Η σχέση ιατρού-ασθενή ως προσδιοριστικός παράγοντας της αποτελεσματικότητας της θεραπευτικής πράξης: μελέτη περίπτωσης: ασθενείς με χρόνιες ρευματικές παθήσεις

Abstract

PURPOSE: Effective communication between patients with chronic rheumatic diseases and their doctors is a key factor in achieving the best therapeutic result. The purpose of this study is to record, for the first time in Greece, the perceptions of patients with rheumatic dis-eases about the doctor-patient relationship, and its impact on their quality of life, as well as to look for the parameters that may affect it. The main purpose is the development of a medical care model focused on the needs of Greek patients with rheumatic diseases that based on a relationship of trust and cooperation with their rheumatologist for the best treatment goal. METHOD: The research was divided into quantitative and qualitative analysis. Initially, 204 patients completed the Doctor-Patient Relationship Assessment Questionnaire-16 (DOPRAQ-16), the Short Form 36 (SF-36), and the Health Assessment Questionnaire (HAQ). The statistical analysis that followed was consisted of 2 sections: the descriptive statistical analysis of the basic socio-demographic characteristics of the participants as well as inductive statistics and hypothesis testing theory to assess the research questions. Subsequently, 15 questionnaires were completed using the structured interview method in the context of qualitative research. RESULTS: The statistical analysis of the quantitative research concluded that lower levels of negative emotions lead to better levels of physical functions in patients with rheumatic dis-eases. In addition, it was found that patients with more than 10 years relationship with the doctor have a better quality of health in the context of physical role and social functionality, compared to patients with a shorter relationship duration (especially in the range of 2-5 years). This conclusion was reinforced by the qualitative research, where a further analysis of the results was made by dividing the patients into additional subcategories: duration of relationship with doctor 2-5 years and duration of relationship with doctor 5-7 years compared to patients with duration of relationship with doctor for 10 or more years. It was confirmed that the long-term patient-doctor relationship positively affects the general state of health, the quality of life, the symptoms of the disease and the impact on daily activities, thus being an essential factor for the success of the treatment by creating a positive background for the successful effect of medical therapy. Finally, the present research has found that demographic factors (gender, age, marital status, level of education, duration of illness) influence the doctor-patient relationship and on the patients' health quality. CONCLUSIONS: A comprehensive relationship with the doctor is built and strengthen over the years and should be essential for the health care and practice of medicine in order to achieve the best therapeutic result and the best quality of life of patients with chronic rheumatic dis-ease. The role of the rheumatologist is particularly important for the patient in order to accept the diagnosis, to comply with medical instructions, to manage negative emotions, and to set goals for the future.

