Η κυκλική οικονομία στα αστικά κέντρα

Abstract

This doctoral dissertation explores the necessity and prospects of integrating the principles of the circular economy into urban and spatial planning, within the context of the global environmental crisis and resource depletion. Its main objective is to theoretically and empirically investigate the potential transformation of cities from linear to circular systems, emphasizing spatial, social, and institutional dimensions.The research methodology combined an extensive literature review, policy assessment, and comparative analysis of international case studies — including Amsterdam, Brussels, and selected Chinese cities. This holistic approach revealed that the incorporation of circular economy principles, such as reuse, recycling, and resource regeneration, can substantially contribute to sustainable urban restructuring and strengthen social resilience.Findings indicate that the transition to circular cities requires new spatial planning tools, an updated regulatory framework, and the development of a monitoring system of circularity indicators that links environmental performance with social well-being. Moreover, the study emphasizes the need for local roadmaps and policy indicators, as well as the adoption of models such as Doughnut Economics to define social and ecological thresholds in Greek cities.The dissertation contributes to the scientific discourse on urban transformation through the lens of circular economy and proposes concrete avenues for future research and policy, aligning urban regeneration with sustainability, innovation, and spatial justice.

Η παρούσα διδακτορική διατριβή εξετάζει την αναγκαιότητα και τις προοπτικές ενσωμάτωσης της κυκλικής οικονομίας στον αστικό χωρικό και πολεοδομικό σχεδιασμό, στο πλαίσιο της παγκόσμιας περιβαλλοντικής κρίσης και της εξάντλησης των φυσικών πόρων. Στόχος είναι η θεωρητική και εφαρμοσμένη διερεύνηση των δυνατοτήτων μετασχηματισμού των πόλεων από γραμμικά σε κυκλικά συστήματα, με έμφαση στις χωρικές, κοινωνικές και θεσμικές τους διαστάσεις.Η μεθοδολογία της έρευνας συνδύασε βιβλιογραφική ανάλυση, θεσμική αξιολόγηση και συγκριτική διερεύνηση διεθνών παραδειγμάτων (όπως του Άμστερνταμ, των Βρυξελλών και επιλεγμένων κινεζικών πόλεων). Μέσω της ολιστικής αυτής προσέγγισης, αναδείχθηκε ότι η ενσωμάτωση αρχών κυκλικής οικονομίας, όπως η επαναχρησιμοποίηση, η ανακύκλωση και η αναγέννηση πόρων, μπορεί να συμβάλει ουσιαστικά στη βιώσιμη αναδιάρθρωση των αστικών κέντρων και στην ενίσχυση της κοινωνικής ανθεκτικότητας.Τα ευρήματα καταδεικνύουν ότι η μετάβαση προς κυκλικές πόλεις απαιτεί νέα εργαλεία χωρικού σχεδιασμού, αναθεώρηση του θεσμικού πλαισίου και τη διαμόρφωση ενός συστήματος δεικτών παρακολούθησης που θα συνδέει την περιβαλλοντική επίδοση με κοινωνικούς δείκτες ευημερίας. Επιπλέον, υπογραμμίζεται η ανάγκη ανάπτυξης τοπικών «οδικών χαρτών» και δεικτών πολιτικής, καθώς και η αξιοποίηση μοντέλων όπως το Doughnut Economics για την αποτύπωση του κοινωνικο-οικολογικού πλαισίου των ελληνικών πόλεων.Η διατριβή συμβάλλει στην επιστημονική συζήτηση για τον αστικό μετασχηματισμό υπό το πρίσμα της κυκλικής οικονομίας και προτείνει συγκεκριμένους άξονες μελλοντικής έρευνας και πολιτικής, συνδέοντας την αστική αναγέννηση με τη βιωσιμότητα, την καινοτομία και τη χωρική δικαιοσύνη.