Πρωτότυπη μουσική σύνθεση / μελοποιία για σύγχρονα μουσικά σύνολα επάνω σε δημώδη ποίηση και μουσική του Πόντου, βασισμένη σε ιστορικές πηγές

Abstract

This doctoral dissertation explores the musical tradition of Pontus through the identification, analysis, and creative engagement with folk poetic texts, with particular emphasis on the musical setting of poems whose melodies have not survived. The research draws upon historical sources, periodicals, and folklore collections, which are systematically classified and archived following critical examination, with a focus on the revival and artistic reinterpretation of selected songs. Its primary objective is to preserve, promote, and contribute to the ongoing development of the Pontic musical tradition through original compositions and arrangements that incorporate its distinctive modal, rhythmic, and formal characteristics. The methodology combines historical and ethnographic approaches with the analysis of structural elements (melodic, rhythmic, and poetic), as well as artistic research conducted through the compositional process. Particular emphasis is placed on the musical setting of unrhymed verse, thereby exploring new possibilities for the reinterpretation of traditional musical forms. Musical notation is rendered through Western staff notation, adapted to the natural modal qualities of the Pontic lyra and enriched by contemporary arranging practices. The artistic outcome of the research is presented both in the form of an annotated musical score and through live performance, offering a comprehensive illustration of how theoretical inquiry and compositional practice can interact and mutually enrich one another. Through this process, the dissertation highlights the dynamic continuity of Pontic musical heritage and its capacity to adapt to contemporary cultural contexts. The dissertation contributes to bridging past and present, enriching ethnomusicological scholarship on Pontic music, and proposing a model for further artistic and academic investigations into composition based on traditional musical idioms.

Η παρούσα διδακτορική διατριβή διερευνά τη μουσική παράδοση του Πόντου μέσω της ανάδειξης, επεξεργασίας και δημιουργικής αξιοποίησης δημοτικών ποιημάτων, με έμφαση στη μελοποίηση ποιητικών κειμένων των οποίων οι αυθεντικές μελωδίες έχουν χαθεί στο πέρασμα του χρόνου. Η έρευνα αντλεί υλικό από ιστορικές πηγές, περιοδικά και λαογραφικές συλλογές, τα οποία ταξινομούνται και αρχειοθετούνται μετά από κριτικό σχολιασμό, εστιάζοντας στην αναβίωση και καλλιτεχνική επαναδιαπραγμάτευση επιλεγμένων τραγουδιών. Στόχος είναι η διατήρηση, η ανάδειξη και η δυναμική εξέλιξη της ποντιακής μουσικής παράδοσης, μέσω πρωτότυπων συνθέσεων και ενορχηστρώσεων, αξιοποιώντας τα ιδιαίτερα τροπικά, ρυθμικά και μορφολογικά χαρακτηριστικά της. Η μεθοδολογία συνδυάζει ιστορική και εθνογραφική προσέγγιση, ανάλυση δομικών στοιχείων (μελωδικών, ρυθμικών, ποιητικών), καθώς και καλλιτεχνική έρευνα μέσω της διαδικασίας σύνθεσης. Ιδιαίτερη έμφαση δίνεται στη μελοποίηση ανομοιοκατάληκτων στίχων, ανοίγοντας νέους δρόμους για την επανερμηνεία της παραδοσιακής μουσικής φόρμας. Η τεχνική αποτύπωση γίνεται με ευρωπαϊκή σημειογραφία, προσαρμοσμένη στις φυσικές τροπικές ποιότητες της ποντιακής λύρας και εμπλουτισμένη με σύγχρονες ενορχηστρωτικές πρακτικές. Το καλλιτεχνικό αποτέλεσμα της έρευνας παρουσιάζεται τόσο σε μορφή αναλυτικής παρτιτούρας όσο και σε ζωντανή εκτέλεση, προσφέροντας μια ολοκληρωμένη εικόνα του τρόπου με τον οποίο η θεωρητική μελέτη και η συνθετική πράξη μπορούν να αλληλοτροφοδοτούνται. Μέσα από αυτή τη διαδικασία, η διατριβή αναδεικνύει τη δυναμική συνέχεια της ποντιακής μουσικής κληρονομιάς και τη δυνατότητα προσαρμογής της σε σύγχρονα συμφραζόμενα. Η συμβολή της διατριβής έγκειται στη γεφύρωση παρελθόντος και παρόντος, στον εμπλουτισμό της εθνομουσικολογικής έρευνας για την ποντιακή μουσική, καθώς και στη δημιουργία ενός προτύπου για περαιτέρω καλλιτεχνικές και επιστημονικές διερευνήσεις γύρω από τη σύνθεση βασισμένη σε παραδοσιακά μουσικά ιδιώματα.