Αποτίμηση της αποτελεσματικότητας των μεταρρυθμίσεων του συστήματος υγείας στην Ελλάδα την περίοδο 2012-2018

Abstract

In the period 2012–2018, a series of reforms were conducted in the health system in Greece. This dissertation presents the specific reforms and changes, focusing on health expenditure and the efficiency and quality of health services provided. The aim is to examine whether the improved image presented in some areas in the field of health, is in accordance with the personal experience and reflects the degree of satisfaction of patients and users of health services in general. The thematic content analysis was chosen for the analysis of the research data, which is a systematic scientific technique for minimizing the data collected through qualitative techniques. NVivo 12 pro software was used as an analysis tool. Six thematic areas were researched: evaluation of primary health care, evaluation of measures taken to streamline health expenditure, financial accessibility to health services, personal experiences from the health system, trust in the health system and trust in health professionals. The results of the research showed that although there have been significant changes, these changes were not perceived by all users through their experience in primary health care. The average user of primary health services does not know exactly the changes that have been made in the structure and organization and as a result can not use the services provided. Problems reported by participants who had personal experience from TOMY were the late scheduled appointments, lack of staff, poor organization and facilities. In addition, several participants acknowledged that significant steps have been taken towards free preventive health checkouts and information regarding vaccination. The results also showed that the participants consider generic drugs and electronic prescription as positive reforms. The present study coincidentally took place before the COVID-19 pandemic. The scale of the pandemic and its impact on health systems around the world is unprecedented. In the short term, healthcare systems will address two important issues. The first will be the physical and mental exhaustion of human healthcare staff and the second will be the growing delay in healthcare procedures. In the long run, the COVID-19 pandemic will have an impact on healthcare systems, which need to be addressed by policy and health authorities as soon as possible. The ultimate goal for healthcare systems should be to adopt patient-centered practices, placing the patient at the center of decision-making, prioritizing their needs and recognizing that each patient is unique. A new study is proposed in the future that will examine the impact of the pandemic on primary health care and patients with chronic diseases.

Την περίοδο 2012–2018 πραγματοποιήθηκε σειρά μεταρρυθμίσεων στο σύστημα υγείας στην Ελλάδα. Η παρούσα διατριβή παρουσιάζει τις συγκεκριμένες μεταρρυθμίσεις και αλλαγές, εστιάζοντας στις δαπάνες υγείας και στην αποτελεσματικότητα και ποιότητα των παρεχόμενων υπηρεσιών υγείας. Στόχος είναι να ελεγχθεί εάν η βελτιωμένη εικόνα που παρουσιάζεται σε κάποιους τομείς στο χώρο της υγείας, συμβαδίζει και αντικατοπτρίζει το βαθμό ικανοποίησης των ασθενών και εν γένει των χρηστών των υγειονομικών υπηρεσιών. Για την ανάλυση των δεδομένων της έρευνας επιλέχθηκε η θεματική ανάλυση περιεχομένου, η οποία συνιστά μία συστηματική επιστημονική τεχνική για την ελαχιστοποίηση των δεδομένων που συλλέγονται μέσω ποιοτικών τεχνικών. Χρησιμοποιήθηκε το λογισμικό NVivo 12 pro ως εργαλείο ανάλυσης. Στην έρευνα δημιουργήθηκαν συνολικά 6 θεματικοί άξονες: Αξιολόγηση πρωτοβάθμιας φροντίδας υγείας, αξιολόγηση μέτρων που λήφθηκαν για τον εξορθολογισμό των δαπανών υγείας, οικονομική προσβασιμότητα στις υπηρεσίες υγείας, προσωπικές εμπειρίες από το σύστημα υγείας, εμπιστοσύνη προς το σύστημα υγείας και εμπιστοσύνη προς τους επαγγελματίες υγείας. Τα αποτελέσματα της έρευνας έδειξαν ότι αν και υπήρξαν σημαντικές αλλαγές τα τελευταία χρόνια, οι αλλαγές αυτές δεν έγιναν αντιληπτές σε όλους τους χρήστες μέσα από την εμπειρία τους με την ΠΦΥ. Η πλειοψηφία των συμμετεχόντων δεν έχουν άποψη ή δεν γνωρίζουν την έννοια των ΤΟΜΥ. Δεν γνωρίζει ο μέσος χρήστης υπηρεσιών πρωτοβάθμιας υγείας ακριβώς τις αλλαγές που έχουν γίνει στη δομή και οργάνωσης της ΠΦΥ με αποτέλεσμα να μην μπορεί να αξιοποιήσει και τις παρεχόμενες υπηρεσίες. Προβλήματα που ανέφεραν οι συμμετέχοντες που είχαν προσωπική εμπειρία από τις ΤΟΜΥ ήταν η ταχύτητα των ραντεβού, η έλλειψη προσωπικού, η κακή οργάνωση και οι εγκαταστάσεις. Επιπλέον, αναφέρθηκε ότι υπάρχει υποστελέχωση και μεγάλη αργοπορία στο κλείσιμο του ραντεβού από τον χρήστη. Στα θετικά της μεταρρύθμισης είναι ότι αρκετοί συμμετέχοντες αναγνώρισαν ότι έχουν γίνει σημαντικές ενέργειες προς την κατεύθυνση των δωρεάν προληπτικών εξετάσεων και ότι γίνονται ενημερώσεις με προληπτικό χαρακτήρα σε θέματα εμβολίων. Επίσης, τα αποτελέσματα έδειξαν ότι αναγνωρίζεται η αποτελεσματικότητα των μέτρων εξορθολογισμού των δαπανών υγείας που λήφθηκαν, όπως γενόσημα φάρμακα και ηλεκτρονική συνταγογράφηση. Η παρούσα έρευνα έτυχε συγκυριακά να διενεργηθεί πριν από την πανδημία COVID-19. Οι διαστάσεις που έχει λάβει η πανδημία και η επίδραση που έχει επιφέρει στα συστήματα υγείας σε όλο τον κόσμο είναι πρωτόγνωρη. Βραχυπρόθεσμα, τα συστήματα υγειονομικής περίθαλψης θα αντιμετωπίσουν δύο σημαντικά ζητήματα. Το πρώτο θα είναι η σωματική και ψυχική εξάντληση του ανθρώπινου δυναμικού υγειονομικής περίθαλψης και το δεύτερο θα είναι η αυξανόμενη καθυστέρηση των διαδικασιών υγειονομικής περίθαλψης. Μακροπρόθεσμα η πανδημία COVID-19 θα έχει αντίκτυπο στα συστήματα υγειονομικής περίθαλψης, ο οποίος θα πρέπει να αντιμετωπιστεί αποτελεσματικά από τις πολιτικές και υγειονομικές αρχές το συντομότερο δυνατό. Απώτερος στόχος για τα συστήματα υγειονομικής περίθαλψης θα πρέπει να είναι η υιοθέτηση πρακτικών με ασθενοκεντρικό χαρακτήρα, τοποθετώντας τον ασθενή στο κέντρο της λήψης αποφάσεων, έχοντας προτεραιότητα τις ανάγκες του και αναγνωρίζοντας πως κάθε ασθενής είναι μοναδικός. Προτείνεται μελλοντικά νέα μελέτη που θα διερευνά την επίδραση της πανδημίας στις υπηρεσίες ΠΦΥ και στις υπηρεσίες που λαμβάνουν ασθενείς με χρόνια νοσήματα.