Οι εκπαιδευτικές ανισότητες στην ειδική αγωγή & εκπαίδευση: η συμβολή της κοινωνικής εργασίας και της συνεργασίας σχολείου- οικογένειας στην προαγωγή της εκπαιδευτικής ισότητας

Abstract

This PhD thesis explores the views of the staff of Special Education and Training School Units regarding, on the one hand, the dominant forms of educational inequalities experienced by the students with disabilities and/or special educational needs and, on the other hand, their training needs regarding the issue of these inequalities. At the same time, it examines the contribution of: a) Social Work in school-family collaboration and b) school-family collaboration in alleviating the educational inequalities of the students with disabilities and/or special educational needs. The research study is multi-thematic and utilizes mixed methodology to generate data and achieve its diverse research objectives. The initial phase of the research design involved conducting the quantitative survey with a closed-ended questionnaire. The sample consists of 214 participants of all professional subgroups employed in Primary and Secondary Special Education and Training Schools in Athens and in Crete. The second phase involved conducting the qualitative research with semi-structured interviews. The sample consists of 26 subjects, 12 teachers and 14 members of the Special Education Staff of Secondary Special Education and Training schools from the same regions. The quantitative data were processed using the SPSS 25 statistical package. Quantitative content analysis was applied to the qualitative data. The findings of the survey highlighted: a) the positive attitude of the staff of Special Education and Training Schools to participate in training programs focusing on educational inequalities, b) the specific thematic areas of staff training needs, such as: mitigating factors, forms and effects of educational inequalities on students with disabilities and/or special educational needs, c) some of the existing forms of educational inequalities of the students with disabilities and/or special educational needs, d) the contribution of school-family collaboration in alleviating educational inequalities, e) the contribution of Social Work in school-family collaboration and thus, in alleviating educational inequalities of the students with disabilities and/or special educational needs attending Special Education and Training School Units.

Η παρούσα διδακτορική διατριβή διερευνά τις απόψεις του προσωπικού των Σχολικών Μονάδων Ειδικής Αγωγής και Εκπαίδευσης όσον αφορά, αφενός, τις κυρίαρχες μορφές των εκπαιδευτικών ανισοτήτων που υφίστανται οι μαθητές με αναπηρία ή/και ειδικές εκπαιδευτικές ανάγκες και αφετέρου, τις επιμορφωτικές τους ανάγκες ως προς το ζήτημα των ανισοτήτων αυτών. Παράλληλα, εξετάζει τη συμβολή: α) της Κοινωνικής Εργασίας στη συνεργασία σχολείου-οικογένειας και β) της συνεργασίας σχολείου-οικογένειας, στην άμβλυνση των εκπαιδευτικών ανισοτήτων των μαθητών με αναπηρία ή/και ειδικές εκπαιδευτικές ανάγκες. Η ερευνητική μελέτη είναι πολυθεματική και αξιοποιεί τη μεικτή μεθοδολογία για την παραγωγή των δεδομένων και την επίτευξη των ποικίλων ερευνητικών της στόχων. Η αρχική φάση του ερευνητικού σχεδιασμού περιλάμβανε τη διεξαγωγή της ποσοτικής έρευνας, με κλειστού τύπου ερωτηματολόγιο. Το δείγμα αποτελείται από 214 συμμετέχοντες όλων των επιμέρους ομάδων που απασχολούνται σε σχολεία Πρωτοβάθμιας και Δευτεροβάθμιας Ειδικής Αγωγής και Εκπαίδευσης της Αθήνας και της Κρήτης. Η δεύτερη φάση περιλάμβανε τη διεξαγωγή της ποιοτικής έρευνας με ημιδομημένες συνεντεύξεις. Το δείγμα αποτελείται από 26 υποκείμενα, 12 εκπαιδευτικούς και 14 μέλη του Ειδικού Εκπαιδευτικού Προσωπικού σχολείων Δευτεροβάθμιας Ειδικής Αγωγής και Εκπαίδευσης, από τις ίδιες περιοχές. Η επεξεργασία των ποσοτικών δεδομένων πραγματοποιήθηκε με τη χρήση του στατιστικού πακέτου SPSS 25. Στα ποιοτικά δεδομένα εφαρμόστηκε η ποσοτική ανάλυση περιεχομένου. Από τα ευρήματα της έρευνας αναδεικνύονται: α) η θετική στάση του προσωπικού των σχολείων Ειδικής Αγωγής και Εκπαίδευσης στο να συμμετάσχουν σε επιμορφωτικά προγράμματα σχετικά με το ζήτημα των εκπαιδευτικών ανισοτήτων, β) τα ειδικά θεματικά πεδία των επιμορφωτικών αναγκών του προσωπικού, όπως: οι παράγοντες άμβλυνσης, οι μορφές και οι επιπτώσεις των εκπαιδευτικών ανισοτήτων στους μαθητές με αναπηρία ή/και ειδικές εκπαιδευτικές ανάγκες, γ) ορισμένες από τις υφιστάμενες μορφές των εκπαιδευτικών ανισοτήτων των μαθητών με αναπηρία ή/και ειδικές εκπαιδευτικές ανάγκες, δ) η συμβολή της συνεργασίας σχολείου-οικογένειας στην άμβλυνση των εκπαιδευτικών ανισοτήτων, ε) η συμβολή της Κοινωνικής Εργασίας στη συνεργασία σχολείου-οικογένειας και άρα, στην άμβλυνση των εκπαιδευτικών ανισοτήτων των μαθητών με αναπηρία ή/και ειδικές εκπαιδευτικές ανάγκες που φοιτούν σε Σχολικές Μονάδες Ειδικής Αγωγής και Εκπαίδευσης.