Νοσταλγοί του μέλλοντος: επιμελητικές και καλλιτεχνικές πρακτικές στις νέες φόρμες παραστατικών τεχνών τον 21ο αιώνα

Abstract

This study is an original record and theoretical approach to curatorial practices in independentperforming arts festivals as they evolved in the 21st century as well as to artistic practices in new formsof performing arts. At its core there are interdisciplinary and intermediated performances: works noteasy to categorize, which use a variety of techniques and draw on tools from different practices toconstitute each time an artistic language attempting to express what urgently needs to be expressed. The aim of this thesis was to answer the question of how the intercultural forms of the performing artsrelate to historical events, to society's visionary conceptions of its future and its projections of its past.In the first part we construct a theoretical tool to examine festivals as heterotopias, as culturalinstitutions where curatorial activity creates “rituals of citizenship”. In the second part we attempt an“archaeology” of new forms of performing arts: we trace the moment when the quests of the performingarts space met the conquests of performance and we construct a theory for their interpretationcentered on the “political gaze” and the “political body” of the artist-creator related to its interactionwith the audience. In the third part we attempt to approach through eight different schemes theartistic practices in new forms of performing arts in the 21st century. Through the examples andthrough the perspectives of interpretation, we return to the theoretical tools we have constructed.

Η μελέτη αυτή είναι μια πρωτότυπη καταγραφή και θεωρητική προσέγγιση των επιμελητικώνπρακτικών στα ανεξάρτητα φεστιβάλ παραστατικών τεχνών όπως εξελίχθηκαν μέσα στον 21ο αι. αλλάκαι των καλλιτεχνικών πρακτικών στις νέες φόρμες παραστατικών τεχνών όπως αναπτύχθηκαν κατά την ίδια περίοδο. Στο κέντρο της βρίσκονται οι διακαλλιτεχνικές και διαμεσολαβημένες περφόρμανς: έργα που δεν κατατάσσονται εύκολα σε κατηγορίες, που χρησιμοποιούν ποικίλες τεχνικές και αντλούν εργαλεία από διαφορετικές πρακτικές για να συγκροτήσουν κάθε φορά μια καλλιτεχνική γλώσσα που επιχειρεί να εκφράσει αυτό που επειγόντως πρέπει να εκφραστεί. Στόχος αυτού του κειμένου ήταν να δοθεί μια απάντηση στο ερώτημα πώς σχετίζονται οι διακαλλιτεχνικές φόρμες των παραστατικών τεχνών με το ιστορικό γίγνεσθαι, με τις οραματικές συλλήψεις της κοινωνίας για το μέλλον της και τις προβολές της στο παρελθόν της. Στο πρώτο μέρος κατασκευάζουμε ένα θεωρητικό εργαλείο για να εξετάσουμε τα φεστιβάλ ως πολιτιστικό θεσμό, ως έτερους τόπους όπου η επιμελητική δραστηριότητα δημιουργεί «τελετουργίες μύησης» των πολιτών στο ρόλο τους ως ενεργών πολιτών. Στο δεύτερο μέρος επιχειρούμε μια «αρχαιολογία» των νέων μορφών των παραστατικών τεχνών: ανατρέχουμε στη στιγμή όπου οι αναζητήσεις του χώρου των παραστατικών τεχνών συναντήθηκαν με τις κατακτήσεις της περφόρμανς και κατασκευάζουμε μια θεωρία ερμηνείας τους με κέντρο το «πολιτικό βλέμμα» και το «πολιτικό σώμα» του καλλιτέχνη-δημιουργού και την αλληλεπιδραστική του σχέση με τους θεατές. Στο τρίτο μέρος επιχειρούμε να προσεγγίσουμε μέσα από οκτώ διαφορετικές οπτικές τις καλλιτεχνικές πρακτικές στις νέες φόρμεςπαραστατικών τεχνών τον 21ο αι. Μέσα από τα παραδείγματα και τα σχήματα ερμηνείας τουςεπιστρέφουμε στα θεωρητικά εργαλεία που κατασκευάσαμε.