Ο ποιητής εκτός πλαισίου: τεχνικές, σύμβολα και προσωπεία στο έργο του Μιχάλη Κατσαρού

Abstract

This doctoral dissertation examines the poetic works of Michalis Katsaros, focusing on his systematic deviation from the genealogical, genre and identity frameworks within which literary criticism has sought to situate him. The central aim of the study is to highlight the coherence and internal consistency of a body of work that has often been characterized as heterogeneous, contradictory, or paradoxical. The dissertation situates Katsaros’s poetry within the broader socio-political context of twentieth-century Greece and explores its relationship to the Resistance, the Civil War, post–Civil War repression, and the military dictatorship. At the same time, it reassesses the genealogical framework of the First Postwar Generation, along with the concepts of resistance poetry, the “poetry of defeat,” and postwar modernity. Particular emphasis is placed on the generic transitions in Katsaros’s work, from archetypal and symbolic modes of writing to self-referentiality, deconstruction, and linguistic experimentation, as well as on the function of poetic personae as mechanisms of self-definition, concealment, and revelation of poetic identity.

Η παρούσα διδακτορική διατριβή εξετάζει το ποιητικό έργο του Μιχάλη Κατσαρού, εστιάζοντας στη συστηματική του απόκλιση από τα γενεαλογικά, ειδολογικά και ταυτοτικά πλαίσια μέσα στα οποία επιχείρησε να τον εντάξει η κριτική. Κεντρικός στόχος της μελέτης είναι η ανάδειξη της συνοχής και της εσωτερικής συνέπειας ενός έργου που συχνά χαρακτηρίστηκε ετερόκλητο, αντιφατικό ή παραδοξολογικό. Η μελέτη επιχειρεί την τοποθέτηση της ποίηση του Κατσαρού στο ευρύτερο κοινωνικοπολιτικό πλαίσιο του ελληνικού 20ού αιώνα και διερευνά τη σχέση της με την Αντίσταση, τον Εμφύλιο, τη μετεμφυλιακή καταστολή και τη δικτατορία. Παράλληλα, επανεξετάζεται το γενεαλογικό πλαίσιο της Α΄ Μεταπολεμικής Γενιάς και οι έννοιες της αντιστασιακής ποίησης, της «ποίησης της ήττας» και της μεταπολεμικότητας. Ιδιαίτερη έμφαση δίνεται στις ειδολογικές μεταβάσεις του έργου του, από την αρχετυπική και συμβολική γραφή στην αυτοαναφορικότητα, την αποδόμηση και τον γλωσσικό πειραματισμό, καθώς και στη λειτουργία των ποιητικών προσωπείων ως μηχανισμών αυτοπροσδιορισμού, απόκρυψης και αποκάλυψης της ποιητικής ταυτότητας.