Ο Μάριος Βαϊάνος και η συμβολή του στην πνευματική ζωή της Ελλάδας κατά τους μεσοπολεμικούς και μεταπολεμικούς χρόνους (1924-1975)

Abstract

The research field of the present doctoral thesis focuses on the case of Marios Vaianos (1905–1975)—a man of letters, journalist, critic, magazine publisher, and intellectual—with the aim of highlighting his multifaceted activity and his diverse contribution to modern Greek intellectual life. More specifically, the period examined extends from 1924, the year in which his first magazine, Nea Techni (New Art), was published, to 1975, the year of his death. Through the review primarily of primary sources and the systematic examination and indexing of published materials, this study seeks to reconstruct the overall intellectual formation of Marios Vaianos, to situate him within the literary and broader ideological contexts of interwar and postwar Greece, and to recover from relative obscurity the significance of his contribution to modern Greek intellectual and cultural life. In particular, the thesis investigates: (a) the contribution of Marios Vaianos’s literary work to Greek letters; (b) the documentation of his personal relationship with C. P. Cavafy and his efforts—together with the group of the “Cavafians”—to support and promote recognition of the poet’s work; (c) the literary production and the circulation of ideas in interwar and postwar Greece as reflected in the magazines he published, as well as his relationship with the aesthetic and artistic movements of his time; (d) the role and contribution of the Agency for Intellectual Cooperation, founded and directed by Marios Vaianos, in the promotion of emerging writers and, more broadly, in the intellectual life of the country; (e) his ideological convictions, views, and overall intellectual formation, as reflected in his writings, in the documents preserved in his personal archive, and in the oral testimonies of individuals who knew him.

Το ερευνητικό πεδίο της παρούσας διδακτορικής διατριβής είναι εστιασμένο στην περίπτωση του Μάριου Βαϊάνου (1905-1975), λογοτέχνη, δημοσιογράφου, κριτικού, εκδότη περιοδικών και διανοούμενου, με στόχο την ανάδειξη της πολύπλευρης δράσης του και της πολυσχιδούς συμβολής του στη νεοελληνική πνευματική ζωή. Ειδικότερα, επισκοπείται η περίοδος από το 1924, έτος έκδοσης του πρώτου του περιοδικού, Νέα Τέχνη, έως και το 1975, έτος θανάτου του. Μέσα από την ανασκόπηση κυρίως πρωτογενών πηγών και την αποδελτίωση δημοσιευμάτων, επιχειρείται η ανάδειξη της συνολικής συγκρότησης του Μάριου Βαϊάνου, η τοποθέτησή του στα λογοτεχνικά και ευρύτερα ιδεολογικά συμφραζόμενα του ελληνικού μεσοπολεμικού και μεταπολεμικού χώρου και η ανάσυρση από τη λήθη της προσφοράς του στη νεοελληνική πνευματική ζωή και διανόηση. Ειδικότερα ερευνώνται: α) η συμβολή του λογοτεχνικού έργου του Μάριου Βαϊάνου στα γράμματα, β) η αποτύπωση της προσωπικής του σχέσης με τον Κ. Π. Καβάφη και οι προσπάθειες στήριξης και αναγνώρισης του έργου του από τον ίδιο και την ομάδα των «καβαφιστών», γ) η λογοτεχνική παραγωγή και η κίνηση των ιδεών στη μεσοπολεμική και μεταπολεμική Ελλάδα μέσα από τα περιοδικά που εξέδιδε, καθώς και η σχέση του με τα αισθητικά και καλλιτεχνικά ρεύματα της εποχής του, δ) ο ρόλος και η συμβολή του Πρακτορείου Πνευματικής Συνεργασίας, του οποίου ο Μάριος Βαϊάνος υπήρξε ιδρυτής και διευθυντής, στην ανάδειξη νέων λογοτεχνών και γενικά στην πνευματική ζωή της χώρας και ε) οι ιδεολογικές πεποιθήσεις, οι απόψεις και η γενικότερη συγκρότησή του μέσα από το έργο του, τα τεκμήρια που εναπόκεινται στο προσωπικό του αρχείο, αλλά και τις προφορικές μαρτυρίες ανθρώπων που τον γνώρισαν.