Ο ρόλος του ψηφιακού μετασχηματισμού και της διοίκησης ανθρώπινου δυναμικού στην περιφερειακή αυτοδιοίκηση: η περίπτωση της περιφέρειας Πελοποννήσου

Abstract

Introduction: The Digital Transformation of the Public Sector is an issue of paramount importance for modern governments, as the continuous technological progress and its deep integration into the everyday lives of citizens make the need for modernization of administrative functions imperative (Rigopoulos, 2017). In this context, e-government offers a significant opportunity for a substantial and radical digital transformation of Public Administration (Spinellis et al., 2018). At the same time, the need to strengthen the digital skills of both citizens and public servants becomes imperative, in order to ensure the provision of more efficient and effective digital public services (Spinellis et al., 2021). Purpose: The purpose of this study is to investigate the transition of Public Administration to the digital era, with an emphasis on administrative employees as the main recipients of the changes. In particular, given that the relevant bibliographic record in the field of Second-degree Local Government remains limited, especially in areas with particular geographical characteristics and pronounced regional inequalities such as the Peloponnese, the study focuses on the role played by Digital Transformation and Human Resources Management in Regional Government, with a focus on the Peloponnese Region. Methodology: A quantitative survey was conducted using a structured questionnaire, which was prepared based on the literature review and organized around five sub-themes that respond to the research questions. The simple random sampling method was used to select the sample. The survey aims to capture and evaluate the level of satisfaction of employees of the Peloponnese Region with the actions that have been implemented for its digital modernization. In particular, the study examines critical factors such as human resources, collaborations and available resources, administrative procedures, as well as the level of digital skills. At the same time, the degree of satisfaction of employees with the training programs for learning new information systems is investigated, as well as the impact of these programs on their efficiency and productivity. Finally, it is assessed whether the necessary and mature conditions exist in the Peloponnese Region for the effective implementation of digital tools that enhance the digital skills of administrative employees. Results: The analysis of the results revealed that employees of the Peloponnese Region maintain a neutral to slightly positive attitude towards the use of Information and Communication Technologies (ICT), while their attitude towards the level of digital modernization is generally considered neutral. At the same time, significant interdependencies were found between the four basic variables - criteria examined in the context of the Region's digital transformation. The degree of satisfaction of employees with the provided educational programs and the technological tools used for learning new information systems is characterized as moderate. On the contrary, with regard to the contribution of ICT to improving efficiency and productivity, the responses converge at a high level of agreement. However, the levels of agreement regarding the existence of indicator systems for evaluating the effectiveness of administrative procedures were low. The attitude towards the impact of internet applications and e-government on administrative functions was also moderate. Regarding the existence of mature conditions for the effective implementation of digital tools, employees expressed negative assessments. Correspondingly, the assessment of the degree of evaluation and review of administrative procedures based on efficiency was also negative, while the attitude towards adaptation to changes in the external environment appeared almost neutral. Conclusions: The digital modernization of the Peloponnese Region is considered necessary, as the region is called upon to face a series of challenges but also to exploit opportunities related to technological progress. The public services of the Region, as in many other regions of the country, often experience delays and malfunctions, due to the use of outdated systems and anachronistic procedures. Strengthening the degree of digitalization can substantially contribute to improving efficiency, transparency and speed of service, while reducing the need for physical presence and limiting bureaucracy. Although the Peloponnese has significant natural and cultural wealth, it lags behind in the field of the digital economy. The development of digital infrastructure and services can create new business opportunities and strengthen the local economy. In addition, the Region faces serious demographic challenges, such as the aging of the population and the flight of young people to urban centers. Digital transformation can act as a lever to address these issues, facilitating remote work, the provision of digital health services and strengthening social cohesion through modern digital platforms. In this way, the quality of life is enhanced and conditions are created for the stay and active participation of young people in the local society. This study reflects the current situation and records the level of operation of the administration in the Peloponnese Region. Through the analysis of the findings, conclusions are drawn regarding the attitude of employees and their satisfaction with the conditions for the successful implementation of the Organization's digital transformation. At the same time, proposals are formulated for further research and strengthening of existing policies.

