Επιλογή Διευθυντών Πρωτοβάθμιας Εκπαίδευσης: κριτήρια και διαδικασίες επιλογής τους από το μεταπολίτευση μέχρι σήμερα: παράδειγμα αναφοράς στην Περιφέρεια Ανατολικής Μακεδονίας και Θράκης

Abstract

The smooth operation of primary education schools, as well as the activation and coordination of all those involved in the educational process, is achieved, through the effective functioning of Educational Administration at the level of the Regional Unit, in order to achieve the educational objectives. Within the framework of coordinating actions related to the operation of primary education schools- namely primary schools and kindergartens- administrative functions, human resource management, collective action, feedback, and the setting of expectations are included (Chytiris, 2013, p. 11). The achievement of all the above presupposes the presence of capable leadership, which is embodied in the role of a senior educational executive, the Director of Primary Education. How can the most suitable Director of Primary Education be selected though? Which procedures should be employed and which objective and measurable criteria should determine the final selection? It is widely aknowledged that, within the educational community, a critical stance is consistently recorded toward every legislative initiative concerning the selection of Directors of Primary Education. This is also justified in practice, given that from the period of the Political Changeover to the present day, a multitude of legislative acts concerning the selection framework of these executives has been enacted, to the extent that each selection process to date has been carried out under a different legislative framework. It is evident that the delineation of the framework and the implementation of the selection process for Directors of Primary Education, fall within the responsibility of the Greek educational system, which is inextricably linked to the institutional mechanisms of the state. Through these mechanisms, educational executives are selected in a manner that often raises questions regarding the pursuit of expediencies or even the implementation of policies of political influence, manipulation and clientelism. This reality, in combination with the growing concern surrounding the particularly significant role of the Director of Education and the effort to improve the quality of the educational system, constitutes the starting point of our research approach. The study was conducted among educators who currently serve or have previously served as Directors of Primary Education in the five Regional Units of East Macedonia and Thrace. Its significance lies in the fact that it attempts to investigate, analyse, and comparatively present all the procedures for selecting Directors of Primary Education from the period of the Political Changeover (the institution of inspectors), through the introduction of the institution of Directors of Primary Education (1982), up to the recent enactment of the new law governing their selection. Although numerous and diverse views have been expressed on this issue, relatively few researchers have examined it in depth, which renders the present research particularly interesting. It is our hope that the findings of this study will serve as a useful tool for the educational community and will contribute to the context of a substantive and sincere dialogue aimed at shaping a timeless, objective, transparent, and merit-based system for the selection of Directors of Primary Education.

