Τυχαιοποιημένη συγκριτική μελέτη χορήγησης βιταμίνης D ή ωμέγα-3 λιπαρών οξέων σε έφηβες με σύνδρομο πολυκυστικών ωοθηκών

Abstract

Background-objective: Polycystic Ovary Syndrome (PCOS) characterized by various reproductive and metabolic abnormalities is the most prevalent endocrine disorder afflicting women of reproductive age. There is some evidence that vitamin D deficiency might be linked to the endocrine and metabolic abnormalities, in PCOS such as insulin resistance, visceral obesity, hyperandrogenism and menstrual dysfunction. In addition, although only a few studies have assessed the potential benefits of vitamin D on PCOS components, it seems that vitamin D supplementation has positive effects on the outcome of the syndrome. Other studies show that supplementing the diet of patients with PCOS with ω-3 long chain polyunsaturated fatty acids (LCPUFA’s) and specifically eicosapentaenoic acid (EPA) and docosahexaenoic acid (DHA) ameliorates the aforementioned metabolic and endocrine parameters of the syndrome. This study was designed to compare the effect of a six month supplementation of :1) vitamin D or 2) ω-3 LCPUFA’s (EPA,DHA) on the clinical, biochemical bone density , metabolic, endocrine and ultrasound markers in adolescents with PCOS. Methods: The population studied, consists of adolescents ranging in age from 14-18 years diagnosed with PCOS. The diagnosis of PCOS was based on the Rotterdam criteria. Exclusion criteria include patients with serious chronic disease, patients on medication and/or contraception or dietary supplements. On the subjects involved a full evaluation was performed at baseline and after the six month intervention period. The evaluation included: clinical markers, laboratory markers, ultrasound, bone density and fat determination. Sufficiency in vitamin D (25(OH)D≥ 30 mg/ml) was a prerequisite for all patients before entering the 6 month intervention.Results: 30 adolescents participated (average age 15.7±2.1 years), 11 in the vitamin D group, 10 in the ω-3 and 9 patients in the control group. Statistically significant differences were not observed in the adolescents’clinical and anthropometric characteristics (demographic, socio- economic, age, weight, height) at baseline and after the intervention. In the vitamin D group, a significant increase was observed in plasma creatinine (p=0.019), DHEA (p=0.044) and DHEA-S(p=0.017) concentrations, as well as the thickness of the endometrium (p=0.002) whilst a decrease was observed in ALP(p=0.043). In the omega-3 group a statistically significant decrease in γ-GT (p=0.046), 25(OH)D (p=0.007), PTH (p=0.043) and an increase in LDL (p=0.046) ApoB (p=0.023) and in the number of menstrual periods (p=0.046) was noted. In all three groups a statistically significant positive correlation was found between waist circumference (WC) measurements and insulin values from OGTT. However, this positive correlation did not remain significant in the ω-3 group after the six month intervention period. In the control group the concentrations of 25(OH)D decreased while TSH increased both in a statistically significant rate (p=0.039). Conclusions: In all three groups a positive correlation was observed between the WC and the insulin values (from OGTT) before the intervention. However this positive correlation did not remain after the six month intervention in the ω-3 group. These results have been reported by other researchers. The ω-3 group showed an improvement in the menstrual cycle, although an increase in the plasma values of LDL-C and Apo B was also observed. In the vitamin D group an increase in the plasma androgens (DHEA, DHEAS) was observed.