Εισαγωγή: Ο Ψηφιακός Μετασχηματισμός του Δημόσιου Τομέα αποτελεί ένα ζήτημα υψίστης σημασίας για τις σύγχρονες κυβερνήσεις, καθώς η αδιάκοπη τεχνολογική πρόοδος και η βαθιά ενσωμάτωσή της στην καθημερινότητα των πολιτών καθιστούν επιτακτική την ανάγκη για εκσυγχρονισμό των διοικητικών λειτουργιών (Ρηγόπουλος, 2017). Στο πλαίσιο αυτό, η ηλεκτρονική διακυβέρνηση προσφέρει μια σημαντική ευκαιρία για ουσιαστικό και ριζικό ψηφιακό μετασχηματισμό της Δημόσιας Διοίκησης (Σπινέλλης κ.ά., 2018). Παράλληλα, καθίσταται επιτακτική η ανάγκη ενίσχυσης των ψηφιακών δεξιοτήτων τόσο των πολιτών όσο και των δημοσίων υπαλλήλων, προκειμένου να διασφαλιστεί η παροχή πιο αποδοτικών και αποτελεσματικών ψηφιακών δημόσιων υπηρεσιών (Σπινέλλης κ.ά., 2021). Σκοπός: Σκοπός της παρούσας μελέτης είναι η διερεύνηση της μετάβασης της Δημόσιας Διοίκησης στην ψηφιακή εποχή, με έμφαση στους διοικητικούς υπαλλήλους ως βασικούς αποδέκτες των αλλαγών. Ειδικότερα, δεδομένου ότι η σχετική βιβλιογραφική καταγραφή στον χώρο της Τοπικής Αυτοδιοίκησης Β΄ βαθμού παραμένει περιορισμένη, ιδίως σε περιοχές με ιδιαίτερα γεωγραφικά χαρακτηριστικά και έντονες περιφερειακές ανισότητες όπως η Πελοπόννησος, η μελέτη επικεντρώνεται στον ρόλο που διαδραματίζουν ο Ψηφιακός Μετασχηματισμός και η Διοίκηση Ανθρώπινου Δυναμικού στην Περιφερειακή Αυτοδιοίκηση, με επίκεντρο την Περιφέρεια Πελοποννήσου. Μεθοδολογία: Διενεργήθηκε ποσοτική έρευνα με τη χρήση δομημένου ερωτηματολογίου, το οποίο καταρτίστηκε βάσει της βιβλιογραφικής ανασκόπησης και οργανώθηκε γύρω από πέντε επιμέρους θεματικές ενότητες που ανταποκρίνονται στα ερευνητικά ερωτήματα. Για την επιλογή του δείγματος χρησιμοποιήθηκε η μέθοδος της απλής τυχαίας δειγματοληψίας. Η έρευνα στοχεύει στην αποτύπωση και αξιολόγηση του βαθμού ικανοποίησης των υπαλλήλων της Περιφέρειας Πελοποννήσου από τις δράσεις που έχουν υλοποιηθεί για τον ψηφιακό εκσυγχρονισμό της. Ειδικότερα, η μελέτη εξετάζει κρίσιμους παράγοντες όπως το ανθρώπινο δυναμικό, τις συνεργασίες και τους διαθέσιμους πόρους, τις διοικητικές διαδικασίες, καθώς και το επίπεδο ψηφιακών δεξιοτήτων. Παράλληλα, διερευνάται ο βαθμός ικανοποίησης των υπαλλήλων από τα εκπαιδευτικά προγράμματα εκμάθησης των νέων πληροφοριακών συστημάτων, καθώς και η επίδραση των προγραμμάτων αυτών στην αποδοτικότητα και παραγωγικότητά τους. Τέλος, αξιολογείται εάν στην Περιφέρεια Πελοποννήσου υπάρχουν οι απαραίτητες και ώριμες συνθήκες για την αποτελεσματική εφαρμογή ψηφιακών εργαλείων που ενισχύουν τις ψηφιακές δεξιότητες των διοικητικών υπαλλήλων. Αποτελέσματα: Από την ανάλυση των αποτελεσμάτων προέκυψε ότι οι εργαζόμενοι της Περιφέρειας Πελοποννήσου διατηρούν ουδέτερη έως ελαφρώς θετική στάση ως προς τη χρήση των Τεχνολογιών Πληροφορικής και Επικοινωνιών (ΤΠΕ), ενώ η στάση τους απέναντι στο επίπεδο ψηφιακού εκσυγχρονισμού κρίνεται γενικά ουδέτερη. Παράλληλα, διαπιστώθηκαν σημαντικές αλληλεξαρτήσεις μεταξύ των τεσσάρων βασικών μεταβλητών – κριτηρίων που εξετάστηκαν στο πλαίσιο του ψηφιακού μετασχηματισμού