Integrating english as a lingua franca in ELT through reflection on experience: an exploratory study in a transformative teacher education setting in Greece

Abstract

Challenging a range of long-held assumptions about what constitutes successful communication, research on the role of English as a lingua franca (ELF), namely as a means of communication among speakers from diverse linguacultural backgrounds, has shown that an effective interaction in international contexts does not rely on conformity to native-speaker norms, as has been typically assumed. Instead, it largely depends, for instance, on the appropriate use of meaning-negotiation and accommodation strategies. On this basis, special emphasis has been put in the last decade on the need for a radical change in English Language Teaching (ELT), which, despite the extensive use of ELF around the world, remains attached to the image of an ‘ideal’ native speaker, as the de facto authority in language use and therefore in language teaching and learning, as well. In light of the above, ELF awareness has been developed as a comprehensive framework for integrating ELF in ELT. Grounded on the premise that the much-desired change in ELT is an inherently bottom-up process, in that it primarily refers to teachers’ perceptions and teaching practices, ELF awareness highlights the central role of teacher education in empowering teachers to determine the relevance of ELF for them and their learners. To that end, ELF-aware teacher education predominantly focuses on urging them to engage in critical reflection on their experience, in view of the findings of ELF research, to confront their own deeply ingrained native-speakerist preconceptions about using, teaching and learning English and, on that basis, revise their professional role in their classrooms. That process entails, in essence, engaging in transformative learning, in the sense that this term is employed in the field of adult education. To date, however, only few ELF-aware teacher education courses have taken place, meaning that, in practice, very little is known about what change actually entails for a teacher. Meanwhile, far too little attention has been paid to the potential relevance of transformative learning to ELF awareness, as the process whereby change can indeed be brought about. Aiming to address these gaps in research, the present study employs transformative learning as a theoretical and analytical lens to investigate the experience of forty teachers during the ELF-aware teacher education course Growing Awareness through English as a Lingua Franca, in short, ELF-GATE, which has taken place in Greece. To offer a comprehensive picture of the path each of them followed throughout the course, the study adopts a mixed methods research approach, drawing on principles of experimental research and interpretive phenomenology. In this regard, using diverse data collection techniques, such as questionnaires, reflective journals and interviews, through multiple points over time, before, during and after the implementation of the ELF-GATE, the study seeks to systematically explore what the participants’ ELF-aware journeys involved, whether and how change seemed to have occurred each time, and why their experiences potentially differed while they engaged actively with ELF. It concentrates thus on their pre- and post-course points of views about using, teaching and learning English, the content and, most crucially, the depth of their reflection, the action research where they tried to integrate ELF in their contexts, and, finally, their evaluation of their ELF-aware experience at the end of the course and approximately six months later. Drawing useful interconnections among the collected data, the study yields very important insights about the essence of change in relation to ELF. It indicates, above all, that ELF awareness, as an inherently transformative process, appeared, in this case, to be contingent on the extent to which the participants were ready to engage in what Jack Mezirow, the founder of the transformative learning construct, defined as content, process and premise or critical reflection. That seemed to play a key role in identifying and challenging native-speakerist assumptions they had been taking for granted as users and teachers of English, which, in turn, influenced the way they perceived ELF and the way they tried to integrate it in ELT. In this regard, the study highlights the boundaries among non-reflection, ‘ordinary’ content and process reflection, and premise reflection in ELF awareness, including their implications for ELF-aware teaching, underlining that there may be crucial analogies to what Robert Kegan termed as an instrumental, socialised and self-authoring epistemology in relation to transformative change. Exploring, for the first time, ELF awareness through the lens of transformative learning, the present study contributes significantly to the field of ELF, as well as to the field of transformative learning itself. It offers a variety of tools and resources whereby this process can be fostered, studied and evaluated in ELF-aware teacher education and beyond in a systematic and transparent way, including the syllabus of the ELF-GATE course, the reflective questions the participants were urged to consider, the themes they reflected upon, a scheme for documenting native-speakerist points of view, a protocol for analysing reflection and a protocol for discerning an individual’s way of knowing, accompanied by a large set of empirical data. These tools and resources could hopefully inspire and facilitate future empirical research, to shed even more light on the complex process of ELF awareness.

