Η διακαλλιτεχνικότητα των χορογραφιών του Ντάνιελ Λόμμελ στην Ελληνική σκηνή

Abstract

The purpose of this dissertation is to present the artistic work of choreographer Daniel Lommel on the Greek stage and to study five of his choreographies through the lens of interdisciplinarity and performance genetics. In particular, it aims to highlight the choreographic inventions of an artist who belongs to the neoclassical choreographers, proposing methodological tools in the analysis and interpretation of the interdisciplinary style of this artist. The Belgian-French choreographer founded the «Aenaon Dance Theater», the country’s longest-running neoclassical dance company. In 1982, he integrated his group into the State Theatre of Nothern Greece, thus creating the first state dance scene in Thessaloniki. There is a noticeable research and bibliographical gap in the study of his presence on the Greek stage, as well as in the deeper exploration of the interdisciplinarity of his work. This dissertation aims to fill this gap by first examining the artist’s professional dance career and the influences he received from major dance figures. It then focuses on the neoclassical choreographies Lommel created in Greece during the periods 1980-1989 and 2002-2018. Initially, five representative works of his are approached interdisciplinarity: The Drunken Boat or Arthur Rimbaud (1980), Visual Games (1987), The Ship of Fools (1986), House of Alba (2006), No Exit (2007). For the study of these choreographies, beyond the interartistic approach, the genetic method of performance creation is employed (supported by the writer’s experiential knowledge), along with the semiotic approach to performance according to Algirdas Julien Greimas’s method, Janet Adshead’s dance analysis as well as psychoanalytic theory. More specifically, interartisticity is examined as a complex semiotic network among the poetic text, pictorial system, and dance, with the choreography Under the Shadow of the Mountain (1989) serving as the analytical example. The thesis, finally, also examines Lommel’s overall cultural contribution to the contemporary Greek dance creaton.

Σκοπός της παρούσας διατριβής είναι η διερεύνηση του καλλιτεχνικού έργου του Βελγογάλλου χορογράφου Ντανιέλ Λομμέλ στην ελληνική σκηνή και η ανάλυση πέντε χορογραφιών του υπό το πρίσμα της διακαλλιτεχνικότητας και της γενετικής της παράστασης. Ειδικότερα, επιδιώκεται η ανάδειξη των χορογραφικών επινοημάτων ενός δημιουργού που εντάσσεται στο ρεύμα των νεοκλασικών χορογράφων, καθώς και η διατύπωση μεθοδολογικών εργαλείων για την ανάλυση και ερμηνεία του διακαλλιτεχνικού ύφους του. Αρχικά παρουσιάζεται η επαγγελματική του πορεία στον διεθνή χορευτικό χώρο και η δράση της ομάδας «Αέναον Χοροθέατρο» που ίδρυσε το 1980 στην Αθήνα και η οποία αποτέλεσε το μακροβιότερο νεοκλασικό συγκρότημα της χώρας, εντασσόμενο το 1982 στο Κρατικό Θέατρο Βορείου Ελλάδος. Στη συνέχεια, η μελέτη εστιάζει σε πέντε αντιπροσωπευτικά νεοκλασικά μπαλέτα του: Το Μεθυσμένο Καράβι ή Αρθούρος Ρεμπώ (1980), Εικαστικά Παιχνίδια (1987), Το Πλοίο των Τρελών (1986), Οικία Άλμπα (2006), Κεκλεισμένων των θυρών (2007), διερευνώντας τη σχέση της χορογραφίας με τη λογοτεχνία, τη μουσική, την υποκριτική, την ενδυματολογία, τη σκηνογραφία, τη φιλοσοφία και τον σωματικό αυτοσχεδιασμό. Μεθοδολογικά αξιοποιούνται η διακαλλιτεχνική προσέγγιση, η γενετική μέθοδος παραγωγής της παράστασης (η οποία υποστηρίζεται και από τη βιωματική εμπειρία της γράφουσας), η σημειωτική προσέγγιση σύμφωνα με τη θεωρία του Algirdas Julien Greimas, η ανάλυση χορού της Janet Adshead, ως επίσης η ψυχαναλυτική θεωρία. Ειδικότερα, η διακαλλιτεχνικότητα διερευνάται ως ένα σύνθετο σημειωτικό πλέγμα μεταξύ δραματικού μονολόγου, εικαστικού συστήματος και χορού, με ενδεικτική εφαρμογή στη χορογραφία Κάτω απ΄τον Ίσκιο του Βουνού (1989). Τέλος, η μελέτη αναδεικνύει τη συμβολή του Λομμέλ στη διαμόρφωση της νεοκλασικής χορογραφικής πρακτικής στην Ελλάδα.