Η ηγεσία και η σχέση της με το μοντέλο των πέντε παραγόντων: μελέτη σε διευθυντές σχολικών μονάδων πρωτοβάθμιας και δευτεροβάθμιας εκπαίδευσης

Abstract

Authentic leadership is a leadership model that emerged in response to the financial and moral crisis which occurred at the turn of the century and affected businesses and organizations deeply (Gardner, Avolio, Luthans, May & Walumbwa, 2005). Authentic leadership is about the alignment between the core values and the actions of the leader. When the actions of the leader reflect his/her values with honesty and consistency, the team and the leader's followers perceive and appreciate it, resulting in achieving both the organizational and financial goals and the well-being of the employees (Begley, 2001). The authentic leader acts as a role model and a source of inspiration for the team and the followers, creating the conditions for attaining the goals (Northouse, 2010).The personality of the leader is an important parameter and essential antecedent for the development of leadership. The five-factor model is the most comprehensive and widespread approach to personality to date. Discovering and mapping personality traits is useful in all areas of work and personality is considered an important influence on leadership in a variety of ways (Barrick & Mount, 1991).School leadership is perhaps the most critical component of education, as it permeates and affects all areas of school culture, performance, learning outcomes and the psychological status and well being of the stakeholders involved (Bush & Glover, 2014). In Greece, there is no evidence as to whether the principals of primary and secondary schools exercise authentic leadership. Their personality traits and whether they are related to authentic leadership are issues that have not been addressed.The authentic leadership questionnaire (ALQ) and the five-factor questionnaire (BFI) were used to address these issues. Factor analysis demonstrated sufficient reliability and validity of the tools. The results showed that school principals score high in conscientiousness and agreeableness; openness to experience and extroversion follow, while the results on neuroticism are low. Principals also display elements of authentic leadership, with internalized moral perspective leading the way. Conscientiousness seems to affect self awareness and authentic leadership as a whole. Gender, age, experience, year of graduation, training and years of service also influence the authentic leadership of the principals.

Η αυθεντική ηγεσία αποτελεί ένα μοντέλο ηγεσίας που προέκυψε ως απάντηση στην κρίση με την οποία ήρθε αντιμέτωπη η ηγεσία στις αρχές του αιώνα σε επίπεδο επιχειρηματικό, οικονομικό, αξιακό και ηθικό (Gardner, Avolio, Luthans, May & Walumbwa, 2005). Η αυθεντική ηγεσία αφορά την ευθυγράμμιση αξιών, λόγων και πράξεων του ηγέτη. Όταν αυτή η ευθυγράμμιση είναι αληθινή, γίνεται φανερή στην ομάδα και τους ακόλουθους του ηγέτη με ευεργετικά αποτελέσματα για τους στόχους του οργανισμού αλλά και την ευεξία των εργαζομένων (Begley, 2001). Ο αυθεντικός ηγέτης αποτελεί πρότυπο και φάρο έμπνευσης για τους εμπλεκόμενους στον οργανισμό και δημιουργεί τις συνθήκες για την επίτευξη των στόχων (Northouse, 2010).Η προσωπικότητα του ηγέτη αποτελεί μια σημαντική παράμετρο και ουσιαστική προϋπόθεση για την ανάπτυξη της ηγεσίας. Το μοντέλο των πέντε παραγόντων αποτελεί την πιο ολοκληρωμένη και διαδεδομένη ως τώρα προσέγγιση στην προσωπικότητα. Η αποτύπωση των χαρακτηριστικών της προσωπικότητας χρησιμεύει σε όλους τους τομείς που αφορούν την εργασία καθώς θεωρείται ότι επηρεάζει την ηγεσία ποικιλοτρόπως (Barrick & Mount, 1991).Η σχολική ηγεσία αποτελεί ίσως τον πιο κρίσιμο τομέα στην εκπαίδευση, καθώς επηρεάζει καταλυτικά όλους τους τομείς δραστηριότητας στο σχολείο, την κουλτούρα, την απόδοση και την ψυχολογική κατάσταση των εμπλεκόμενων αλλά και τα μαθησιακά αποτελέσματα (Bush & Glover, 2014). Στη χώρα μας είναι άγνωστο κατά πόσο οι διευθυντές σχολικών μονάδων πρωτοβάθμιας και δευτεροβάθμιας εκπαίδευσης ασκούν αυθεντική ηγεσία. Είναι επίσης άγνωστα τα χαρακτηριστικά της προσωπικότητάς τους και κατά πόσον αυτά σχετίζονται με την αυθεντική ηγεσία.Για να προσπελαστεί αυτό το ζήτημα, χρησιμοποιήθηκαν το ερωτηματολόγιο αυθεντικής ηγεσίας (ALQ) και το ερωτηματολόγιο των πέντε παραγόντων (BFI). Η παραγοντική ανάλυση κατέδειξε επαρκή αξιοπιστία και εγκυρότητα των εργαλείων. Τα αποτελέσματα έδειξαν ότι οι διευθυντές παρουσιάζουν υψηλές τιμές στον παράγοντα της ευσυνειδησίας, η οποία ακολουθείται από την συγκαταβατικότητα, τη δεκτικότητα στην εμπειρία και την εξωστρέφεια, ενώ παράλληλα ο νευρωτισμός έχει χαμηλές τιμές. Επίσης οι διευθυντές εμφανίζουν στοιχεία αυθεντικής ηγεσίας, με τον παράγοντα της εσωτερικευμένης ηθικής προοπτικής να προπορεύεται. Συνδυαστικά, η ευσυνειδησία φαίνεται να επηρεάζει τον παράγοντα της αυτογνωσίας αλλά και την αυθεντική ηγεσία συνολικά. Το φύλο, η ηλικία, η εμπειρία, το έτος αποφοίτησης από το πανεπιστήμιο, η επιμόρφωση και τα χρόνια προϋπηρεσίας επίσης επηρεάζουν την αυθεντική ηγεσία των διευθυντών.