Η κοινωνική ιδιότητα του πολίτη στην Ελλάδα: κοινωνικά δικαιώματα και κοινωνικός αποκλεισμός μεταναστών

Abstract

This doctoral thesis is inextricably linked to two concepts that are perennial objects of study and of multifaceted interest. On the one hand, the social status of citizen which interweaves a multidimensional concept with fundamental rights. On the other hand, immigration which connects human needs and searches with the endurance of social solidarity and the social state. At the tip of the spear is Europe, a cradle of humanist values and matrix of rights despite the fluctuations of crises and the tendency to individualize social rights.The purpose of the study is to investigate the various integration difficulties of immigrants living in our country, to highlight the factors shaping the risks of social exclusion and to formulate positions in the direction of reducing these risks and improving the conditions of their social participation. Through the utilization of the research tools of the interview and the questionnaire, it emerged that the immigrants living in Greece face significant problems of labor integration and ensuring good employment conditions. Serious problems are also emerging in relation to the functioning of the public administration, bureaucracy and the behavior of civil servants, communication and interaction with immigration agencies as well as the broader effects of the socio-economic crisis. Mainly, immigrants consider that they are not treated equally with the Greeks, they do not have equal opportunities for work integration and, consequently, they question the adequacy of state protection for the weak, the poor and the excluded. According to the findings of the work, the revision of social policies on immigration is required, making use of scientific research but also taking into account the particularities of Greek society. Social integration goes through the path of strengthening the rights of social citizenship, which form a network of protection primarily for vulnerable social groups such as immigrants.

Η διατριβή συνδέεται άρρηκτα με δύο έννοιες που αποτελούν διαχρονικά αντικείμενα μελέτης και πολύπλευρου ενδιαφέροντος. Από τη μία πλευρά, η κοινωνική ιδιότητα του πολίτη η οποία συνυφαίνει μία πολυδιάστατη έννοια με θεμελιώδη δικαιώματα. Από την άλλη, η μετανάστευση η οποία συνδέει τις ανθρώπινες ανάγκες και αναζητήσεις με τις αντοχές της κοινωνικής αλληλεγγύης αλλά και του κοινωνικού κράτους. Στην αιχμή του δόρατος η Ευρώπη, κοιτίδα ουμανιστικών αξιών και μήτρα δικαιωμάτων, παρά τις ταλαντεύσεις των κρίσεων και τις τάσεις εξατομίκευσης των κοινωνικών δικαιωμάτων. Σκοπός της μελέτης είναι να διερευνηθούν οι πολυσχιδείς δυσχέρειες ενσωμάτωσης των μεταναστών που διαβιούν στη χώρα μας, να αναδειχθούν οι παράγοντες διαμόρφωσης κινδύνων κοινωνικού αποκλεισμού και να διατυπωθούν θέσεις στην κατεύθυνση μείωσης των κινδύνων αυτών αλλά και βελτίωσης των όρων κοινωνικής τους συμμετοχής. Μέσα από την αξιοποίηση των ερευνητικών εργαλείων της συνέντευξης και του ερωτηματολογίου, προέκυψε πως οι μετανάστες που διαμένουν στη Ελλάδα αντιμετωπίζουν σημαντικά προβλήματα εργασιακής ένταξης και διασφάλισης καλών συνθηκών απασχόλησης. Σοβαρά προβλήματα αναδύονται επίσης σε σχέση με τη λειτουργία της δημόσιας διοίκησης, τη γραφειοκρατία αλλά και τη συμπεριφορά των δημοσίων υπαλλήλων, την επικοινωνία και αλληλεπίδραση με τους μεταναστευτικούς φορείς καθώς και με τις ευρύτερες επιπτώσεις της κοινωνικοοικονομικής κρίσης. Κυρίως, οι μετανάστες θεωρούν πως δεν αντιμετωπίζονται ισότιμα με τους Έλληνες, δεν έχουν ίσες ευκαιρίες εργασιακής ένταξης και, κατά συνέπεια, αμφισβητούν την επάρκεια της κρατικής προστασίας στους αδύναμους, τους φτωχούς και τους αποκλεισμένους. Σύμφωνα με τα ευρήματα της εργασίας, επιβάλλεται η αναθεώρηση των κοινωνικών πολιτικών για τη μετανάστευση, αξιοποιώντας τις επιστημονικές έρευνες, αλλά και συνεκτιμώντας τις ιδιαιτερότητες της ελληνικής κοινωνίας. Η κοινωνική ενσωμάτωση διέρχεται από την οδό ενδυνάμωσης των δικαιωμάτων της κοινωνικής ιδιότητας του πολίτη, τα οποία διαμορφώνουν ένα πλέγμα προστασίας πρωτίστως των ευάλωτων κοινωνικών ομάδων, όπως οι μετανάστες.