Reconsidering epistemic structural realism: downward paths, impurities and metaphilosophical reflections

Abstract

In this dissertation, I articulate a novel form of epistemic structural realism (ESR), which I call Multiplicative ESR, and argue that it is the only version capable of sustaining the claim that ESR constitutes a distinctive and substantive modestly realist epistemological position that is genuinely responsive to revolutionary theory change. In broad terms, Multiplicative ESR counsels epistemic restraint concerning the prospects of veridically “visualizing” unobservable physical entities—that is, representing them by means of observational concepts rooted in our sensory experience of the macroscopic world. More generally, the position may be understood as expressing a cautionary attitude toward ontological claims of literal identity between apparently distinct entities in contexts of theoretical unification, maintaining that unity at the level of theory does not entail unity in nature. The development of Multiplicative ESR proceeds from the identification and systematic examination of an internal tension within standard (Ramseyan) ESR that has remained underexplored. This tension arises between the semantic motivations for ESR—specifically, the adoption of a descriptivist semantics for theoretical terms—and its historical motivations, grounded in the well-known Pessimistic Meta-Induction. I argue that Multiplicative ESR supplies the only coherent structuralist strategy for reconciling these semantic and historical considerations. Beyond issues internal to ESR, a substantial portion of the dissertation investigates the relationship between ESR and purportedly more robust forms of scientific realism, most notably deployment realism. I argue that the very logic of deployment realism—according to which realist commitment should be restricted to the minimal theoretical content required to derive successful novel empirical predictions—ultimately forces it to collapse into (Multiplicative) ESR, along what is often described as a “downward path.” Once the historical record of theory change and minimality considerations are taken seriously, no weaker restriction on realist commitment remains stable. For this reason, the thesis is relevant not only to discussions specific to ESR, but to scientific realism more broadly. In this respect, the dissertation exposes a fault line within the realism debate itself: either accept a significantly deflated conception of our epistemic access to the unobservable world—whether “anti-visualizing” or “anti-unifying”—or abandon the aspiration to reconcile any form of realism with the historical record of theory change through deployment realist criteria. While standard objections to ESR—such as challenges to the “observational–theoretical” distinction and Newman’s objection—are addressed, they do not constitute the central focus. Instead, extended attention is devoted to a meta-philosophical challenge that has gained significant traction in the contemporary philosophical landscape and bears not only on ESR but on “global” epistemological positions more generally: methodological localism. I argue against dissolving the traditional scientific realism debate in favor of a plurality of local approaches centered on particular theories or narrow disciplines. In its place, I propose a reconceptualization of the debate in terms of a pro tanto conception of epistemic reasons, which takes on board some localist insights while preserving the legitimacy and philosophical significance of broadly framed positions such as ESR.

