Η ένταξη των αλλοδαπών και των παλιννοστούντων μαθητών στις τρεις πρώτες τάξεις της δευτεροβάθμιας εκπαίδευσης: θεωρητική και εμπειρική προσέγγιση

Abstract

The aim of the this thesis is to record and study the views of foreign and repatriated students and of their teachers about the status of the multicultural modern Greek secondary school; it also intends to put forward specific suggestions for effective and applicable solutions for the inclusion of these students into the educational system. In the first part, the theoretical one, the diversity in education and the basic educational models for foreign students are discussed. There is a special mention of both the intercultural education, i.e. the education concerning students who come from different racial, national, religious, linguistic and cultural backgrounds, and of the bilingual education. Τhe presence of foreign and repatriated students in the Greek secondary school is treated along with the relative legislative framework. The second part, the empirical one, comprises the research, which took place with random sampling in 9 secondary schools of Attica. There is an analytical presentation and discussion of the answers given in the questionnaires which were completed by 300 foreign and repatriated students and 100 teachers of every specialty about the situation they experience in school. Finally, on the basis of Greek and international bibliography and the findings of this research certain propositions are put forward about changes in the educational system, which will facilitate the smooth inclusion of foreign and repatriated students in the Greek secondary school. Our main thesis is that the Greek public secondary school should be based on the respect for the diversity of its students; it should be common to all students, Greek and foreign and repatriated alike; it should operate on an all-day basis and it should be a place for education, knowledge and creativity. The restructuring of the syllabus, the enrichment of the subjects taught or the creation of the new courses containing links with other civilizations, the adaptation of the teaching methods to each student’s needs, the development of activities which enrich the students’ skills and capacities are the prerequisites for the smooth inclusion of foreign and repatriated students into both the educational and the social surroundings.

Σκοπός της παρούσας διατριβής είναι η καταγραφή και η μελέτη των απόψεων των αλλοδαπών και παλιννοστούντων μαθητών και των εκπαιδευτικών τους για την κατάσταση στο σύγχρονο πολυπολιτισμικό ελληνικό γυμνάσιο και η διατύπωση προτάσεων για λύσεις αποτελεσματικές και εφαρμόσιμες για την ένταξη των μαθητών αυτών στο εκπαιδευτικό σύστημα. Στο πρώτο μέρος της εργασίας, στη θεωρητική προσέγγιση, παρουσιάζεται η ετερότητα στην εκπαίδευση και τα βασικά μοντέλα εκπαίδευσης των αλλοδαπών μαθητών. Ιδιαίτερη αναφορά γίνεται στη διαπολιτισμική εκπαίδευση, δηλαδή την εκπαίδευση των φυλετικά, εθνικά, θρησκευτικά, γλωσσικά, πολιτισμικά διαφοροποιημένων μαθητών και τη δίγλωσση εκπαίδευση. Επίσης, γίνεται λόγος για την παρουσία αλλοδαπών και παλιννοστούντων μαθητών στο ελληνικό γυμνάσιο και σχολιάζεται το σχετικό νομοθετικό πλαίσιο. Στο δεύτερο μέρος, στην εμπειρική προσέγγιση, υπάρχει η έρευνα, η οποία έγινε με τυχαία δειγματοληψία σε 9 γυμνάσια του νομού Αττικής. Παρουσιάζονται αναλυτικά και σχολιάζονται οι απαντήσεις σε ερωτηματολόγια που συμπλήρωσαν 300 αλλοδαποί και παλιννοστούντες μαθητές και 100 εκπαιδευτικοί τους όλων των ειδικοτήτων σχετικά με την κατάσταση που βιώνουν στο σχολικό χώρο. Τέλος, διατυπώνονται προτάσεις με βάση την ελληνική και διεθνή βιβλιογραφία και τα ευρήματα της έρευνας για αλλαγές στο εκπαιδευτικό σύστημα, οι οποίες θα διευκολύνουν την ομαλή ένταξη των αλλοδαπών και παλιννοστούντων μαθητών στο ελληνικό γυμνάσιο. Η βασική μας θέση είναι ότι το δημόσιο ελληνικό γυμνάσιο πρέπει να έχει βάση το σεβασμό στην ετερότητα των μαθητών του, να είναι κοινό για όλους τους μαθητές, γηγενείς και αλλοδαπούς και παλιννοστούντες, να λειτουργεί ολοήμερα και να αποτελεί χώρο παιδείας, ουσιαστικής γνώσης και δημιουργίας. Η αναδιάρθρωση των αναλυτικών προγραμμάτων, ο εμπλουτισμός των μαθημάτων ή η δημιουργία μαθημάτων με στοιχεία που αφορούν και άλλους πολιτισμούς, η προσαρμογή της διδακτικής μεθοδολογίας στις ανάγκες κάθε μαθητή, η ανάπτυξη δραστηριοτήτων που αναδεικνύουν τις δεξιότητες και τις ικανότητες των μαθητών αποτελούν προϋποθέσεις για την ομαλή ένταξη των αλλοδαπών και παλιννοστούντων μαθητών τόσο στο σχολικό όσο και στο κοινωνικό περιβάλλον.