Κοινωνική διάσταση της συμβουλευτικής και του επαγγελματικού προσανατολισμού σε εκπαιδευτικές δομές

Abstract

The present study investigates the interaction between social and individual factors in shaping young people’s career development, with emphasis on the critical stages of educational transitions. Career development is approached as a dynamic process that evolves through the continuous interaction between personal characteristics and social influences, such as family, school, career counseling, and the role of significant people and experiences. The study adopted a descriptive and exploratory research design. Data were collected through a structured questionnaire from 627 participants, including final-year upper secondary school students, as well as first-year and final-year higher education students. The research instrument included demographic and socioeconomic information, along with scales examining social influences and individual characteristics related to career development, adapted from previous studies by Thomas (2017) and Bright, Pryor and Earl (2005) to meet the needs of the Greek context. The analysis of the results showed that overall social influence remains at relatively low levels. However, the family environment, occupational role models and information obtained through digital media emerged as factors with a notable influence on young people’s career decisions and choices. At the same time, individual characteristics such as autonomy, self-concept and career self-efficacy appear to play an important role. By contrast, the limited influence of school-based interventions in Counseling and Career Guidance highlights the existence of institutional gaps within the educational system. Overall, the findings suggest that career counseling should be strengthened and more effectively integrated within school education.

Στην παρούσα μελέτη διερευνάται η αλληλεπίδραση κοινωνικών και ατομικών παραγόντων στη διαμόρφωση της επαγγελματικής πορείας των νέων, με έμφαση στα κρίσιμα στάδια των εκπαιδευτικών μεταβάσεων. Η επαγγελματική ανάπτυξη προσεγγίζεται ως μια δυναμική διαδικασία, η οποία εξελίσσεται μέσα από τη συνεχή αλληλεπίδραση των προσωπικών χαρακτηριστικών και των κοινωνικών επιρροών, όπως είναι η οικογένεια, το σχολείο, η επαγγελματική συμβουλευτική και ο ρόλος των σημαντικών προσώπων κι εμπειριών. Η έρευνα υιοθέτησε έναν περιγραφικό και διερευνητικό σχεδιασμό. Συγκεντρώθηκαν δεδομένα μέσω δομημένου ερωτηματολογίου από 627 συμμετέχοντες/ουσες, στους/στις οποίους/ες περιλαμβάνονταν μαθητές/τριες της Γ’ Λυκείου, καθώς και φοιτητές/τριες πρώτου και τελευταίου έτους ανώτατης εκπαίδευσης. Το ερευνητικό εργαλείο περιλάμβανε δημογραφικά και κοινωνικοοικονομικά στοιχεία, καθώς και κλίμακες για τη διερεύνηση κοινωνικών επιρροών και ατομικών γνωρισμάτων που σχετίζονται με την επαγγελματική ανάπτυξη, προσαρμοσμένες από προηγούμενες έρευνες των Thomas (2017) και Bright, Pryor και Earl (2005) στις ανάγκες του ελληνικού πλαισίου. Από την επεξεργασία των αποτελεσμάτων διαπιστώθηκε ότι η συνολική κοινωνική επιρροή παραμένει σε σχετικά χαμηλά επίπεδα. Ωστόσο, το οικογενειακό περιβάλλον, τα επαγγελματικά πρότυπα και η πληροφόρηση μέσω ψηφιακών μέσων αναδεικνύονται σε παράγοντες με αξιοσημείωτη επίδραση στις επαγγελματικές αποφάσεις και επιλογές των νέων. Παράλληλα, καθοριστικό ρόλο φαίνεται να διαδραματίζουν ατομικά χαρακτηριστικά όπως η αυτονομία, η αυτοαντίληψη και η επαγγελματική αυτοαποτελεσματικότητα. Αντιθέτως, η περιορισμένη επίδραση των σχολικών παρεμβάσεων Συμβουλευτικής και Επαγγελματικού Προσανατολισμού αναδεικνύει την ύπαρξη θεσμικών ελλειμμάτων στο εκπαιδευτικό σύστημα. Τα ευρήματα αυτά καταδεικνύουν την ανάγκη για πιο ουσιαστική και συστηματική ενσωμάτωση της συμβουλευτικής σταδιοδρομίας στη σχολική πραγματικότητα.