ΣΚΟΠΟΣ: Η αποτελεσματική επικοινωνία μεταξύ ασθενών με χρόνια ρευματικά νοσήματα και των γιατρών τους, αποτελεί ένα βασικό εργαλείο για την επίτευξη του καλύτερου θεραπευτικού αποτελέσματος. Σκοπός της παρούσας μελέτης είναι η καταγραφή για πρώτη φορά στην Ελλάδα αντιλήψεων ασθενών με ρευματικά νοσήματα για την σχέση ιατρού-ασθενή, για την επίδραση της στην ποιότητα ζωής τους καθώς και την αναζήτηση παραμέτρων που πιθανόν την επηρεάζουν. Απώτερος στόχος η μελλοντική ανάπτυξη ενός προτύπου περίθαλψης επικεντρωμένου στις ανάγκες των Ελλήνων ρευματοπαθών και βασισμένου σε μια σχέση εμπιστοσύνης και συνεργασίας με τον θεράποντα ρευματολόγο για την σωστή θεραπευτική αντιμετώπιση τους. ΜΕΘΟΔΟΣ: Η έρευνα χωρίστηκε σε ποσοτική και ποιοτική ανάλυση. Αρχικά 204 ασθενείς, που επιλέχθηκαν με τη χρήση του διαστρωματοποιημένου τυχαίου δείγματος, συμπλήρωσαν το ερωτηματολόγιο DOPRAQ-16 (Doctor-Patient Relationship Assessment Question-naire-16), το ερωτηματολόγιο SF-36 (Short Form 36) και το ερωτηματολόγιο HAQ (Health Assessment Questionnaire). Ακολούθησε στατιστική ανάλυση χωρισμένη σε δύο ενότητες : στην περιγραφική στατιστική ανάλυση των βασικών δημογραφικών και κοινωνικών χαρακτηριστικών των συμμετεχόντων στην έρευνα και στην επαγωγική στατιστική ανάλυση και στη θεωρία ελέγχου των υποθέσεων. Στη συνέχεια συμπληρώθηκαν 15 ερωτηματολόγια με την μέθοδο της δομημένης συνέντευξης στα πλαίσια της ποιοτικής έρευνας. ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ: Η στατιστική ανάλυση της ποσοτικής έρευνας κατέληξε στο συμπέρασμα ότι χαμηλότερα επίπεδα αρνητικών συναισθημάτων οδηγούν σε καλύτερα επίπεδα φυσικών/σωματικών λειτουργιών στους ασθενείς με ρευματικά νοσήματα. Επιπλέον, διαπιστώθηκε ότι οι ασθενείς των οποίων η διάρκεια σχέσης με το γιατρό είναι πάνω από δέκα έτη, έχουν καλύτερη ποιότητα υγείας στη διάσταση του σωματικού ρόλου και της κοινωνικής λειτουργικότητας, συγκριτικά με τους ασθενείς με μικρότερη διάρκεια σχέσης (με μεγαλύτερη διαφοροποίηση τα 2-5 έτη). Το συμπέρασμα αυτό ενισχύθηκε από την ποιοτική έρευνα, όπου έγινε μια περαιτέρω ανάλυση των αποτελεσμάτων χωρίζοντας τους ασθενείς σε επιπλέον υποκατηγορίες: διάρκεια σχέσης με το γιατρό (2-5] έτη και διάρκεια σχέσης με το γιατρό (5-7] έτη σε σύγκριση πάντα με τους ασθενείς με διάρκεια σχέσης με το γιατρό (10 και άνω] έτη και επιβεβαιώθηκε ότι η μακροχρόνια σχέση του ρευματοπαθούς με το θεράποντα ρευματολόγο επηρεάζει θετικά τη γενική κατάσταση της υγείας του, την ποιότητα ζωής του, τα συμπτώματα της νόσου του και την επίπτωση στις καθημερινές του δραστηριότητες με αποτέλεσμα να δημιουργείται ένα θετικό υπόβαθρο για τη δράση του φαρμάκου και να αποτελεί έναν ουσιαστικό παράγοντα επιτυχίας της θεραπείας. Τέλος, από την παρούσα έρευνα βρέθηκε ότι οι δημογραφικοί παράγοντες (φύλο, ηλικία, οικογενειακή κατάσταση, επίπεδο εκπαίδευσης, διάρκεια ασθένειας) έχουν επίδραση στην σχέση ιατρού-ασθενή και στην ποιότητα υγείας των ασθενών. ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑΤΑ: Μια ολοκληρωμένη σχέση με το γιατρό οικοδομείται σιγά σιγά με το πέρασμα των ετών και θα πρέπει να αποτελεί τον ακρογωνιαίο λίθο της καθημερινής ιατρικής πρακτικής, ώστε να επιτυγχάνεται το καλύτερο θεραπευτικό αποτέλεσμα και η καλύτερη ποιότητα ζωής του χρόνια πάσχοντος ασθενή από ρευματικό νόσημα. Ο ρόλος του θεράποντος ρευματολόγου είναι ιδιαίτερα σημαντικός στο να βοηθήσει τον ασθενή να δεχτεί τη διάγνωση, να συμμορφωθεί με τις ιατρικές οδηγίες, να διαχειριστεί τα αρνητικά του συναισθήματα και να βάλει στόχους για το μέλλον.