Aποσχιστικά κινήματα στην πρώην Σοβιετική Ένωση κατά την Μεταψυχροπολεμική περίοδο: οι περιπτώσεις του Ναγκόρνο-Καραμπάχ, της Αμπχαζίας, της Νότιας Οσσετίας και της Τσετσενίας

Abstract

This thesis is the comparative study of four secessionist movements ,Nagorno-Karabakh, Abkhazia, South Ossetia and Chechnya, during the post-Cold War era in the former Soviet Union and the evolution of the conflicts that were caused by these specific secessionist movements. Key research questions are the causes that led to the emergence of these four movements with the dissolution of the Soviet Union, but also the factors that contributed to the prolongation, consolidation and non-resolution of two of the conflicts for approximately three decades, as well as to the resolution of the other two secessionist conflicts by non-peaceful methods. Τhe research showed that the main causes of the emergence of these movements are the existence of discrimination, real or hypothetical, against minorities in the specific Soviet republics, the autonomy given to these ethnic groups, the political opportunity structure that emerged due to the dissolution of the Soviet Union, and the access and possession of resources that became possible due to the dissolution of the Soviet Union. The factors that contributed to the prolongation, consolidation and non-resolution of the two conflicts are the nature of the difference between the warring parties, the stereotypes, the fear and suspicion that pervaded the relations between the opposing sides, the internal factor in the opposing sides, where the "national" issue was instrumentalized in the domestic political scene, resulting in intransigence and a lack of rationality in the management of the conflict, and the fact that the international system had to face an unprecedented situation, for the first time since World War II, which international organizations, such as the United Nations (UN), were unprepared to manage.

H παρούσα διδακτορική διατριβή είναι μια συγκριτική μελέτη τεσσάρων αποσχιστικών κινημάτων του Ναγκόρνο-Καραμπάχ, της Αμπχαζίας, της Νότιας Οσσετίας και της Τσετσενίας , στην πρώην Σοβιετική Ένωση κατά την μεταψυχροπολεμική εποχή καθώς και η εξέλιξη των διενέξεων, που προκλήθηκαν εξαιτίας των συγκεκριμένων αποσχιστικών κινημάτων. Βασικά ερευνητικά ερωτήματα της διατριβής είναι οι αιτίες που οδήγησαν στην εκδήλωση αυτών των τεσσάρων κινημάτων με τη διάλυση της Σοβιετικής Ενωσης, αλλά και οι παράγοντες που συνέβαλαν στην παράταση, παγίωση και μη επίλυση των δύο διενέξεων για περίπου τρεις δεκαετίες , καθώς και στην επίλυση των άλλων δύο αποσχιστικών διενέξεων με μη ειρηνικές μεθόδους. H έρευνα κατέδειξε ότι βασικές αιτίες της εμφάνισης των συγκεκριμένων κινημάτων είναι η ύπαρξη διακρίσεων, πραγματικών ή υποθετικών, εις βάρος των μειονοτήτων στις συγκεκριμένες σοβιετικές δημοκρατίες, το καθεστώς αυτονομίας που απολάμβαναν οι συγκεκριμένες εθνοτικές ομάδες ,η πολιτική δομή ευκαιριών που εμφανίστηκε εξαιτίας της διάλυσης της Σοβιετικής Ένωσης και η πρόσβαση και η κατοχή πόρων, η οποία κατέστη δυνατή λόγω της διάλυσης της Σοβιετικής Ένωσης. Οι παράγοντες που συνέβαλαν στην παράταση, παγίωση και μη επίλυση των δύο διενέξεων είναι η φύση της διαφοράς ανάμεσα στις αντιμαχόμενες πλευρές, τα στερεότυπα, ο φόβος και η καχυποψία που διακατείχε τις σχέσεις των αντίπαλων πλευρών ,ο εσωτερικός παράγοντας στις αντίπαλες πλευρές, όπου το «εθνικό» ζήτημα εργαλειοποιήθηκε στην εσωτερική πολιτική σκηνή, με αποτέλεσμα την αδιαλλαξία και την έλλειψη ορθολογισμού στη διαχείριση της διένεξης και το γεγονός ότι το διεθνές σύστημα ήρθε αντιμέτωπο με μια πρωτόγνωρη κατάσταση, για πρώτη φορά μετά το Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο, την οποία οι διεθνείς οργανισμοί, όπως ο Οργανισμός Ηνωμένων Εθνών (ΟΗΕ), ήταν ανέτοιμοι να διαχειριστούν .