της Περιφέρειας. Ο βαθμός ικανοποίησης των εργαζομένων από τα παρεχόμενα εκπαιδευτικά προγράμματα και τα τεχνολογικά εργαλεία που χρησιμοποιούνται για την εκμάθηση νέων πληροφοριακών συστημάτων χαρακτηρίζεται ως μέτριος. Αντίθετα, σε ό,τι αφορά τη συμβολή των ΤΠΕ στη βελτίωση της αποδοτικότητας και της παραγωγικότητας, οι απαντήσεις συγκλίνουν σε επίπεδο υψηλής συμφωνίας. Ωστόσο, χαμηλά ήταν τα επίπεδα συμφωνίας ως προς την ύπαρξη συστημάτων δεικτών για την αξιολόγηση της αποτελεσματικότητας των διοικητικών διαδικασιών. Μέτρια ήταν, επίσης, η στάση απέναντι στην επίδραση των εφαρμογών διαδικτύου και ηλεκτρονικής διακυβέρνησης στις διοικητικές λειτουργίες. Σε ό,τι αφορά την ύπαρξη ώριμων συνθηκών για την αποτελεσματική εφαρμογή ψηφιακών εργαλείων, οι εργαζόμενοι διατύπωσαν αρνητικές εκτιμήσεις. Αντίστοιχα, αρνητική ήταν και η αξιολόγηση του βαθμού αξιολόγησης και αναθεώρησης των διοικητικών διαδικασιών βάσει αποδοτικότητας, ενώ η στάση ως προς την προσαρμογή στις μεταβολές του εξωτερικού περιβάλλοντος εμφανίστηκε σχεδόν ουδέτερη. Συμπεράσματα: Ο ψηφιακός εκσυγχρονισμός της Περιφέρειας Πελοποννήσου κρίνεται αναγκαίος, καθώς η περιοχή καλείται να αντιμετωπίσει μια σειρά από προκλήσεις αλλά και να αξιοποιήσει ευκαιρίες που σχετίζονται με την τεχνολογική πρόοδο. Οι δημόσιες υπηρεσίες της Περιφέρειας, όπως και σε πολλές άλλες περιοχές της χώρας, παρουσιάζουν συχνά καθυστερήσεις και δυσλειτουργίες, εξαιτίας της χρήσης παρωχημένων συστημάτων και αναχρονιστικών διαδικασιών. Η ενίσχυση του βαθμού ψηφιοποίησης δύναται να συμβάλει ουσιαστικά στη βελτίωση της αποδοτικότητας, της διαφάνειας και της ταχύτητας εξυπηρέτησης, μειώνοντας παράλληλα την ανάγκη για φυσική παρουσία και περιορίζοντας τη γραφειοκρατία. Παρόλο που η Πελοπόννησος διαθέτει σημαντικό φυσικό και πολιτιστικό πλούτο, εμφανίζει υστέρηση στον τομέα της ψηφιακής οικονομίας. Η ανάπτυξη ψηφιακών υποδομών και υπηρεσιών μπορεί να δημιουργήσει νέες επιχειρηματικές ευκαιρίες και να ενισχύσει την τοπική οικονομία. Επιπλέον, η Περιφέρεια αντιμετωπίζει σοβαρές δημογραφικές προκλήσεις, όπως η γήρανση του πληθυσμού και η φυγή των νέων προς τα αστικά κέντρα. Ο ψηφιακός μετασχηματισμός μπορεί να λειτουργήσει ως μοχλός αντιμετώπισης αυτών τωνζητημάτων, διευκολύνοντας την απομακρυσμένη εργασία, την παροχή ψηφιακών υπηρεσιών υγείας και την ενίσχυση της κοινωνικής συνοχής μέσα από σύγχρονες ψηφιακές πλατφόρμες. Με αυτόν τον τρόπο, ενισχύεται η ποιότητα ζωής και δημιουργούνται συνθήκες για την παραμονή και την ενεργή συμμετοχή των νέων στην τοπική κοινωνία. Η παρούσα μελέτη αποτυπώνει την υφιστάμενη κατάσταση και καταγράφει το επίπεδο λειτουργίας της διοίκησης στην Περιφέρεια Πελοποννήσου. Μέσα από την ανάλυση των ευρημάτων, εξάγονται συμπεράσματα σχετικά με τη στάση των υπαλλήλων και τη δήλωση ικανοποίησής τους ως προς τις προϋποθέσεις για την επιτυχή υλοποίηση του ψηφιακού μετασχηματισμού του Οργανισμού. Παράλληλα, διατυπώνονται προτάσεις για περαιτέρω έρευνα και ενίσχυση των υφιστάμενων πολιτικών.