussierung liegt auf dem Paradigmenwechsel, der sich um die Jahrhundertwende vollzieht. Schließlich wird eine theoretische Einführung in den Diskurs über „Literaturgattungen” (genre studies) gegeben, wobei der Schwerpunkt auf die charakteristischen Werke der „Holocaustliteratur” liegt. Der zweite Teil ist in vier große Kapitel unterteilt, die die wichtigsten Genres umfassen: historische Romane, Kriminalromane, Generationenromane und Biografien. In diesen Kapiteln werden die wichtigsten Werke der „Holocaustliteratur“ der griechischen Juden - geschrieben in griechischer, englischer und deutscher Sprache- die um das Jahr 2000 und danach veröffentlicht wurden, im Rahmen der Gedächtnistheorien analysiert und gleichzeitig werden die charakteristischen Merkmale der jeweiligen Genres hervorgehoben.