Αμφισβητώντας πολλές βαθιά ριζωμένες παραδοχές σχετικά με το τι αποτελεί επιτυχημένη επικοινωνία, η έρευνα πάνω στον ρόλο της αγγλικής ως διεθνούς γλώσσας επικοινωνίας (ELF), δηλαδή ως μέσο επικοινωνίας μεταξύ ομιλητών με διαφορετικό γλωσσικό και πολιτισμικό υπόβαθρο, έχει δείξει ότι η αποτελεσματική επικοινωνία μεταξύ τους δεν εξαρτάται από τη συμμόρφωσή τους στα πρότυπα φυσικών ομιλητών, όπως συνήθως θεωρείται. Αντίθετα, εξαρτάται, εν πολλοίς, από την κατάλληλη χρήση, για παράδειγμα, στρατηγικών διαπραγμάτευσης του νοήματος και προσαρμογής. Έχει τεθεί επομένως ιδιαίτερη έμφαση την τελευταία δεκαετία στην ανάγκη ριζικής αλλαγής στη διδασκαλία της αγγλικής (ELT), η οποία, παρά την ευρεία χρήση της ELF ανά τον κόσμο, παραμένει προσκολλημένη στην εικόνα ενός «ιδανικού» φυσικού ομιλητή, ως της μόνης αυθεντίας στη χρήση και, συνεπώς, στη διδασκαλία και την εκμάθηση της γλώσσας. Βάσει των παραπάνω, το πλαίσιο επίγνωσης της αγγλικής ως διεθνούς γλώσσας επικοινωνίας (επίγνωση της ELF˙ ELF awareness) αναφέρεται στην ενσωμάτωση της ELF στη διδασκαλία της αγγλικής. Με την πεποίθηση ότι η περιπόθητη αυτή αλλαγή λαμβάνει χώρα από τη βάση, δηλαδή μέσα από τις αντιλήψεις και διδακτικές πρακτικές των εκπαιδευτικών, το πλαίσιο αυτό υπογραμμίζει τον κεντρικό ρόλο της εκπαίδευσης εκπαιδευτικών στην ενδυνάμωσή τους να καθορίσουν τη σημασία της ELF για αυτούς και τους μαθητές τους. Αυτή η εκπαίδευση δε επικεντρώνεται στο να τους ενθαρρύνει να αναστοχαστούν κριτικά επί της εμπειρίας τους, λαμβάνοντας υπόψη τα ευρήματα της έρευνας της ELF, για να έρθουν αντιμέτωποι με τις πρότερες παραδοχές τους για τη χρήση, τη διδασκαλία και την εκμάθηση της αγγλικής. Η διαδικασία αυτή απαιτεί, επί της ουσίας, μετασχηματίζουσα μάθηση, όπως αυτή η έννοια ορίζεται στην εκπαίδευση ενηλίκων. Μέχρι στιγμής, ωστόσο, ελάχιστα επιμορφωτικά προγράμματα έχουν εστιάσει στην επίγνωση της ELF, με αποτέλεσμα, στην πράξη, να μη γνωρίζουμε τι συνεπάγεται αυτή η αλλαγή για τον εκπαιδευτικό. Παράλληλα, δεν έχει δοθεί προσοχή στη δυνητική σημασία της μετασχηματίζουσας μάθησης, ως τη διαδικασία που μπορεί να επιφέρει την αλλαγή. Έχοντας υπόψη αυτά τα ερευνητικά κενά, η παρούσα μελέτη διερευνά, υπό το θεωρητικό και αναλυτικό πρίσμα της μετασχηματίζουσας μάθησης, την εμπειρία σαράντα εκπαιδευτικών στο πρόγραμμα Growing Awareness through English as a Lingua Franca (ELF-GATE), που διεξήχθη στην Ελλάδα. Για να αποδώσει τη συνολική πορεία τους στο πρόγραμμα, η μελέτη υιοθετεί μικτή ερευνητική μέθοδο, βασιζόμενη σε αρχές της πειραματικής έρευνας και της ερμηνευτικής φαινομενολογίας. Χρησιμοποιώντας, για το λόγο αυτό, ποικίλες τεχνικές συλλογής δεδομένων, όπως ερωτηματολόγια, αναστοχαστικά ημερολόγια και συνεντεύξεις, σε