Ο αστικός χώρος στα Σατυρικά του Πετρωνίου

Abstract

The aim of this doctoral dissertation is to examine the ways in which the novelistic narrative of the Satyrica by the Roman author Petronius depicts urban spaces, through which the characters move, as both topographical formations and social environments.Drawing on theoretical approaches that conceive of space as semantically charged within narrative (Bakhtin, Zoran), the dissertation seeks to foreground the close relationship between narrative space and the psychological world of the characters. The distinctive contribution of this dissertation lies in its engagement with the concept of psychogeography (Debord), a theoretical framework that posits a direct interaction between space and the human psyche. Within this context, the study explores how the protagonist, Encolpius, relates to, perceives, and interacts with the three key locations of the extant text: the unnamed city in Campania (Urbs Graeca), Lichas’ ship, and the Italian city of Croton. The aim is to show that these three locations function not merely as settings for the action, but as active fields that shape the protagonist’s character, behavior, and psychological fluctuations, while also offering a distinctive example of how Roman novelistic narrative incorporates and represents the experience of urbanspace.

Στόχος της παρούσας διδακτορικής διατριβής είναι η παρουσίαση των τρόπων με τους οποίους η μυθιστορηματική αφήγηση των Σατυρικών του Ρωμαίου συγγραφέα Πετρωνίου απεικονίζει τους αστικούς χώρους, τους οποίους και περιδιαβαίνουν οι ήρωες, ως τοπογραφία και κοινωνικά περιβάλλοντα. Εμπνεόμενη από θεωρητικά ρεύματα που αντιμετωπίζουν τον χώρο ως νοηματικά φορτισμένο εντός μίας αφήγησης (Bakhtin, Zoran), η διατριβή μου επιδιώκει να αναδείξει τη στενή σύνδεση ανάμεσα στον αφηγηματικό χώρο και τον ψυχικό κόσμο των ηρώων. Η καινοτομία της έρευνας έγκειται στην προσέγγιση του θέματος μέσα από το πρίσμα της ψυχογεωγραφίας (Debord), του θεωρητικού κινήματος που εντοπίζει μια άμεση αλληλεπίδραση ανάμεσα στον χώρο και την ανθρώπινη ψυχοσύνθεση. Στο πλαίσιο αυτό, η μελέτη εξετάζει τον τρόπο με τον οποίο ο κεντρικός ήρωας, ο Εγκόλπιος, συνδέεται, αντιλαμβάνεται και αλληλεπιδρά με τους τρεις πιο σημαντικούς τόπους του σωζόμενου κειμένου: την ανώνυμη πόλη της Καμπανίας (Urbs Graeca), το καράβι του Λίχα και την ιταλική πόλη του Κρότωνα. Στόχος είναι να καταδειχθεί ότι οι τρεις αυτοί τόποιδεν λειτουργούν απλώς ως σκηνικά της δράσης, αλλά ως ενεργά πεδία που διαμορφώνουν τον χαρακτήρα, τη συμπεριφορά και τις ψυχολογικές μεταπτώσεις του ήρωα, προσφέροντας παράλληλα ένα ιδιαίτερο παράδειγμα του τρόπου με τον οποίο η ρωμαϊκή μυθιστορηματική αφήγηση ενσωματώνει και αναπαριστά την εμπειρία του αστικού χώρου.