Εισαγωγή: Το Σύνδρομο Πολυκυστικών Ωοθηκών (ΣΠΩ), που χαρακτηρίζεται από ποικίλες αναπαραγωγικές και μεταβολικές διαταραχές, είναι η πιο συχνή ενδοκρινοπάθεια που πλήττει τις γυναίκες αναπαραγωγικής ηλικίας. Υπάρχουν ερευνητικά δεδομένα που υποστηρίζουν ότι η έλλειψη της βιταμίνης D ίσως οδηγεί σε ενδοκρινικές και μεταβολικές διαταραχές στο ΣΠΩ, όπως αντίσταση στην ινσουλίνης, σπλαχνική παχυσαρκία, υπερανδρογονισμό και διαταραχές της έμμηνου ρύσης. Επιπλέον, αν και μόνο λίγες μελέτες έχουν αξιολογήσει τα πιθανά οφέλη της βιταμίνης D στις επιπτώσεις του ΣΠΩ, φαίνεται ότι η συμπληρωματική χορήγηση βιταμίνης D επιδρά θετικά στην έκβαση του συνδρόμου. Άλλες έρευνες έχουν δείξει ότι η προσθήκη στη διατροφή συμπληρωμάτων που περιέχουν μακράς αλύσου πολυακορεστά λιπαρα οξέα (LCPUFA’s) όπως το εικοσαπενταενοϊκό οξυ (EPA) και το δοκοσαεξονικό οξυ (DHA), έχουν φανεί να αμβλύνουν τα μεταβολικά και αναπαραγωγικά στοιχειά του συνδρόμου. Σκοπός: Σκοπός της μελέτης μας ήταν να συγκριθούν τα μεταβολικά και αναπαραγωγικά αποτελέσματα μετά από εξάμηνη χορήγηση της βιταμίνης D ή των ωμέγα-3 μακράς αλύσου πολυακόρεστων λιπαρών οξέων (EPA, DHA) σε έφηβες με ΣΠΩ. Υλικό-Μέθοδος: Μελετήθηκαν 30 έφηβες ηλικιες 14-18 ετών με ΣΠΩ, που διαγνώστηκαν βάσει των κριτηρίων του Rotterdam. Τα κριτήρια αποκλεισμού ήταν η παρουσία σοβαρού χρόνιου νοσηρότατος, λήψη φαρμακευτικής αγωγής, αντισύλληψης ή διατροφικών συμπληρωμάτων. Στις συμμετέχουσες, κατά την εισαγωγή στην έρευνα και μετά την παρέμβαση, διενεργήθηκε πλήρης έλεγχος κλινικο-εργαστηριακός, υπερηχογραφικός, ψυχομετρικός,οστικής πυκνότητας και λιπομέτρηση. Προϋπόθεση για συμμετοχή στην έρευνα ήταν η επίτευξη επάρκειας βιταμίνης D. Στις ασθενείς με ανεπάρκεια 25(ΟΗ)D3 χορηγήθηκε δόση εφόδου 50.000 IUD2 εβδομαδιαίως για 8 βδομάδες μέχρις ότου επιτευχθούν επαρκείς συγκεντρώσεις ≥ 30 ng/ml 25(ΟΗ)D3 στον ορό αίματος σε όλες τις συμμετοχούσες. Στη συνέχεια, οι 30 έφηβες τυχαιοποιήθηκαν σε 3 ομάδες, 11 στην ομάδα βιταμίνης D , που έλαβε 6μηνη παρέμβαση με 2.000 IUD3 ημερησίως, 10 στην ομάδα ω-3 λιπαρών οξέων, που έλαβε 6μηνη παρέμβαση με 1 gEPA&DHA ημερησίως και 9 στην ομάδα ελέγχου, που έλαβε 6μηνη παρακολούθηση χωρίς τη χορήγηση αγωγής. Αποτελέσματα: Δεν παρατηρήθηκαν στατιστικά σημαντικές μεταβολές στα σωματομετρικά χαρακτηριστικά των εφήβων (ΔΜΣ, ΠΜ ,ΠΓ), στην αρτηριακή πίεση και στην κλίμακα που εκτιμάει το αντιλαμβανόμενο στρες ( Percieved stress scale : PSS-14). Στατιστικά σημαντική αύξηση παρατηρήθηκε στην ομάδα βιταμίνης D στη συγκεντρώση κρεατινίνης ορού (p=0,019), DHEA (p=0,044) και DHEA-S (p=0,017) καθώς και στο πάχος ενδομητρίου (p=0,002), ενώ μειώθηκε σημαντικά η ALP (p=0,043). Στην ομάδα ω-3 παρουσιάστηκε αύξηση των LDL (p=0,046), ApoB (p=0,023) καθώς και του αριθμού εμμήνων ρύσεων (p=0,046), ενώ παρατηρήθηκε σημαντική μείωση των γGT (p=0,046), 25(ΟΗ)D (p=0,007), PTH (p=0,043). Στην ομάδα ελέγχου η 25(ΟΗ)D ορού μειώθηκε σημαντικά (p=0,020) ενώ η TSH αυξήθηκε σημαντικά (p=0,039). Συμπεράσματα: Προ της παρέμβασης βρέθηκε θετική συσχέτιση μεταξύ της ΠΜ και της ινσουλίνης (από ΟGTT) και στις τρεις ομάδες, ωστόσο μετα την παρέμβαση η συσχέτιση αυτή δεν παρέμεινε στην ομάδα ω-3. Επιπλέον, στην ομάδα ω-3 παρατηρήθηκε βελτίωση του εμμηνορρυσιακού κύκλου και αύξηση της LDL-C και της ApoB πλάσματος. Στην ομάδα της βιταμίνηςD αυξήθηκε η υπερανδρο¬ναιμία και το πάχος του ενδομητρίου.