Η στατιστική στην Ελλάδα 1850-1940: κοινωνική και πολιτική χρήση

Abstract

The purpose of this thesis is to present the history of Greek statistics of the period 1850-1940 as an administrative technology – indicator of the country's progress towards modernity, through the prism of European statistic traditions. Major national roads to statistics are also presented, highlighting the role of the social and political factors not only in acting upon social problems, but also in the formation of a new scientific way of reasoning, the statistical one. The mutual construction of state and statistics and the use of the latter as an objectification and bio-power technology are also demonstrated. Using research tools from the field of Science and Technology Studies, we link the Greek statistical activity to social and political factors, unveil its ideological usage, its materiality as well as the construction and the historicity of statistical objects, referring to land and man. Adopting an ANT approach, we represent the Greek statistical network of that period which integrates the actants, indicates inter-relationships and processes and lets less illuminated aspects of the considered topic emerge. The "black box" of category construction is also considered.

O στόχος αυτής της διατριβής είναι να παρουσιάσει την ιστορία της ελληνικής στατιστικής της περιόδου 1850-1940, ως μιας διοικητικής τεχνολογίας – ενδείκτη της πορείας της χώρας προς τη νεωτερικότητα, μέσα από το πρίσμα των ευρωπαϊκών στατιστικών παραδόσεων. Επίσης παρουσιάζονται οι κύριοι εθνικοί δρόμοι της στατιστικής, τονίζοντας τον ρόλο του κοινωνικού και πολιτικού παράγοντα όχι μόνο στη στόχευση της στατιστικής δράσης, αλλά και στη διαμόρφωση ενός νέου επιστημονικού τρόπου αιτιολόγησης, του στατιστικού. Aναδεικνύεται επίσης η συγκατασκευή κράτους και στατιστικής και η χρήση της ως τεχνολογίας αντικειμενικοποίησης και βιοϊσχύος. Με τη χρήση ερευνητικών εργαλείων από τον κλάδο των Σπουδών Επιστήμης και Τεχνολογίας, αναδεικνύεται η σύνδεση της στατιστικής δραστηριότητας με τον κοινωνικό και τον πολιτικό παράγοντα, η ιδεολογική χρήση της, η υλικότητά της καθώς επίσης και η κατασκευή και η ιστορικότητα των στατιστικών αντικειμένων με άξονες τον τόπο και τον άνθρωπο. Ακολουθώντας τη θεώρηση της ΑΝΤ, αναπαριστούμε το ελληνικό στατιστικό δίκτυο, που ενσωματώνει τους δρώντες και υποδηλώνει σχέσεις και διαδικασίες, προσπαθώντας να αναδειχθούν και λιγότερο φωτισμένες πλευρές του θέματος. Επίσης εξετάζεται το "μαύρο κουτί" της κατασκευής των κατηγοριών.