Στην παρούσα διατριβή, αναπτύσσω μια νέα εκδοχή του Επιστημικού Δομικού Ρεαλισμού (ΕΔΡ), την οποία ονομάζω Πολλαπλασιαστικό ΕΔΡ, και υποστηρίζω ότι είναι η μόνη εκδοχή ικανή να στηρίξει τον ισχυρισμό ότι ο ΕΔΡ συνιστά μια διακριτή και ουσιαστική, μετριοπαθώς ρεαλιστική, γνωσιολογική θέση, η οποία ανταποκρίνεται στις προκλήσεις που θέτει το φαινόμενο της επαναστατικής αλλαγής θεωριών. Ο Πολλαπλασιαστικός ΕΔΡ εισηγείται επιστημική εγκράτεια ως προς τις προοπτικές αληθούς «οπτικοποίησης» των μη παρατηρήσιμων φυσικών οντοτήτων, δηλαδή της αναπαράστασής τους μέσω παρατηρησιακών εννοιών που εδράζονται στην αισθητηριακή μας εμπειρία του μακροσκοπικού κόσμου. Γενικότερα, η θέση αυτή μπορεί να γίνει κατανοητή ως έκφραση μιας επιφυλακτικής στάσης απέναντι σε οντολογικούς ισχυρισμούς περί κυριολεκτικής ταυτότητας μεταξύ φαινομενικά διακριτών οντοτήτων στο πλαίσιο θεωρητικών ενοποιήσεων, υποστηρίζοντας ότι η ενότητα στο επίπεδο της θεωρίας δεν συνεπάγεται κατ’ ανάγκην ενότητα στη φύση. Η ανάπτυξη του Πολλαπλασιαστικού ΕΔΡ εκκινεί από τον εντοπισμό και τη συστηματική διερεύνηση μιας εσωτερικής έντασης στον κλασικό (Ραμσιανό) ΕΔΡ, η οποία έχει παραμείνει σε μεγάλο βαθμό ανεξερεύνητη. Η ένταση αυτή ανακύπτει μεταξύ των σημασιολογικών κινήτρων του ΕΔΡ—και ειδικότερα της υιοθέτησης μιας περιγραφιστικής σημασιολογίας για τους θεωρητικούς όρους—και των ιστορικών του κινήτρων, τα οποία θεμελιώνονται στη γνωστή «Απαισιόδοξη Μετα-Επαγωγή». Υποστηρίζω ότι ο Πολλαπλασιαστικός ΕΔΡ παρέχει τη μόνη συνεκτική δομιστική στρατηγική για τη συμφιλίωση αυτών των σημασιολογικών και ιστορικών παραμέτρων. Πέρα από τα εσωτερικά ζητήματα του ΕΔΡ, σημαντικό μέρος της διατριβής εξετάζει τη σχέση του ΕΔΡ με φαινομενικά ισχυρότερες μορφές επιστημονικού ρεαλισμού, και κυρίως με τον Ρεαλισμό Χρήσης (deployment realism). Υποστηρίζω ότι η ίδια η λογική του Ρεαλισμού Χρήσης—σύμφωνα με την οποία η ρεαλιστική δέσμευση πρέπει να περιορίζεται στο ελάχιστο θεωρητικό περιεχόμενο που απαιτείται για τη συναγωγή επιτυχών καινοφανών εμπειρικών προβλέψεων—τον οδηγεί τελικά σε κατάρρευση προς τον (Πολλαπλασιαστικό) ΕΔΡ, ακολουθώντας αυτό που συχνά περιγράφεται ως μια «καθοδική πορεία» (downward path). Από τη στιγμή που λαμβάνονται σοβαρά υπόψη τόσο το ιστορικό της αλλαγής θεωριών όσο και οι προαναφερθείσες απαιτήσεις θεωρητικής ελαχιστότητας, καμία ασθενέστερη μορφή περιορισμού της ρεαλιστικής δέσμευσης δεν παραμένει σταθερή. Για τον λόγο αυτό, η διατριβή είναι σημαντική όχι μόνο για τις συζητήσεις που αφορούν ειδικά τον ΕΔΡ, αλλά και για τον επιστημονικό ρεαλισμό γενικότερα. Υπό αυτή την έννοια, αναδεικνύει ένα βαθύτερο ρήγμα στην ίδια τη διαμάχη περί ρεαλισμού: είτε αποδεχόμαστε μια σημαντικά αποδυναμωμένη αντίληψη της επιστημικής μας πρόσβασης στον μη παρατηρήσιμο κόσμο—είτε υπό τη μορφή μιας «αντι-οπτικοποιητικής» είτε μιας «αντι-ενοποιητικής» στάσης—είτε εγκαταλείπουμε την επιδίωξη συμφιλίωσης οποιασδήποτε μορφής ρεαλισμού με το ιστορικό της αλλαγής θεωριών μέσω των κριτηρίων του Ρεαλισμού Χρήσης. Παρότι εξετάζονται οι κλασικές αντιρρήσεις κατά του ΕΔΡ—όπως οι ενστάσεις σχετικά με τη διάκριση μεταξύ «παρατηρησιακού» και «θεωρητικού», καθώς και η «ένσταση του Newman»—αυτές δεν αποτελούν το κύριο αντικείμενο της διατριβής. Αντιθέτως, ιδιαίτερη προσοχή αφιερώνεται σε μια μεταφιλοσοφική πρόκληση που έχει αποκτήσει αυξημένη βαρύτητα στο σύγχρονο φιλοσοφικό τοπίο και αφορά όχι μόνο τον ΕΔΡ αλλά όλες τις «καθολικές» γνωσιολογικές θέσεις γενικότερα: τον μεθοδολογικό τοπικισμό (methodological localism). Υποστηρίζω ότι η παραδοσιακή διαμάχη περί επιστημονικού ρεαλισμού δεν πρέπει να διαλυθεί υπέρ μιας πολλαπλότητας τοπικών προσεγγίσεων επικεντρωμένων σε επιμέρους θεωρίες ή στενά επιστημονικά πεδία. Στη θέση της προτείνω μια ανανοηματοδότηση της διαμάχης στη βάση μιας pro tanto αντίληψης των επιστημικών λόγων, η οποία ενσωματώνει ορισμένες από τις διαισθήσεις του τοπικισμού, διατηρώντας ταυτόχρονα τη νομιμότητα και τη φιλοσοφική σημασία γνωσιολογικών θέσεων γενικού χαρακτήρα, όπως ο ΕΔΡ.