Διερεύνηση του επιχειρηματικού τρόπου σκέψης και δυσλειτουργικές πεποιθήσεις στη λήψη επαγγελματικών αποφάσεων

Abstract

Entrepreneurship is proposed in modern societies and knowledge-driven economies as a key mechanism for growth and social cohesion. This is why the aim of education policies in recent years has been to encourage young people's entrepreneurial intentions and to further develop entrepreneurial initiatives. A review of the literature has revealed a large number of studies evaluating the impact of entrepreneurship education on entrepreneurial intentions, which are considered to precede actual entrepreneurial behaviour. However, entrepreneurship is a career choice and career decision-making is a more complex process, in which psychological, cognitive and environmental factors play a major role. Therefore, research has turned to the study of psychological constructs in the context of counseling psychology to explain entrepreneurial intention. In the majority of studies, entrepreneurial self-efficacy, generalized self-efficacy, subjective perceptions, entrepreneurial norms, prior entrepreneurial experience and exposure to family business, economic-social context, outcome expectations and personality traits are studied as factors shaping entrepreneurial intention. Sociocognitive Career Theory appears to have great explanatory power and the ability to capture the interaction of multiple influences in the entrepreneurial career decision-making process. However, other factors, such as dysfunctional career beliefs, motivation or positive emotions,which have been used extensively in the field of counselling, seem to be under-researched in the field of entrepreneurship education. In the current study, in a sample of N = 323 participants, we examine the creation of entrepreneurial intention in the light of Sociocognitive Theory, while exploring, for the first time, the influence of dysfunctional career beliefs and sources of self-efficacy. Sources of self-efficacy are found to explain entrepreneurial self-efficacy, but also to have a higher explanatory power than self-efficacy itself on the formation of entrepreneurial intentions. Further, “mastery experiences” and “positive emotions” moderate the dependence of nascent entrepreneurial behaviors on intention. Concurrently, some dysfunctional career beliefs appear as moderators of the previous relationship. In particular, the role of "significant others" moderates the effect of positive emotions on intention and “criticality of decision” moderates the conversion of intention into behavior. These findings enrich the socio-cognitive model of entrepreneurial career choice, contribute new insights into the field of entrepreneurship education as a lifelong process and provide valuable information for the design and implementation of effective interventions by educators and career counsellors.

Η επιχειρηματικότητα προτείνεται στις σύγχρονες κοινωνίες και οικονομίες γνώσης ως βασικός μηχανισμός ανάπτυξης και κοινωνικής συνοχής. Γι΄αυτό και στόχος των εκπαιδευτικών πολιτικών τα τελευταία χρόνια είναι η ενθάρρυνση της επιχειρηματικής πρόθεσης των νέων και η περαιτέρω ανάπτυξη επιχειρηματικών πρωτοβουλιών. Η ανασκόπηση της βιβλιογραφίας ανέδειξε πλήθος ερευνών για την αξιολόγηση της επίδρασης της επιχειρηματικής εκπαίδευσης στην επιχειρηματική πρόθεση, η οποία θεωρείται ότι προηγείται της πραγματικής επιχειρηματικής συμπεριφοράς. Ωστόσο, η επαιχειρηματικότητα αποτελεί επιλογή σταδιοδρομίας (Obschonka et al., 2017), και η λήψη αποφάσεων σταδιοδρομίας συνιστά μια πιο πολύπλοκη διαδικασία, στην οποία σμηνατικό ρόλο διαδρματίζουν ψυχολογικοί, γνωστικοί και περιβαλλοντικοί παράγοντες. Ως εκ τούτου, οι έρευνες στράφηκαν στη μελέτη ψυχολογικών κατασκευών από τη συμβουλευτική ψυχολογία, για να εξηγήσουν την πρόθεση επιχειρηματικής δραστηριότητας. Στην πλειονότητα των ερευνών, ως παράγοντες διαμόρφωσης της επιχειρηματικής πρόθεσης μελετώνται η επιχειρηματική αυτοαποτελεσματικότητα, η γενικευμένη αυτοαποτελεσματικότητα, οι υποκειμενικές αντιλήψεις, τα επιχειρηματικά πρότυπα, η προηγούμενη επιχειρηματική εμπειρία και η έκθεση σε οικογενειακές επιχειρήσεις, το οικονομικο-κοινωνικό πλαίσιο, οι προσδοκίες αποτελέσματος και στοιχεία προσωπικότητας. Η Κοινωνιογνωστική Θεωρία Σταδιοδρομίας φαίνεται να έχει μεγάλη επεξηγηματική ισχύ και την ικανότητα να αποτυπώνει την αλληλεπίδραση πολλαπλών επιρροών στη διαδικασία λήψης αποφάσεων για την επιχειρηματική σταδιοδρομία. Άλλοι παράγοντες όμως, όπως οι δυσλειτουργικές πεποιθήσεις σταδιοδρομίας, τα κίνητρα ή τα θετικά συναισθήματα, που έχουν χρησιμοποιηθεί εκτενώς στον τομέα της συμβουλευτικής, φαίνεται να μην έχουν ερευνηθεί επαρκώς στον τομέα της εκπαίδευσης στην επιχειρηματικότητα. Στην παρούσα μελέτη, σε δείγμα Ν = 323 συμμετεχόντων, μελετάται η διαμόρφωση των επιχειρηματικών προθέσεων υπό το πρίσμα της Κοινωνιογνωστικής Θεωρίας, διερευνώντας ταυτόχρονα, για πρώτη φορά, την επίδραση των δυσλειτουργικών πεποιθήσεων σταδιοδρομίας και των πηγών αυτό-αποτελεσματικότητας. Οι πηγές της αυτοαποτελεσματικότητας βρέθηκαν να εξηγούν την επιχειρηματική αυτοαποτελεσματικότητα, αλλά αλλά και να προσφέρουν μεγαλύτερη επεξηγηματική δύναμη από την ίδια την αυτοαποτελεσματικότητα στη διαμόρφωση των επιχειρηματικών προθέσεων. Ταυτόχρονα, οι «εμπειρίες επιδεξιότητας» και τα «θετικά συναισθήματα» διαμορφώνουν τη σχέση μεταξύ επιχειρηματικής συμπεριφοράς και επιχειρηματικής πρόθεσης. Ταυτόχρονα, ορισμένες δυσλειτουργικές πεποιθήσεις σταδιοδρομίας εμφανίζονται ως ρυθμιστές των προηγούμενων σχέσεων. Συγκεκριμένα, ο ρόλος των «σημαντικών άλλων» μετριάζει την επίδραση των θετικών συναισθημάτων στην επιχειρηματική πρόθεση και η «κρισιμότητα της απόφασης» ενισχύει τη μετατροπή της πρόθεσης σε συμπεριφορά. Τα αποτελέσματα αυτά εμπλουτίζουν το κοινωνικο-γνωστικό μοντέλο στις επιχειρηματικές επιλογές σταδιοδρομίας, συνεισφέρουν νέα δεδομένα στο χώρο της επιχειρηματικής εκπαίδευσης ως δια βίου διαδικασίας και προσφέρουν πολύτιμες πληροφορίες για το σχεδιασμό και την εφαρμογή αποτελεσματικών παρεμβάσεων από τους εκπαιδευτικούς και τους συμβούλους σταδιοδρομίας.