Το ελληνικό ακαδημαϊκό-πανεπιστημιακό μυθιστόρημα: Ιστορική, θεωρητική και κριτική διερεύνηση

Abstract

This doctoral dissertation examines the Greek academic-campus novel, focusing on the historical, theoretical, and critical investigation of this literary genre. The primary objective of the dissertation is to introduce and establish the academic-campus novel as a distinct literary genre within Modern Greek literary studies and the broader field of modern Greek prose. The dissertation adopts a combined methodological approach, integrating narratological, historical-critical, and comparative literary analysis. In addition, it employs Franco Moretti's concept of distant reading as a complementary methodological tool for the systematic mapping, classification, and analysis of the research corpus. The findings generated through this quantitative mapping are subsequently interpreted through qualitative analysis. For the first time in Greece, this dissertation systematically identifies and classifies the precursors of the genre and all Greek academic-campus novels published to date. Furthermore, it explores the creative interaction between the academic-campus novel and other literary genres, including science fiction, detective fiction, and the postmodern novel, demonstrating how these interactions contribute to the emergence of hybrid narrative forms. This dissertation also develops a coherent theoretical and conceptual framework that defines the essential characteristics and classification criteria of the academic-campus novel. In doing so, it contributes to the theoretical clarification of the genre and supports its recognition as an autonomous literary category within contemporary Modern Greek prose.

Το επιστημονικό πεδίο αναφοράς της παρούσας διδακτορικής διατριβής είναι το ελληνικό ακαδημαϊκό και πανεπιστημιακό μυθιστόρημα και ειδικότερα, η ιστορική, θεωρητική και κριτική διερεύνηση του λογοτεχνικού αυτού είδους. Σκοπός της διατριβής είναι η εισαγωγή και η θεωρητική κατοχύρωση, στο πλαίσιο της σύγχρονης νεοελληνικής γραμματολογίας, ενός διακριτού λογοτεχνικού είδους, του ακαδημαϊκού-πανεπιστημιακού μυθιστορήματος. Η έρευνα βασίζεται σε συνδυασμό αφηγηματολογικής, ιστορικοκριτικής και συγκριτολογικής προσέγγισης, ενώ αξιοποιεί συμπληρωματικά τη μέθοδο της απομακρυσμένης ανάγνωσης του Φράνκο Μορέττι για τη συστηματική καταγραφή, ταξινόμηση και επεξεργασία του ερευνητικού σώματος κειμένων. Τα ευρήματα της ποσοτικής χαρτογράφησης ερμηνεύονται στη συνέχεια μέσω ποιοτικής ανάλυσης. Για πρώτη φορά στην Ελλάδα επιχειρείται η συστηματική καταγραφή και ταξινόμηση των προδρόμων του λογοτεχνικού αυτού είδους και όλων των ελληνικών ακαδημαϊκών-πανεπιστημιακών μυθιστορημάτων που έχουν δημοσιευθεί έως σήμερα. Παράλληλα, διερευνάται ο τρόπος με τον οποίο το συγκεκριμένο είδος αλληλεπιδρά δημιουργικά με άλλα λογοτεχνικά είδη, όπως η επιστημονική φαντασία, το αστυνομικό και το μεταμοντέρνο μυθιστόρημα, οδηγώντας στη διαμόρφωση νέων υβριδικών αφηγηματικών μορφών. Η διατριβή διαμορφώνει, επίσης, ένα συνεκτικό θεωρητικό και εννοιολογικό πλαίσιο, το οποίο προσδιορίζει τα βασικά χαρακτηριστικά και τα αναγκαία κριτήρια για την ένταξη ενός έργου στην κατηγορία του ακαδημαϊκού-πανεπιστημιακού μυθιστορήματος. Με τον τρόπο αυτό συμβάλλει στον θεωρητικό προσδιορισμό και την καθιέρωση του είδους ως αυτοτελούς λογοτεχνικής κατηγορίας στο πλαίσιο της σύγχρονης νεοελληνικής πεζογραφίας.