Ελεγκτικοί μηχανισμοί, Διεθνή Πρότυπα Ελέγχου (ΔΠΕ)και Εταιρική Συμμόρφωση: εμπειρική διερεύνηση της αγοράς ελεγκτικών υπηρεσιών ως προς την απορρύθμιση, τις κρίσεις και τα κριτήρια επιλογής ορκωτού ελεγκτή - λογιστή

Abstract

This doctoral dissertation investigates the dynamic transformation of the market for audit services provided by Certified Public Auditors and Accountants, through the interaction of regulatory changes, global crises, and corporate structure and strategy. The dissertation is structured into five chapters. The first and fifth chapters constitute the introductory and concluding framework of the research, while Chapters Two, Three, and Four comprise three distinct yet thematically interconnected research studies presented in essay format. The second chapter focuses on the phenomenon of deregulation in the audit services market, examining how the liberalization of external audit fees in Greece affected audit quality. The findings of the study indicate that market liberalization negatively affected the quality of audit reporting. The third chapter examines the manner in which exogenous crises affect the audit services market and Certified Public Accountants and Auditors, as well as the way in which such effects can be reliably recorded and assessed. Within this framework, a specialized research questionnaire was developed and validated in order to investigate the impact of the COVID-19 health crisis. The analysis of the responses revealed that the working and organizational environment, together with audit planning procedures, explain the largest part of the pandemic’s impact in Greece. The fourth chapter investigates the corporate determinants influencing the selection of Certified Public Accountants. Through the analysis of a representative sample of companies listed on the Athens Stock Exchange, the study examines the effect of corporate governance mechanisms on the selection of independent auditors. The findings demonstrate that corporate governance mechanisms exert a significant influence on the selection of Certified Public Accountants by firms. By integrating Agency Theory, Institutional Theory, Signaling Theory, and Competition Theory, the dissertation provides a comprehensive framework for understanding the transformation of the audit services market and the auditing profession under the influence of changes in the institutional and regulatory environment, exogenous crises, and corporate governance factors. The methodology and findings of the research may be utilized by Certified Public Auditors and Accountants, audit firms, and supervisory and regulatory authorities in order to enhance the effectiveness of the audit mechanism under conditions of future crises.

Η παρούσα διδακτορική διατριβή διερευνά τον δυναμικό μετασχηματισμό της αγοράς των ελεγκτικών υπηρεσιών από Ορκωτούς Ελεγκτές-Λογιστές (ΟΕΛ), υπό το πρίσμα της αλληλεπίδρασης ρυθμιστικών μεταβολών, παγκόσμιων κρίσεων και εταιρικής δομής και στρατηγικής. Η διατριβή διαρθρώνεται σε πέντε κεφάλαια. Το πρώτο και το πέμπτο κεφάλαιο συγκροτούν το εισαγωγικό και το συμπερασματικό πλαίσιο της έρευνας, ενώ τα κεφάλαια δεύτερο, τρίτο και τέταρτο περιλαμβάνουν τρεις αυτοτελείς, αλλά θεματικά αλληλένδετες, ερευνητικές μελέτες. Το δεύτερο κεφάλαιο επικεντρώνεται στην μελέτη του φαινομένου της απορρύθμισης της αγοράς των ελεγκτικών υπηρεσιών, εξετάζοντας πως η απελευθέρωση των αμοιβών του εξωτερικού ελέγχου στην Ελλάδα, επηρέασε την ποιότητα του ελέγχου. Τα ευρήματα της έρευνας καταδεικνύουν ότι η απελευθέρωση της αγοράς επηρέασε αρνητικά την ποιότητα των ελεγκτικών αναφορών. Το τρίτο κεφάλαιο μελετά τον τρόπο με τον οποίο εξωγενείς κρίσεις επηρεάζουν την αγορά ελεγκτικών υπηρεσιών και τους Ορκωτούς Ελεγκτές-Λογιστές, καθώς και τον τρόπο με τον οποίο η επίδραση αυτή μπορεί να καταγραφεί και να αποτιμηθεί αξιόπιστα. Στο πλαίσιο αυτό αναπτύχθηκε και επικυρώθηκε ένα ειδικό ερευνητικό ερωτηματολόγιο, με σκοπό τη μελέτη των επιπτώσεων της υγειονομικής κρίσης (COVID-19). Η ανάλυση των απαντήσεων, ανέδειξε ότι το εργασιακό και οργανωτικό περιβάλλον, καθώς και ο σχεδιασμός του εξωτερικού ελέγχου, εξηγούν το μεγαλύτερο μέρος της επίδρασης της πανδημίας στην Ελλάδα. Το τέταρτο κεφάλαιο διερευνά τους εταιρικούς παράγοντες που υπεισέρχονται στην επιλογή Ορκωτού Ελεγκτή – Λογιστή. Μέσω της ανάλυσης αντιπροσωπευτικού δείγματος εισηγμένων εταιρειών στο Χρηματιστήριο Αθηνών, εξετάζεται η επίδραση των μηχανισμών εταιρικής διακυβέρνησης στην επιλογή ανεξάρτητου ελεγκτή. Τα αποτελέσματα της μελέτης καταδεικνύουν ότι οι μηχανισμοί εταιρικής διακυβέρνησης ασκούν σημαντική επίδραση στην επιλογή Ορκωτού Ελεγκτή – Λογιστή από τις επιχειρήσεις. Συνδυάζοντας τη Θεωρία της Αντιπροσώπευσης, τη Θεσμική Θεωρία, τη Θεωρία της Σηματοδότησης και τη Θεωρία του Ανταγωνισμού, η διατριβή προσφέρει ένα ολοκληρωμένο πλαίσιο κατανόησης του μετασχηματισμού της αγοράς ελεγκτικών υπηρεσιών και του επαγγέλματος του Ορκωτού Ελεγκτή – Λογιστή υπό την επίδραση αλλαγών στο θεσμικό και ρυθμιστικό πλαίσιο, εξωγενών κρίσεων και παραγόντων εταιρικής διακυβέρνησης. Η μεθοδολογία και τα ευρήματα της έρευνας μπορούν να αξιοποιηθούν από Ορκωτούς Ελεγκτές – Λογιστές, ελεγκτικές εταιρείες και Εποπτικές-Ρυθμιστικές αρχές, προκειμένου να ενισχυθεί η αποτελεσματικότητα του ελεγκτικού μηχανισμού σε συνθήκες μελλοντικών κρίσεων.