Μελέτη των απόψεων εκπαιδευτικών πληροφορικής για την εφαρμογή του νέου προγράμματος σπουδών στα πρότυπα και πειραματικά γυμνάσια

Abstract

The present thesis studies the views of computer science teachers on the implementation of the new Computer Science curriculum in Model (Protypa) and Experimental (Peiramatika) Junior High Schools (Gymnasia) for a period of six school years (2011-2017). The particular choices were made taking into account the related literature as regards the critical role of the teachers in the successful implementation and integration of the various axes of a newly developed curriculum as well as the time of its continuous implementation required in order to draw conclusions. The research material of this qualitative research resulted from semi-structured interviews with 19 computer science teachers who, in the period 2011-2017, served in Model and Experimental Junior High Schools. The new Computer Science curriculum in question introduced a new approach to Computer Science instruction in compulsory secondary education. It differs both from the previous Computer Science curriculum and the Cross Thematic Curriculum Framework and is guided by the principles of Information Literacy. Its overall goal is to enhance students' digital knowledge and skills, computational thinking, problem solving through the use of software, as well as help students develop digital culture alongside lifelong learning skills, in order for them to be able to participate in the Knowledge Society as future active citizens. From the qualitative data analysis, important issues have emerged regarding the participants' views on the new Computer Science curriculum, focusing both on the teacher - curriculum relationship and the comparison between the former and the new curriculum, as well as on student development through the student-centered approach and the learning outcomes orientation of the new curriculum. The research findings suggest that the respondents place emphasis on the new curriculum and its accompanying supporting material rather than the single, conventional textbook (a remnant of the former curriculum still distributed to students). The respondents are of the view that the suggested in the new curriculum themes cover adequately and pluralistically the axes of the curriculum's stated learning objectives. The learning outcomes that the participants themselves perceive as most important and as achieved by the students are those related to programming, basic principles of computer science, the internet and its various applications, the development of meta-cognitive, problem-solving, and, building on that, computational thinking and creative thinking skills and competencies. As reported by the respondents, their implementation of the new curriculum is based on learning activities in accordance with the student abilities and interests. Moreover, the respondents stated that they employ contemporary teaching approaches in their work, based on exploratory, constructive and collaborative activities, that they evaluate positively and take advantage of the openness and flexibility inherent in the new Computer Science curriculum, and that they have integrated in their teaching practice research and project-based activities and portfolio assessment. In general, the participants report being satisfied with the overall framework of the new curriculum, insofar as they believe it supports and enhances learning and, consequently, learning outcomes. Finally, they emphasise the need for continuous in-service training so that the new Computer Science curriculum and its underlying philosophy can be better supported and taken full advantage of.