Μέσα από την αποτελεσματική λειτουργία της Διοίκησης της Εκπαίδευσης, σε επίπεδο Περιφερειακής Ενότητας επιτυγχάνεται η εύρυθμη λειτουργία των σχολείων σχολικών μονάδων της πρωτοβάθμιας εκπαίδευσης καθώς επίσης και η ενεργοποίηση και ο συντονισμός όλων των εμπλεκομένων στην εκπαιδευτική διαδικασία προκειμένου να επιτευχθούν οι εκπαιδευτικοί στόχοι. Στο πλαίσιο του συντονισμού των ενεργειών για τη λειτουργία των σχολείων της πρωτοβάθμιας εκπαίδευσης, δημοτικών σχολείων και νηπιαγωγείων, εντάσσονται οι διοικητικές λειτουργίες, η διαχείριση του ανθρώπινου δυναμικού, η συλλογική δράση, η ανατροφοδότηση και η ανάπτυξη προσδοκιών (Χυτήρης, 2013, σ. 11). Για την επίτευξη όλων των παραπάνω απαιτείται η ύπαρξη μιας ικανής ηγεσίας, η οποία αντικατοπτρίζεται στο πρόσωπο ενός στελέχους της Διοίκησης της Εκπαίδευσης, του Διευθυντή Πρωτοβάθμιας Εκπαίδευσης. Πώς όμως θα επιλέξουμε τον κατάλληλο Διευθυντή Πρωτοβάθμιας Εκπαίδευσης; Ποιες διαδικασίες θα χρησιμοποιηθούν και ποια αντικειμενικά μετρήσιμα κριτήρια θα κρίνουν την τελική επιλογή; Είναι γεγονός πως εντός της εκπαιδευτικής κοινότητας καταγράφεται μια επικριτική τάση σε κάθε νομοθετική πρωτοβουλία που σχετίζεται με την επιλογή των Διευθυντών Πρωτοβάθμιας Εκπαίδευσης. Αυτό δικαιολογείται και στην πράξη, αν λάβουμε υπόψη πως από τη μεταπολίτευση μέχρι σήμερα έχουν εκδοθεί πληθώρα νομοθετημάτων που σχετίζονται με το πλαίσιο επιλογής των συγκεκριμένων στελεχών σε σημείο, μάλιστα, που κάθε επιλογή μέχρι σήμερα να έχει πραγματοποιηθεί με διαφορετικό νομοθέτημα! Είναι γεγονός πως η οριοθέτηση του πλαισίου και η υλοποίηση της διαδικασίας επιλογής των Διευθυντών Πρωτοβάθμιας Εκπαίδευσης αποτελεί αρμοδιότητα του ελληνικού εκπαιδευτικού συστήματος, το οποίο είναι άρρηκτα συνδεδεμένο με τους θεσμικούς μηχανισμούς του κράτους, μέσω των οποίων επιλέγονται τα στελέχη εκπαίδευσης με τρόπο που τις περισσότερες φορές εγείρει ερωτήματα σχετικά με την εξυπηρέτηση σκοπιμοτήτων ή ακόμη και την εφαρμογή πολιτικών χειραγώγησης και συναλλαγής. Το παραπάνω γεγονός, σε συνδυασμό με τον προβληματισμό που αναπτύσσεται για τον εξαιρετικά σημαντικό ρόλο του Διευθυντή Εκπαίδευσης και την προσπάθεια βελτίωσης της ποιότητας του εκπαιδευτικού συστήματος, αποτελούν την αφετηρία της ερευνητικής μας προσέγγισης. Η παρούσα έρευνα διεξήχθη σε εκπαιδευτικούς που διατελούν ή διετέλεσαν Διευθυντές Πρωτοβάθμιας Εκπαίδευσης στις 5 περιφερειακές ενότητες της Περιφέρειας Α.Μ.Θ. και η σπουδαιότητά της έγκειται στο γεγονός ότι επιχειρεί να ερευνήσει, να αναλύσει και να παρουσιάσει συγκριτικά όλες οι διαδικασίες επιλογής των Διευθυντών Πρωτοβάθμιας Εκπαίδευσης από τη μεταπολίτευση (θεσμός των επιθεωρητών), την έναρξη εφαρμογής του θεσμού των Διευθυντών Πρωτοβάθμιας Εκπαίδευσης (1982) μέχρι και την πρόσφατη θεσμοθέτηση του νέου νόμου επιλογής τους. Για το συγκεκριμένο ζήτημα, αν και έχουν εκφραστεί πολλές και ποικίλες απόψεις, εντούτοις δεν έχουν ασχοληθεί εκτεταμένα πολλοί ερευνητές και αυτό καθιστά τη έρευνά μας άκρως ενδιαφέρουσα. Ευελπιστούμε ότι τα πορίσματα της έρευνας θα αποτελέσουν ένα χρήσιμο εργαλείο στα χέρια της εκπαιδευτικής κοινότητας και θα συμβάλλουν, στο πλαίσιο ενός ουσιαστικού και ειλικρινούς διαλόγου, που θα αποσκοπεί στη διαμόρφωση ενός διαχρονικού, αντικειμενικού, διαφανούς και αξιοκρατικού συστήματος επιλογής των Διευθυντών Πρωτοβάθμιας Εκπαίδευσης.