Διερεύνηση και αξιολόγηση των εκπαιδευτικών αναγκών των επαγγελματιών υγείας στην Ελλάδα

Abstract

The current global developments of health system in public and private hospitals create the need for continuing education of health care professionals with the aim of ensuring high quality health care. Due to the continuing increasing demand for education, as well as also the development of health services, the assessment and evaluation of educational needs become necessary including the limited financial resources. The aim of the present study is the identification and evaluation of the educational needs of health care professionals both in public and private hospitals in Greece, with main shafts the performance, the prioritization of needs and their professional development, as well as a more efficient scheduling and planning training. The present study was conducted in four public and three private hospitals during the period from 15/04/2017 to 30/08/2017. The valid, reliable and psychometric questionnaire of Hennessy-Hicks (1996) «Training Needs Analysis Questionnaire» was distributed, in its translated version in Greek. The number of employees taking part in the survey amounted of 453 people, which were randomly selected and belong to all departments and clinics of the nursing institutions. For the identification of training needs unrelated t-test and multivariate linear analysis was used. The questionnaire presented excellent reliability, as all internal reliability ratings Cronbach’s alpha was between 0.7 and 0.95, except from the category “administration” due to the three single items in this category. The health care professionals reported statistically significant relationship between training needs and almost 30 items of the questionnaire. In addition, according to the results of the survey, it was observed that for the half of the items, the organizational development considered more important than skills. The majority, belongs in the category of research/audit, where health care professionals believe that the organizational development will bring about greater improvement in their training needs. With regard to training needs and sex, it was observed that women and men generally had the same training needs. It should be noted that the 70% of the participants were women. Moreover, it was observed that health care professionals who are employed in the public sector presented statistically significant training needs for eight items, in relation to the private sector, for which four in the category of research/audit and three in the category of clinical tasks. Finally, according to the results of the study, 265 out of 453 health care professionals do not have any published work in Greek or in foreign-language journal. The survey showed that heath care professionals need further education with particular emphasis on the category of research/audit. This is due to the fact that there may not be any connection between research and clinical practice capacity. In addition, health managers could use these results, that will respond exclusively to the particular training needs of health care professionals. Since the training needs are recognized and prioritized, the programs could be more targeted and more efficient in order to improve the quality of health services, taking into consideration and the limited training budget.

