Ο ρόλος της τεχνολογίας στις μεταρρυθμίσεις του 1976 (εκπαιδευτική) και 1982 (διοικητική) και οι επιπτώσεις των εν λόγω μεταρρυθμίσεων στη νεοελληνική γλώσσα και στην ιδιότητα του πολίτη

Abstract

This thesis examines the role of technology as a catalytic factor in the two major reforms that shaped post-dictatorial Greece, the educational reform of 1976 and the administrative reform of 1982, while exploring their broader consequences. Its basic assumption is that these amendments cannot be regarded merely as legislative initiatives of pedagogical or administrative nature; they represent expressions of a wider modernizing movement in which the technological factor functioned as a transformative mechanism for language, education, and public administration. Focusing on the tripartite nexus of technology, language, and institutions, the study interprets the institutionalization of demotiki (the vernacular) in 1976 and the introduction of the monotonic orthography in 1982 not only as pedagogical and administrative milestones, but also as symbolic political acts redefining modern Greek identity. The research is theoretically based on the framework of technological determinism, while also drawing on sociological and cultural critiques of technology. It combines historical and political analysis with qualitative research of the perceptions and experiences, as narrated by prominent figures, seeking to illuminate the ways in which technology has shaped pedagogical practice, language instruction, and public communication. Ultimately, the study argues that technology did not solely accelerate change, but constituted the cultural substratum within which language, education, and administration were reintepreted –thus shaping, to a large extent, the identity and institutional physiognomy of the contemporary Greek state.

Η παρούσα διατριβή εξετάζει τον ρόλο της τεχνολογίας ως καταλυτικού παράγοντα στις δύο μεταρρυθμίσεις που σημάδεψαν τη μεταπολιτευτική Ελλάδα, την εκπαιδευτική του 1976 και τη διοικητική του 1982, και διερευνά τις συνέπειες που προέκυψαν. Βασική υπόθεσή της είναι ότι αυτές δεν συνιστούν αποκλειστικά νομοθετικές πρωτοβουλίες παιδαγωγικού ή διοικητικού χαρακτήρα· αποτελούν εκφάνσεις ενός ευρύτερου εκσυγχρονιστικού κύματος, στο οποίο ο τεχνολογικός παράγοντας λειτούργησε ως μηχανισμός μετασχηματισμού της γλώσσας, της εκπαίδευσης και της δημόσιας διοίκησης. Εστιάζοντας στην τριπλή συνάρθρωση τεχνολογίας, γλώσσας και θεσμών, η μελέτη αναδεικνύει την καθιέρωση της δημοτικής (1976) και την εισαγωγή του μονοτονικού (1982) όχι μόνο ως παιδαγωγικές και διοικητικές τομές, αλλά ως συμβολικές πολιτικές αναπλαισίωσης της νεοελληνικής ταυτότητας. Η έρευνα εδράζεται θεωρητικά στον τεχνολογικό ντετερμινισμό, αντλώντας, παράλληλα, κριτικές θέσεις από κοινωνιολογικές και πολιτισμικές προσεγγίσεις της τεχνολογίας. Συνδυάζει την ιστορικο-πολιτική ανάλυση με την ποιοτική διερεύνηση αντιλήψεων και εμπειριών σημαντικών προσωπικοτήτων, επιδιώκοντας να φωτίσει τους τρόπους με τους οποίους η τεχνολογία διαμόρφωσε την παιδαγωγική πράξη, τη γλωσσική διδασκαλία και τη δημόσια επικοινωνία. Εν τέλει, η μελέτη υποστηρίζει ότι η τεχνολογία δεν υπήρξε απλός επιταχυντής αλλαγών, αλλά το πολιτισμικό υπόστρωμα μέσα στο οποίο η γλώσσα, η εκπαίδευση και η διοίκηση ανανοηματοδοτήθηκαν, διαμορφώνοντας, εν πολλοίς, τη φυσιογνωμία του σύγχρονου ελληνικού κράτους.