Σύνθεση όπερας βασισμένης στην τραγωδία “Ιφιγένεια εν Ταύροις” του Ευριπίδη συνοδευόμενη από λεπτομερή ανάλυση του έργου

Abstract

This doctoral dissertation focuses on the composition of a contemporary opera for orchestra, choir, and soloists based on Euripides’ Iphigenia in Tauris.The libretto of the opera is based to a great extent, though not entirely, on the translation by Thrasyvoulos Stavrou. The aim of the project is to create a unified music-dramatic work in which different aesthetic, technical, and dramaturgical approaches coexist organically within a common formal framework. The composition develops a polystylistic musical language combining modal, tonal, and atonal elements, contrapuntal procedures, repetitive mechanisms, timbral structures, and spectral approaches, not as stylistic juxtaposition but as a continuous process of transformation within the dramatic development of the work. Central compositional objectives include the gradual transition from unstable fields of noise, often centered on timbral evocations of natural elements, toward more harmonically and melodically organized states, the organic relationship between music and text through the use of the Greek language, the expanded treatment of the voice (including singing, speech, Sprechstimme, vocalize, and extended vocal techniques), the adaptation of the structure of ancient tragedy as a formal model, and the development of processes of memory and transformation through recurring materials, timbral gestures, and leitmotivic organization. The opera is accompanied by a theoretical analytical study that documents the creative process and briefly examines the musical and dramaturgical organization of the work, the preparation and aesthetic influences behind the composition, its theatrical and linguistic dimensions, its principal musical parameters, and the macrostructural organization of the final music-theatrical form.

Η παρούσα διδακτορική διατριβή έχει ως κύριο αντικείμενο τη σύνθεση μιας σύγχρονης όπερας για ορχήστρα, χορωδία και σολίστες, βασισμένης στην τραγωδία Ιφιγένεια εν Ταύροις του Ευριπίδη. Το κείμενο της όπερας έχει στηριχτεί σε μεγάλο βαθμό, όχι όμως πλήρως, στην μετάφραση του Θρασύβουλου Σταύρου. Στόχος του έργου είναι η διαμόρφωση μιας ενιαίας μουσικοδραματικής πρότασης, μέσα στην οποία διαφορετικές αισθητικές, τεχνικές και δραματουργικές προσεγγίσεις συνυπάρχουν οργανικά σε ένα κοινό μορφολογικό πλαίσιο. Η σύνθεση αναπτύσσει ένα πολυστυλιστικό μουσικό ιδίωμα που συνδυάζει τροπικά, τονικά και ατονικά στοιχεία, αντιστικτικές διαδικασίες, επαναληπτικούς μηχανισμούς, ηχοχρωματικές και φασματικές τεχνικές, με στόχο όχι την παράθεση διαφορετικών γλωσσών αλλά τον συνεχή μετασχηματισμό τους μέσα στη δραματουργική εξέλιξη του έργου. Κεντρικοί άξονες της συνθετικής προσέγγισης αποτελούν η σταδιακή μετάβαση από ασταθή πεδία θορύβου, τα οποία συχνά επικεντρώνονται σε ηχοχρωματικά στοιχεία της φύσης, προς περισσότερο αρμονικά και μελωδικά οργανωμένες καταστάσεις, η οργανικήο σχέση μουσικής και λόγου μέσω της ελληνικής γλώσσας, η διευρυμένη χρήση της φωνής (τραγούδι, απαγγελία, Sprechstimme, vocalize και εκτεταμένες φωνητικές τεχνικές), η αξιοποίηση της δομής της αρχαίας τραγωδίας ως μορφολογικού μοντέλου και η ανάπτυξη μηχανισμών μνήμης και μετασχηματισμού του μουσικού υλικού μέσω επαναφορών, ηχοχρωματικών χειρονομιών και leitmotifs. Η όπερα συνοδεύεται από θεωρητικό κείμενο ανάλυσης, το οποίο τεκμηριώνει τη δημιουργική διαδικασία και εξετάζει συνοπτικά τη μουσική και δραματουργική οργάνωση του έργου, την προετοιμασία και τις αισθητικές επιρροές της σύνθεσης, τα θεατρικά και γλωσσικά χαρακτηριστικά της, τις βασικές μουσικές παραμέτρους και τη μακροδομική συγκρότηση του συνολικού μουσικοθεατρικού αποτελέσματος.