Κοινωνική και συναισθηματική μάθηση και αντιλαμβανόμενο περιβάλλον στο μάθημα της φυσικής αγωγής

Abstract

Social and Emotional learning is the process during witch an individual learns how to perceive and manage emotions, to care about others, to monitor environmental changes and to make the right decisions (Elias et al. 1997). This kind of skills that have a significant contribution to academic success (Bloodworth et al. 2001), and individuals’ well being (Zins et al. 2001), are regarded as a kind of intelligence, something different from the IQ and the traits of personality (Bar-On, 1997; Goleman, 1995; Mayer & Salovey, 1997). The main purpose of the present study was the adaptation of the Emotional Quotient Inventory: Youth Version (EQ-I:YV, Bar-On & Parker, 2000), (an instrument measuring children’s’ and adolescents’ social-emotional intelligence), to Greek language and the examination of the relationships between social-emotional intelligence and other psychological factors in physical education class. The adaptation of the School as a Caring Community Profile-II (SCCP-II, Lickona & Davidson, 2003), an instrument measuring the social-emotional classroom climate to Greek language was done for the purposes of the study. The results of the three pilot studies in junior high school and high school (Ν=510, Ν=504 and Ν=342), revealed that the 6-factor, 33-item Greek version of EQ-I:YV, had good internal validity and reliability. The 4-factor, 23-item Greek version of SCCP-II, had also good validity and reliability (3rd pilot). The above results were confirmed by the main study (N=800) witch was longitudinal and took part in two phases, within a five-month period. The longitudinal study (long path analysis, AMOS 7), revealed that both the students’ general social-emotional intelligence and every one of its factors had significant and positive interactions with the perception of a friendly classroom climate in physical education, personal improvement goal in life, perception of PE teacher’s emphasis on personal improvement in life, students’ metacognitive strategies in PE and use of integrative strategies in conflict resolution. On the other hand, social-emotional intelligence had negative interactions with students’ performance avoidance goal in life, perception of PE teacher’s emphasis on performance avoidance goal in life and use of aggressive strategies in conflict resolution, while it had not any significant relationship with students’ involvement in sports. Due to the results, it comes up a need for examination through experimental study whether a learning environment oriented to caring and to personal improvement contributes to increment of social-emotional skills, and whether these skills lead to students’ more effective self-regulated strategies.

Η κοινωνική και συναισθηματική μάθηση είναι το κομμάτι εκείνο της εκπαίδευσης που αφορά την απόκτηση δεξιοτήτων, όπως η αναγνώριση και ο χειρισμός των συναισθημάτων του εαυτού και των άλλων, το ενδιαφέρον για τους άλλους, η σύναψη καλών σχέσεων, η παρακολούθηση των αλλαγών του περιβάλλοντος και η λήψη κατάλληλων αποφάσεων (Elias et al. 1997). Οι δεξιότητες αυτές συμβάλουν στην ακαδημαϊκή επιτυχία (Bloodworth et al. 2001), και στην ευημερία του ατόμου στη ζωή γενικά (Zins et al. 2001), και θεωρούνται σαν ένα είδος νοημοσύνης, διαφορετικό από τη νοητική ικανότητα (IQ) και από τα χαρακτηριστικά της προσωπικότητας (Bar-On, 1997; Goleman, 1995; Mayer & Salovey, 1997). Ο κύριος σκοπός της έρευνας ήταν η προσαρμογή στην Ελληνική γλώσσα του Emotional Quotient Inventory: Youth Version (EQ-I:YV, Bar-On & Parker, 2000), ενός οργάνου μέτρησης της κοινωνικής-συναισθηματικής νοημοσύνης των παιδιών και των εφήβων και η διερεύνηση της σχέσης της ΚΣΝ με ψυχολογικούς παράγοντες του μαθήματος της φυσικής αγωγής. Για τους σκοπούς της έρευνας, έγινε επίσης και η προσαρμογή του School as a Caring Community Profile-II (SCCP-II, Lickona & Davidson, 2003), ενός οργάνου μέτρησης του κοινωνικού και συναισθηματικού κλίματος της τάξης στο μάθημα της ΦΑ. Από αποτελέσματα των τριών πιλοτικών ερευνών σε μαθητές του Γυμνασίου και του Λυκείου (Ν=510, Ν=504 και Ν=342), φάνηκε ότι το 6-παραγόντων, 33-θεμάτων EQ-I:YV, προσαρμοσμένο στα Ελληνικά διαθέτει καλή εσωτερική δομή, εγκυρότητα και αξιοπιστία. Εγκυρότητα και αξιοπιστία φάνηκε και για το 4-παραγόντων, 23-θεμάτων SCCP-II (3η πιλοτική). Τα αποτελέσματα της κύριας έρευνας (Ν=800) που είχε διαχρονικό χαρακτήρα και διεξήχθη σε δύο φάσεις με διαφορά πέντε μηνών, επιβεβαίωσαν την καλή παραγοντική δομή και εγκυρότητα (εσωτερική-εξωτερική) των οργάνων. Η διαχρονική μελέτη των αιτιατών σχέσεων (Long Path Analysis, AMOS 7), έδειξε ότι τόσο η γενική κοινωνική-συναισθηματική νοημοσύνη των μαθητών, όσο και οι επιμέρους μεταβλητές της είχαν σημαντική θετική αλληλεπίδραση με το αντιλαμβανόμενο κλίμα φιλίας της τάξης στη ΦΑ, με το προσανατολισμό των μαθητών στη προσωπική βελτίωση στη ζωή, με την αντιλαμβανόμενη έμφαση του καθηγητή ΦΑ στη προσωπική βελτίωση στη ζωή, με τις στρατηγικές μεταγνώσης που χρησιμοποιούν οι μαθητές στο μάθημα και με την αντίληψή τους για χρήση ευγενικής προσέγγισης για την επίλυση των διαφορών τους. Από την άλλη μεριά, η κοινωνική-συναισθηματική νοημοσύνη είχε αρνητική αλληλεπίδραση με το προσανατολισμό των μαθητών στη προστασία του εγώ στη ζωή, με την αντιλαμβανόμενη έμφαση του καθηγητή ΦΑ στη προστασία του εγώ στη ζωή και με την αντίληψή τους για χρήση επιθετικής συμπεριφοράς για την επίλυση των διαφορών τους, ενώ δεν βρέθηκε να σχετίζεται με την εκτός σχολείου ενασχόληση των μαθητών με τον αθλητισμό. Από τα αποτελέσματα προκύπτει η ανάγκη διερεύνησης μέσω πειραματικής έρευνας κατά πόσο ένα περιβάλλον μάθησης προσανατολισμένο στη φροντίδα και στη προσωπική βελτίωση των μαθητών, συμβάλλει στην αύξηση των κοινωνικών και συναισθηματικών δεξιοτήτων και κατά πόσο αυτές οι δεξιότητες οδηγούν σε πιο αποτελεσματικές στρατηγικές αυτορρύθμισης.