Οι τρέχουσες παγκόσμιες εξελίξεις των συστημάτων υγείας σε δημόσια και ιδιωτικά νοσοκομεία δημιουργούν την ανάγκη για συνεχιζόμενη εκπαίδευση των επαγγελματιών υγείας με στόχο την εξασφάλιση υψηλής ποιότητας φροντίδας υγείας. Εξαιτίας της συνεχούς αυξανόμενης ζήτησης για εκπαίδευση, αλλά και ανάπτυξης των υπηρεσιών υγείας, η εκτίμηση και αξιολόγηση των εκπαιδευτικών αναγκών καθίσταται αναγκαία συμπεριλαμβανομένων και των περιορισμένων δημοσιονομικών πόρων. Σκοπός της παρούσας διατριβής είναι η διερεύνηση και αξιολόγηση των εκπαιδευτικών αναγκών των επαγγελματιών υγείας σε δημόσια και ιδιωτικά νοσοκομεία της Ελλάδας, με κύριους άξονες την επίδοση, την ιεράρχηση των αναγκών και την επαγγελματική εξέλιξή τους, καθώς και τον αποδοτικότερο σχεδιασμό και προγραμματισμό κατάρτισης. Η μελέτη διεξήχθη σε 4 δημόσια και 3 ιδιωτικά νοσοκομεία κατά το χρονικό διάστημα 15/04/2017 έως 30/08/2017. Διανεμήθηκε το έγκυρο, αξιόπιστο και ψυχομετρικό ερωτηματολόγιο των Hennessy-Hicks (1996) «Training Needs Analysis Questionnaire», στην μεταφρασμένη του εκδοχή στα ελληνικά. Ο αριθμός των εργαζομένων που πήραν μέρος στην έρευνα ανήλθε στα 453 άτομα, τα οποία επιλέχθηκαν τυχαία και ανήκαν σε όλα τα τμήματα και τις κλινικές των νοσηλευτικών ιδρυμάτων. Για τη διερεύνηση των επαγγελματικών αναγκών χρησιμοποιήθηκε ο έλεγχος t για ζεύγη, αλλά και η πολλαπλή γραμμική ανάλυση. Το ερωτηματολόγιο παρουσίασε εξαιρετική αξιοπιστία, καθώς όλοι οι συντελεστές εσωτερικής αξιοπιστίας Cronbach’s alpha ήταν μεταξύ 0,7 και 0,95, εκτός από την κλίμακα «διοικητικές εργασίες» εξαιτίας των τριών μόνο στοιχείων στην κατηγορία αυτή. Οι επαγγελματίες υγείας παρουσίασαν στατιστικά σημαντική σχέση μεταξύ των εκπαιδευτικών αναγκών και των 30 σχεδόν δεξιοτήτων του ερωτηματολογίου. Επιπροσθέτως, σύμφωνα με τα αποτελέσματα της έρευνας, παρατηρήθηκε ότι για τις μισές από τις δεξιότητες, οι οργανωτικές αλλαγές θεωρούνται πιο σημαντικές από την κατάρτιση. Από τις σημαντικές αυτές δεξιότητες, η πλειοψηφία τους ανήκει στην κατηγορία έρευνα/έλεγχος, όπου οι επαγγελματίες υγείας θεωρούν ότι θα επέλθει μέσω των οργανωτικών αλλαγών μεγαλύτερη βελτίωση για τις εκπαιδευτικές τους ανάγκες. Αναφορικά με τις εκπαιδευτικές ανάγκες και το φύλο παρατηρήθηκε ότι οι γυναίκες και οι άνδρες είχαν γενικά τις ίδιες εκπαιδευτικές ανάγκες. Αξίζει βέβαια να σημειωθεί ότι το 70% των συμμετεχόντων ήταν γυναίκες. Επιπλέον, παρατηρήθηκε ότι οι επαγγελματίες υγείας που απασχολούνται στον δημόσιο τομέα παρουσίασαν στατιστικά σημαντικότερες ανάγκες για εκπαίδευση σε οκτώ δεξιότητες, σε σχέση με τον ιδιωτικό τομέα, εκ των οποίων τέσσερις στην κατηγορία έρευνα/έλεγχος και τρεις στην κατηγορία κλινικές εργασίες. Τέλος, σύμφωνα με τα αποτελέσματα της μελέτης, 265 από τους 453 επαγγελματίες υγείας δεν είναι κάτοχοι κάποιου μεταπτυχιακού ή διδακτορικού, ενώ το 72,4% δεν έχει κάποια δημοσιευμένη εργασία σε ελληνικό ή ξενόγλωσσο περιοδικό. Η έρευνα κατέδειξε ότι οι επαγγελματίες υγείας χρειάζονται περισσότερη εκπαίδευση με ιδιαίτερη έμφαση στον τομέα έρευνα/έλεγχος. Το γεγονός αυτό οφείλεται στο ότι ίσως δεν υπάρχει κάποια σύνδεση μεταξύ έρευνας και κλινικής πρακτικής εφαρμογής. Επιπροσθέτως, οι μάνατζερ υγείας θα μπορούσαν να χρησιμοποιήσουν αυτά τα αποτελέσματα, ώστε να δημιουργήσουν και να αναπτύξουν πιο εξειδικευμένα προγράμματα, τα οποία θα ανταποκρίνονται αποκλειστικά στις ιδιαίτερες εκπαιδευτικές ανάγκες των επαγγελματικών υγείας. Εφόσον αναγνωριστούν και ιεραρχηθούν οι εκπαιδευτικές τους ανάγκες, τα προγράμματα θα μπορούν να είναι πιο στοχευμένα, καθώς και πιο αποτελεσματικά ώστε να βελτιωθεί η ποιότητα των υπηρεσιών υγείας, λαμβάνοντας βέβαια υπόψη και τον περιορισμένο οικονομικό προϋπολογισμό.