Η παρούσα διατριβή μελετά τις απόψεις εκπαιδευτικών Πληροφορικής σχετικά με την εφαρμογή του νέου Προγράμματος Σπουδών (ΠΣ) Πληροφορικής στα Πρότυπα και Πειραματικά Γυμνάσια για έξι σχολικά έτη και συγκεκριμένα κατά τη χρονική περίοδο 2011 – 2017. Η συγκεκριμένη επιλογή έγινε επειδή, πρώτον, σύμφωνα με την βιβλιογραφία, η επιτυχής ενσωμάτωση των αξόνων ενός ΠΣ εξαρτάται σε πολύ μεγάλο βαθμό από τους εκπαιδευτικούς που το υλοποιούν, και δεύτερον, χρειάζεται ικανός χρόνος συνεχούς εφαρμογής ενός ΠΣ για εξαγωγή συμπερασμάτων. Το ερευνητικό υλικό της παρούσας ποιοτικής έρευνας προέκυψε από ημι-δομημένες συνεντεύξεις με 19 εκπαιδευτικούς Πληροφορικής που υπηρέτησαν τη χρονική περίοδο 2011-2017 σε Πρότυπα και Πειραματικά Γυμνάσια. Το εν λόγω ΠΣ εισήγαγε μία νέα θεώρηση της διδασκαλίας της Πληροφορικής στην υποχρεωτική Δευτεροβάθμια Εκπαίδευση. Έχει διαφοροποιήσεις από το προηγούμενο Αναλυτικό Πρόγραμμα Σπουδών (ΑΠΣ) αλλά και από το Διαθεματικό Ενιαίο Πλαίσιο Προγράμματος Σπουδών (ΔΕΠΠΣ) και είναι προσανατολισμένο στις αρχές του Πληροφορικού Γραμματισμού. Ο γενικός του σκοπός είναι οι μαθητές να ενισχύσουν ψηφιακές γνώσεις και δεξιότητες, να αναπτύξουν δεξιότητες υπολογιστικής σκέψης, να είναι σε θέση να επιλύουν προβλήματα με υπολογιστικά εργαλεία και να αναπτύξουν ψηφιακή κουλτούρα παράλληλα με δεξιότητες δια βίου μάθησης ώστε να μπορούν να συμμετέχουν στην κοινωνία της γνώσης ως μελλοντικοί ενεργοί πολίτες. Από την ποιοτική ανάλυση των δεδομένων αναδείχθηκαν σημαντικά θέματα που αφορούν τις απόψεις των εκπαιδευτικών για το ΠΣ. Οι απόψεις αυτές εστιάζουν τόσο στην σχέση εκπαιδευτικού - ΠΣ και στη σύγκριση με το προηγούμενο Αναλυτικό Πρόγραμμα Σπουδών (ΑΠΣ), όσο και στην ανάπτυξη των μαθητών μέσω της μαθητοκεντρικής προσέγγισης του ΠΣ και του προσανατολισμού του στα Μαθησιακά Αποτελέσματα (ΜΑ). Ειδικότερα, φαίνεται ότι οι εκπαιδευτικοί του δείγματος δίνουν έμφαση στο νέο ΠΣ με το συνοδευτικό του υλικό υποστήριξης και όχι στο βιβλίο. Επίσης, κρίνουν ότι οι προτεινόμενες θεματικές ενότητες καλύπτουν επαρκώς και με πλουραλισμό τους άξονες των μαθησιακών στόχων του ΠΣ. Τα ΜΑ που οι εκπαιδευτικοί θεωρούν ότι είναι τα πλέον σημαντικά και ότι επιτυγχάνονται από τους μαθητές είναι αυτά που αφορούν τον Προγραμματισμό, διαχρονικές γνώσεις Πληροφορικής, το διαδίκτυο με τις εφαρμογές του, την ανάπτυξη μεταγνωστικών δεξιοτήτων και ικανοτήτων, τη μεθοδολογία επίλυσης προβλημάτων και κατ’ επέκταση την καλλιέργεια της Υπολογιστικής Σκέψης (ΥΣ) και της δημιουργικότητας. Η υλοποίηση του νέου ΠΣ στηρίζεται σε μαθησιακές δραστηριότητες (ΜΔ), οι οποίες, σύμφωνα με τους εκπαιδευτικούς του δείγματος, είναι σε ισορροπία με τις ικανότητες αλλά και τα ενδιαφέροντα των μαθητών. Επιπλέον, οι εκπαιδευτικοί του δείγματος δήλωσαν ότι επιλέγουν σύγχρονες διδακτικές προσεγγίσεις στο έργο τους, οι οποίες βασίζονται σε διερευνητικές, εποικοδομητικές και συνεργατικές δραστηριότητες. Επίσης, οι εκπαιδευτικοί δήλωσαν ότι αξιολογούν θετικά και εκμεταλλεύονται την ανοικτότητα και την ευελιξία του ΠΣ, έχοντας εντάξει σχέδια εργασίας και έρευνας (project) και έχοντας υιοθετήσει την αλλαγή του τρόπου αξιολόγησης των μαθητών με την χρήση του ηλεκτρονικού φακέλου μαθητή (portfolio). Γενικά, οι εκπαιδευτικοί δήλωσαν ικανοποιημένοι από το συνολικό πλαίσιο του ΠΣ, καθώς θεωρούν ότι συμβάλλει στην υποστήριξη και ενίσχυση της μάθησης και στην αναβάθμιση των Μαθησιακών Αποτελεσμάτων των μαθητών. Τέλος, εστίασαν στην ανάγκη για την λειτουργία δομών συνεχούς επιμόρφωσης προκειμένου να γίνεται αποτελεσματικότερη υποστήριξη του νέου ΠΣ και της όλης φιλοσοφίας του.