Η παρουσία και η δράση του Αυγουστίνου Καντιώτη στη Δυτική Μακεδονία (1967-2009): η επίδρασή του στον πολιτισμό της τοπικής κοινωνίας

Abstract

On 22 July 1967, Archimandrite Augustine Kantiotis was elected Metropolitan of Florina, Almopia, and Eordaia by the “Aristindin” Synod of the Church of Greece. As an institutional figure in the wider Florina region and a representative of the clerical elite, he engaged in dynamic and multifaceted activities that had both positive and negative impacts, the identification and analysis of which constitute the purpose and objective of this research. The study was developed along two main directions: The first concerned, the examination of primary archival material, and second, the investigation of local citizens’ views regarding his person and his activities. This research yielded significant and illuminating findings concerning local history. What’s more, from the examination of primary sources, the press, and the relevant literature, it became evident that Kandiotis's selection to occupy the Metropolitan throne was based on the fact that he possessed the qualifications and criteria required by the military junta government of the time. His institutional role, combined with his strong personality, enabled him to respond effectively to the directives of the central government and to contribute to the national objective of the “homogenization” and “Hellenization” of the local Slavic-speaking population. Through both his written and spoken discourse, he exerted considerable influence on the religious formation of the local population. He also developed significant philanthropic activities throughout the region.His actions were characterized by strongly conservative elements, reminiscent of areas governed by theocratic regimes. Cultural and folkloric aspects of the region were abolished or destroyed on the grounds that they were considered incompatible with the injunctions of the Gospel and the Greek Orthodox Christian tradition. As the research demonstrated, Augustine also intervened and exercised influence on national issues such as the Cyprus Question, the Northern Epirus Question, and the Macedonian Question. Furthermore, he frequently expressed strong criticism of government decisions concerning educational policy. Moreover, his involvement in electoral processes at both the national and local levels, along with his interventions in national issues, corresponds to a behavior more characteristic of a political figure rather than a religious leader. The views expressed by local citizens who responded to the questions posed during the research reinforced its findings, while highlighting the enduring imprint he left on the region many years after his death.

Στις 22 Ιουλίου 1967 εκλέγεται από την «Αριστίνδην» Σύνοδο της Εκκλησίας της Ελλάδος ο Αρχιμανδρίτης Αυγουστίνος Καντιώτης, Μητροπολίτης Φλωρίνης, Αλμωπίας και Εορδαίας. Ως θεσμικός παράγων της ευρύτερης περιοχής της Φλώρινας, εκπρόσωπος της Κληρικαλιστικής Ελίτ, δραστηριοποιείται δυναμικά και πολυδιάστατα, με θετικές και αρνητικές επιρροές, η ανάδειξη των οποίων αποτελεί σκοπό και στόχο της παρούσας έρευνας. Από την έρευνα που αναπτύχθηκε σε δύο κατευθύνσεις, την διερεύνηση πρωτογενούς αρχειακού υλικού αφενός, και την έρευνα διατύπωσης απόψεων των πολιτών της περιοχής για το πρόσωπό του αφ’ ετέρου, προέκυψαν σημαντικά και διαφωτιστικά στοιχεία για την ανάδειξη της τοπικής ιστορίας. Επιπλέον, από την έρευνα του πρωτογενούς υλικού, του τύπου και της βιβλιογραφίας, διαφάνηκε ότι η επιλογή Καντιώτη να καταλάβει τον Μητροπολιτικό θρόνο, στηρίχθηκε στο γεγονός ότι διέθετε τις προϋποθέσεις και τα κριτήρια που έθετε η τότε χουντική κυβέρνηση. Ο θεσμικός του ρόλος, σε συνδυασμό με την ισχυρή προσωπικότητά του, συνετέλεσαν ώστε να ανταποκριθεί στην επιταγή της κεντρικής κυβέρνησης, να συμβάλλει στον εθνικό στόχο της «ομογενοποίησης» και «εξελληνισμού» του σλαβόφωνου ντόπιου πληθυσμού. Με τον λόγο του, γραπτό και προφορικό, ανέπτυξε επιρροή στην θρησκευτική καλλιέργεια των πολιτών. Επίσης, ανέπτυξε σημαντική φιλανθρωπική δράση στην περιοχή. Οι ενέργειές του διακρίνονταν από έντονα συντηρητικά στοιχεία, παραπέμποντας σε περιοχές ανά τον κόσμο όπου επικρατούν θεοκρατικά καθεστώτα. Πολιτιστικά και πολιτισμικά στοιχεία της περιοχής δέχονται αρνητικές επιδράσεις από τις Ευαγγελικές επιταγές και την ελληνοχριστιανική παράδοση. Ο Αυγουστίνος, όπως διαφάνηκε από την έρευνα, παρενέβαινε, ασκώντας επιρροή, και σε εθνικά θέματα, όπως το Κυπριακό, το Βορειοηπειρωτικό και το Μακεδονικό. Επίσης, κατά καιρούς ασκούσε έντονη κριτική σε αποφάσεις των εκάστοτε Κυβερνήσεων που αφορούσαν σε ζητήματα εκπαιδευτικής πολιτικής. Επιπλέον, η ανάμειξή του στις εκλογικές διαδικασίες, σε εθνικό και τοπικό επίπεδο, σε συνδυασμό με τις παραπάνω παρεμβάσεις του στα εθνικά θέματα, παραπέμπουν σε συμπεριφορές που προσομοιάζουν σε πολιτικό παρά σε θρησκευτικό παράγοντα. Η έκφραση των απόψεων πολιτών της περιοχής, οι οποίοι απάντησαν σε ερωτήματα που τους τέθηκαν, ισχυροποίησαν τα ευρήματα της έρευνας, αναδεικνύοντας συνάμα το αποτύπωμα που άφησε στην περιοχή αρκετά χρόνια μετά το θάνατό του.