Επιστημολογία και πολιτική στον Ελληνικό Μεσοπόλεμο

Abstract

The four forms of politics in interwar Greece that we examine in our study—Philosophy, Political Science, Civic Education, and Social Policy—pertain to broadening the domain of politics beyond its monopolization by the state. The possibility of politics as a science is tied to the epistemological structure of the political. Politics manifests in various forms, including aesthetics, Social Policy, political life and engagement, political power, social actors, the public sphere, and philosophy. In addressing the political dimension of the interwar period, we applied an interpretative methodology, engaging continuously with texts, collective actions, political conflicts, epistemology, and individual lives.The autonomy of Sociology and Social Psychology from Philosophy and Theology introduced a new field—that of an emerging Political Science. A similar shift occurred within Political Economy, Law, and Political Theory. The distinction or overlap between law and politics is another factor that stimulates dialogue within the public sphere. The transition from Political Economy and Law to Political Science represents a historical process that concerns the ongoing capacity of politics to remain autonomous and governed solely by the social and interpretative principles of jurisprudence and its applications.Fields like Social Psychology, Media Theory, Propaganda, and Mechanistic Sciences also contributed a positivist character to the scientific dimension of politics in the late interwar period. The political dimension, which is central to our study, is epistemologically shaped by Political Economy, Philosophy, Sociology, Law, Social Psychology, Political Theory, and Civic Education. These disciplines, in relation to people’s lives, collectively create the new field of the emerging Political Science through institutions, the public sphere, government-led social policy, the exercise of power, and the alternation between dictatorship and democracy.Political Science in interwar Greece experienced three distinct periods: its initial development in the 1920s, a return to Political Theory in the early 1930s, and its re-emergence at the end of the period. However, the landscape of the late interwar years is contradictory, marked by the persistent challenge of a science without politics and a politics struggling to attain scientific and positivist characteristics.

Οι τέσσερις μορφές της πολιτικής στον ελληνικό μεσοπόλεμο που εξετάζουμε στην προβληματική μας–Φιλοσοφία, Πολιτική Επιστήμη, Αγωγή του Πολίτη, Κοινωνική Πολιτική–αφορούν τη διάνοιξη του πεδίου της πολιτικής πέραν της μονοπώλησής της από το κράτος. Η δυνατότητα η πολιτική να είναι επιστήμη συσχετίζεται με την επιστημολογική συγκρότηση του πολιτικού. Η πολιτική έχει διάφορες εκφάνσεις όπως είναι η αισθητική, η Κοινωνική Πολιτική, η πολιτική ζωή κι η στράτευση, η πολιτική εξουσία, τα κοινωνικά υποκείμενα, η δημόσια σφαίρα και η φιλοσοφία. Μιλώντας για το πολιτικό του μεσοπολέμου, καταφύγαμε στην ερμηνευτική μεθοδολογία μιας διαρκούς αναμέτρησης με τα κείμενα, τις συλλογικές δράσεις, τις πολιτικές συγκρούσεις, την επιστημολογία και τις ζωές των ανθρώπων. Η αυτονόμηση της Κοινωνιολογίας και της Κοινωνικής Ψυχολογίας από τη Φιλοσοφία και τη Θεολογία απελευθερώνει ένα καινούριο πεδίο, αυτό της υπό σύσταση Πολιτικής Επιστήμης. Το ίδιο γίνεται και με τις ανακατατάξεις της Πολιτικής Οικονομίας, της Νομικής και της Πολιτειολογίας. Η διαφορά δικαίου/πολιτικής ή η σύμπτωση της πολιτικής με το δίκαιο είναι ένα ακόμη συμβάν που προκαλεί διάλογο στη δημόσια σφαίρα. Η μετάβαση από την Πολιτική Οικονομία και τη Νομική στην Πολιτική Επιστήμη, είναι μια ιστορική διαδικασία που αφορά τη διαρκή δυνατότητα της πολιτικής να είναι αυτόνομη και να υπακούει μόνο στις κοινωνικές/ερμηνευτικές διατάξεις της νομολογίας και των εφαρμογών της. Η Κοινωνική Ψυχολογία, η θεωρία για τα Μέσα Μαζικής Ενημέρωσης, η Προπαγάνδα και η Μηχανική, είναι ακόμη ένα πεδίο που διά του θετικισμού προσδίδει στην πολιτική επιστημονικό πρόσημο στον ύστερο μεσοπόλεμο. Το πολιτικό, αυτό που απασχολεί γενικότερα την προβληματική μας, είναι επιστημολογικά συγκροτημένο από την Πολιτική Οικονομία, τη Φιλοσοφία, την Κοινωνιολογία, τη Νομική, την Κοινωνική Ψυχολογία, την Πολιτειολογία και την Αγωγή του Πολίτη. Αυτές οι επιστήμες συσχετιζόμενες με τις ζωές των ανθρώπων παράγουν το νέο πεδίο της υπό σύσταση Πολιτικής Επιστήμης μέσα από τους θεσμούς, τη δημόσια σφαίρα, την κοινωνική πολιτική των κυβερνήσεων, την άσκηση της εξουσίας και τις εναλλαγές δικτατορίας/δημοκρατίας. Η υπό σύσταση Πολιτική Επιστήμη στον ελληνικό μεσοπόλεμο γνωρίζει τρεις περιόδους: την ανάπτυξή της την περίοδο της δεκαετίας του ‘20, την επιστροφή στην Πολιτειολογία στις αρχές της δεκαετίας του ‘30 και την εκ νέου ανάδυσή της στο τέλος της περιόδου. Το τοπίο όμως στον ύστερο μεσοπόλεμο είναι αντιφατικό κι έχουμε διαρκώς το πρόβλημα μιας επιστήμης χωρίς πολιτική και μιας πολιτικής που αδυνατεί να πάρει επιστημονικά και θετικιστικά χαρακτηριστικά.