Αστική ευθύνη στο νομικό πλαίσιο των Οδηγιών MIFID και του Κανονισμού MIFIR (ουσιαστικά και δικονομικά ζητήματα)

Abstract

This study provides a comprehensive evaluation of the MiFID I & II and MiFIR regulatory framework, examining its impact on substantive and procedural civil law. The analysis begins with the socio-economic background, the purpose of legislative intervention in capital markets, and the legal nature of investment services through their subsumption under the contract types of the Civil Code. Next, the contractual obligations of Investment Firms are presented, and breach of contract is examined under the scope of both contractual and tort liability. Concurrently, common liability issues are analyzed, such as the determination of loss/damage, causation, contributory negligence, and limitation of liability clauses, while special cases such as algorithmic trading, churning, and dark pools are also addressed. In the domain of procedural law, the study focuses on international jurisdiction (under Regulation 1215/2012) and the applicable law in investment disputes involving foreign elements. Subsequently, it examines the factual elements required for the specificity of the claim, the granting of provisional judicial protection via interim measures, the nature of joinder of parties, as well as evidentiary issues with an emphasis on the burden of proof, while evaluating the potential for out-of-court dispute resolution through mediation. The paper concludes with an overall appraisal of the EU framework, highlighting the shortcomings that necessitate the supplementary application of national law and consumer protection legislation, while comparing compensation as a legal consequence with alternative forms of protection, such as contract annullment or administrative sanctions.

Η μελέτη πραγματοποιεί μια ολοκληρωμένη αξιολόγηση του κανονιστικού πλαισίου MiFID I & II και MiFIR, εξετάζοντας τις επιπτώσεις του στο ουσιαστικό και δικονομικό αστικό δίκαιο. Η ανάλυση εκκινεί από το κοινωνικο-οικονομικό υπόβαθρο, τον σκοπό της νομοθετικής παρέμβασης στην κεφαλαιαγορά και τη νομική φύση των επενδυτικών υπηρεσιών μέσω της υπαγωγής τους στις συμβατικές μορφές του Αστικού Κώδικα. Στη συνέχεια, παρουσιάζονται οι συμβατικές υποχρεώσεις των Επιχειρήσεων Παροχής Επενδυτικών Υπηρεσιών (ΕΠΕΥ) και εξετάζεται η ανώμαλη εξέλιξη της ενοχής υπό το πρίσμα τόσο της συμβατικής όσο και της αδικοπρακτικής ευθύνης. Παράλληλα, αναλύονται κοινά ζητήματα ευθύνης, όπως ο προσδιορισμός της ζημίας, ο αιτιώδης σύνδεσμος, η συνυπαιτιότητα και οι απαλλακτικές ρήτρες, ενώ θίγονται ειδικά φαινόμενα όπως το algorithmic trading, το churning και τα dark pools. Στο πεδίο του δικονομικού δικαίου, η μελέτη επικεντρώνεται στη διεθνή δικαιοδοσία (βάσει του Κανονισμού 1215/2012) και στο εφαρμοστέο δίκαιο σε επενδυτικές διαφορές με στοιχεία αλλοδαπότητας. Ακολούθως, εξετάζονται τα πραγματολογικά στοιχεία για το ορισμένο της αγωγής, η παροχή προσωρινής δικαστικής προστασίας μέσω ασφαλιστικών μέτρων, η φύση της ομοδικίας, καθώς και ζητήματα αποδεικτικής διαδικασίας με έμφαση στο βάρος απόδειξης, ενώ αξιολογείται και η δυνατότητα εξωδικαστικής επίλυσης διαφορών μέσω διαμεσολάβησης. Η εργασία ολοκληρώνεται με μια συνολική αποτίμηση του κοινοτικού πλαισίου, επισημαίνοντας τις αδυναμίες που καθιστούν αναγκαία τη συμπληρωματική εφαρμογή του εθνικού δικαίου και της νομοθεσίας για την προστασία του καταναλωτή, ενώ παράλληλα συγκρίνεται η αποζημίωση ως έννομη συνέπεια με εναλλακτικές μορφές προστασίας, όπως η ακύρωση της σύμβασης ή οι διοικητικές κυρώσεις.