διάφορα χρονικά σημεία πριν, κατά τη διάρκεια και μετά το ELF-GATE, η μελέτη εξετάζει τι περιλάμβανε το ταξίδι καθενός προς την επίγνωση της ELF, πώς και κατά πόσο επήλθε κάθε φορά αλλαγή, και γιατί οι εμπειρίες τους πιθανών διέφεραν καθώς επεξεργάζονταν την ELF. Επικεντρώνεται έτσι στις απόψεις τους πριν και μετά το πρόγραμμα ως προς τη χρήση, τη διδασκαλία και την εκμάθηση της αγγλικής, το περιεχόμενο και, κυρίως, το βάθος της αναστοχαστικής τους διαδικασίας, την έρευνα δράσης κατά την οποία προσπάθησαν να ενσωματώσουν την ELF στην τάξη τους, και, τέλος, την αξιολόγηση της εμπειρίας τους στο τέλος του προγράμματος και περίπου έξι μήνες αργότερα. Μέσω συσχετίσεων, η μελέτη παρέχει πολύ σημαντικές πληροφορίες για την ουσία της αλλαγής σε σχέση με την ELF. Υποδηλώνει, κυρίως, ότι η επίγνωση της ELF, ως μετασχηματιστική διαδικασία, φάνηκε, σε αυτήν την έρευνα, να εξαρτάται από το βαθμό που οι συμμετέχοντες ήταν έτοιμοι να προβούν, σύμφωνα με όσα ορίζει ο Jack Mezirow, εμπνευστής της μετασχηματίζουσας μάθησης, σε αναστοχασμό επί του περιεχομένου, της διαδικασίας και των πρότερων παραδοχών. Αυτό φάνηκε να καθορίζει τον προσδιορισμό και την αμφισβήτηση προκαταλήψεων που ως τότε θεωρούσαν δεδομένες ως χρήστες της αγγλικής και εκπαιδευτικοί και, κατόπιν, το πώς προσέγγισαν και ενσωμάτωσαν την ELF στη διδασκαλία τους. Η μελέτη υπογραμμίζει τα όρια μεταξύ επιπέδων του αναστοχασμού, από την έλλειψή του ως τον αναστοχασμό επί παραδοχών, καθώς και τις προεκτάσεις τους για τη διδασκαλία με επίγνωση της ELF, τονίζοντας την ενδεχόμενη ύπαρξη αναλογιών με τα χαρακτηριστικά του εργαλειακού, του κοινωνικοποιημένου και του αυτοκαθοριζόμενου νου που περιέγραψε ο Robert Kegan στο πλαίσιο του επιστημολογικού μετασχηματισμού. Διερευνώντας, για πρώτη φορά, το πλαίσιο επίγνωσης της ELF υπό το πρίσμα της μετασχηματίζουσας μάθησης, η μελέτη συνεισφέρει σημαντικά στο πεδίο της ELF, καθώς και στον ίδιο τον τομέα της μετασχηματίζουσας μάθησης. Προσφέρει ποικίλα εργαλεία για την συστηματική και διαφανή προώθηση, μελέτη και αξιολόγηση της διαδικασίας αυτής στην εκπαίδευση εκπαιδευτικών, αλλά και πέραν αυτής. Σε αυτά συμπεριλαμβάνεται το πρόγραμμα σπουδών του ELF-GATE, τα αναστοχαστικά ερωτήματα που τέθηκαν στους συμμετέχοντες, τα θέματα που επεξεργάστηκαν ως προς την ELF, ένα σχήμα καταγραφής απόψεων που αντανακλούν πρότερες παραδοχές για την αυθεντία του φυσικού ομιλητή, ένα πρωτόκολλο ανάλυσης αναστοχασμού κι ένα πρωτόκολλο για τη διερεύνηση τρόπων σκέψης, με πλήθος εμπειρικών δεδομένων, τα οποία θα μπορούσαν να εμπνεύσουν και να διευκολύνουν μελλοντικές εμπειρικές έρευνες, ώστε να φωτιστεί περαιτέρω η πολύπλοκη διαδικασία της επίγνωσης της αγγλικής ως διεθνούς γλώσσας επικοινωνίας.