Εμβολιασμός παιδιών κατά τη διάρκεια της πανδημίας COVID-19 με έμφαση στα εμβόλια έναντι του νέου κορωναϊού SARS-CoV2: διερεύνηση στάσεων, απόψεων και πρακτικών γονέων και παιδιάτρων

Abstract

Background: Understanding parental attitudes and intentions toward COVID-19 vaccination for children was essential to maintaining high vaccination coverage and addressing hesitancy in the pandemic and post-pandemic period. While COVID-19 vaccination had been widely available for children, uptake remained inconsistent due to varying parental beliefs, levels of trust, and other influences. Methods: A series of cross-sectional, questionnaire-based surveys were conducted in Greece for three years between 2021 and 2023 among parents and caregivers of children aged 6 months to 17 years, as well as among pediatricians. The studies aimed to assess parental intention to vaccinate their children against COVID-19, identify reasons for hesitancy, and evaluate the influence of sociodemographic, clinical, and contextual factors, including trust in healthcare professionals and official guidelines. Results: Across the studies, parental intention to vaccinate was approximately 55% early in pandemic for older children and 13% at the end of pandemic including parents of children under 5. Key reasons for hesitancy included concerns about side effects and the perceived short duration of clinical trials. Trust in pediatricians and the healthcare system, as well as parents’ own vaccination status, were consistently associated with increased willingness to vaccinate. Notably, pediatricians’ recommendations played a significant role in influencing parental decisions, although their impact varied. In the post-pandemic context, over 60% of parents who had previously vaccinated their children indicated reluctance to continue with up-to-date COVID-19 vaccinations. Conclusions: The findings highlighted the persistent vaccine hesitancy among parents, influenced by safety concerns and declining trust post-pandemic. Pediatricians and trusted healthcare providers remain critical in shaping parental attitudes. Targeted communication strategies, built on transparency, trust, and tailored messaging, are essential to support evidence-based and informed decision-making and sustain pediatric vaccination coverage both for the other childhood vaccines and for future pandemics.

Σκοπός: Η κατανόηση των αντιλήψεων και των προθέσεων των γονέων σχετικά με τον εμβολιασμό των παιδιών έναντι της COVID-19 ήταν κρίσιμη ώστε να διατηρηθεί υψηλή εμβολιαστική κάλυψη και να αντιμετωπιστεί ο δισταγμός στα εμβόλια κατά την περίοδο της πανδημίας και μεταγενέστερα. Ενώ τα εμβόλια έναντι της COVID-19 ήταν ευρέως διαθέσιμα για τα παιδιά, τα ποσοστά εμβολιασμού των παιδιών παρέμεναν μη ικανοποιητικά λόγω διαφόρων πεποιθήσεων των γονέων, διαφορετικών επιπέδων εμπιστοσύνης και άλλων παραγόντων. Μεθοδολογία: Μία σειρά συγχρονικών μελετών βασισμένων σε ερωτηματολόγια πραγματοποιήθηκε στην Ελλάδα επί τρία έτη μεταξύ του 2021 και 2023 και αφορούσε γονείς και κηδεμόνες παιδιών μεταξύ 6 μηνών έως 17 ετών, καθώς και παιδιάτρους. Οι μελέτες είχαν σκοπό να ερευνήσουν τις προθέσεις των γονέων να εμβολιάσουν τα παιδιά τους έναντι της COVID-19, να αναγνωρίσουν τους λόγους δισταγμού και να αξιολογήσουν την επιρροή των κοινωνικοδημογραφικών, κλινικών και άλλων σχετικών παραγόντων, συμπεριλαμβανομένης της εμπιστοσύνης στους επαγγελματίες υγείας και στις επίσημες κατευθυντήριες οδηγίες. Αποτελέσματα: Σύμφωνα με όλες τις μελέτες, η πρόθεση των γονέων να εμβολιάσουν τα παιδιά τους έναντι της COVID-19 ήταν περίπου 55% για μεγαλύτερα παιδιά στην αρχή της πανδημίας και 13% στο τέλος της πανδημίας συμπεριλαμβανομένων παιδιών κάτω των 5 ετών. Στους βασικούς παράγοντες δισταγμού αναδείχθηκαν οι ανησυχίες για ανεπιθύμητες ενέργειες και η σχετικά μικρή διάρκεια κλινικών μελετών. Η εμπιστοσύνη στους παιδιάτρους και στο σύστημα υγείας, καθώς και ο εμβολιασμός των ίδιων των γονέων, σχετίζονταν συστηματικά και θετικά με την πρόθεση για εμβολιασμό των παιδιών. Οι συστάσεις των παιδιάτρων έπαιξαν σημαντικό ρόλο στην επιρροή των αποφάσεων των γονέων σε ποικίλο βαθμό. Στο τέλος της πανδημίας, πάνω από 60% των γονέων που είχαν προηγουμένως εμβολιάσει τα παιδιά τους έναντι της COVID-19 πρόβαλαν αντίσταση στο να συνεχίσουν τον εμβολιασμό με τα επικαιροποιημένα εμβόλια. Συμπεράσματα: Τα αποτελέσματα τόνισαν τον αυξανόμενο δισταγμό των γονέων να εμβολιάσουν τα παιδιά τους έναντι της COVID-19 επηρεασμένοι από ανησυχίες για την ασφάλεια των εμβολίων, καθώς και τη μειούμενη εμπιστοσύνη στην πολιτεία και το σύστημα υγείας. Οι επαγγελματίες υγείας και ιδίως οι παιδίατροι παραμένουν σημαντική επιρροή στη διαμόρφωση των γονεϊκών απόψεων. Στοχευμένες επικοινωνιακές τακτικές, βασισμένες στη διαφάνεια και εμπιστοσύνη, αλλά και εξατομικευμένα μηνύματα, είναι απαραίτητα στο να υποστηρίξουν την τεκμηριωμένη και ενημερωμένη λήψη αποφάσεων και να διατηρήσουν υψηλά επίπεδα εμβολιασμού τόσο για τα υπόλοιπα εμβόλια της παιδικής ηλικίας όσο και για μελλοντικές πανδημίες.