Η μεταλλαγή του ιστού της μεσαιωνικής πόλης των Χανίων από τα μοναστικά τάγματα της Δύσης

Abstract

The medieval city of Chania was formed amidst socio-economical and cultural processes that took place during the Venetian conquest of Crete (1211-1669), soon after the 4th Crusade. The colonization policy of the byzantine lands held by the Latins, included not only the secular feudal lords, but also the western religious orders. The monks moved to the new lands with great administrative and constructing organization aiming to fulfill the Papal interests within the Orthodox East. During the research of the monastic orders’ contribution to the transformation of the medieval Chania urban tissue, the study was led to portray the historical structures of the ancient and byzantine Cydonia that determined the evolving of the Venetian settlement. Combining the archival sources and the historical maps of the city with the published archeological evidence and the in situ studying of selected monuments, it was able to illustrate the gradual formation of the Venetian city through the vast building programs where the monasteries of the western orders were included. The study approached the monks properties within the city and the constructing phases of the monastic complexes of the six convents that the mendicant orders built in Venetian Chania along with the parallel evolution of the urban tissue, giving an answer to the actual imprint of the Venetian rule to the city in terms of urban planning, architectural forms and social structures.

Η συγκρότηση της μεσαιωνικής πόλης των Χανίων, είναι αποτέλεσμα διεργασιών που έλαβαν χώρα κατά τη διάρκεια της Βενετοκρατίας στην Κρήτη (1211-1669), μετά την τέταρτη Σταυροφορία. Στην πολιτική εποικισμού των λατινοκρατούμενων εδαφών της βυζαντινής αυτοκρατορίας, συμμετείχαν εκτός από τους κοσμικούς φεουδάρχες, τα δυτικά μοναστικά τάγματα που κινήθηκαν οργανωμένα στις νέες κτήσεις με σημαντική οικοδομική δραστηριότητα, προκειμένου να εξασφαλίσουν την περιουσία και τη δράση της Καθολικής Εκκλησίας στην Ορθόδοξη Ανατολή. Αναζητώντας τη συμβολή των ταγμάτων στη μεταλλαγή του ιστού της μεσαιωνικής πόλης των Χανίων, η έρευνα οδηγήθηκε στον προσδιορισμό των ιστορικών δομών της Κυδωνίας τις οποίες βρήκαν οι Βενετοί με την άφιξή τους και οι οποίες καθόρισαν την εξέλιξη του μεσαιωνικού άστεως. Ο συνδυασμός των αρχειακών πηγών και των ιστορικών απεικονίσεων της πόλης με τα δημοσιευμένα ανασκαφικά ευρήματα και την in situ μελέτη των μνημείων, οδήγησαν στην εικονογράφηση της σταδιακής εξέλιξης του ιστού στη διάρκεια της βενετικής κατοχής, μέσα από τα μεγάλα οικοδομικά προγράμματα στα οποία περιλαμβάνονται και οι μονές των μοναστικών ταγμάτων. Η προσέγγιση των ορίων των περιουσιών και των οικοδομικών φάσεων των έξι μονών που κτίσανε τα επαιτικά τάγματα στα Χανιά, καλύπτοντας σημαντική έκταση της πόλης, με την παράλληλη παρακολούθηση της εξέλιξης του ιστού, δώσανε την απάντηση για την ουσιαστική παρέμβαση του κατακτητή σε επίπεδο πολεοδομικής δομής, αρχιτεκτονικής μορφής και κοινωνικής συγκρότησης.