Η συμβολή των μέσων κοινωνικής δικτύωσης στην διαμόρφωση της πολιτικής φυσιογνωμίας των νέων

Abstract

This doctoral thesis investigates the contribution of social media to the political socialization process and the formation of youth political physiognomy. This study examines whether new media function as agents of reshaping political behavior or as mechanisms for reproducing existing patterns. The theoretical framework draws upon Anthony Giddens’ structuration theory and Pierre Bourdieu’s concept of habitus, situating digital activity within the broader dialectic of agency and structure. In order to study the process of shaping political identity, classical approaches to the theory of political socialization were examined, referring to agents, types, and phases of socialization. Finally, in order to study the effects of digital media on the socialization of young people, a detailed presentation is made of the theoretical approaches that refer to social media and their specific characteristics. Methodologically, the research employs a mixed-method approach, combining qualitative and quantitative techniques. Initially, in-depth interviews were conducted to explore the subjective perceptions of young people, followed by a quantitative survey using a structured questionnaire on a sample of 500 individuals. Data analysis reveals that social media expand the repertoire of political participation, functioning, however, complementarily rather than as substitutes for traditional forms of action. The findings indicate that digital political participation is significantly influenced by socio-political variables, such as gender, age, educational level, and class position. A gender gap is identified, with men dominating public political commentary and women exhibiting reluctance due to the often-hostile digital environment. Conclusively, the thesis argues that social media do not radically alter the core of political physiognomy but provide new channels of expression that are more intensely activated under specific political conjunctures, such as the economic crisis.

Η παρούσα διδακτορική διατριβή πραγματεύεται τη συμβολή των μέσων κοινωνικής δικτύωσης (social media) στη διαδικασία της πολιτικής κοινωνικοποίησης και στη διαμόρφωση της πολιτικής φυσιογνωμίας των νέων. Η μελέτη εξετάζει κατά πόσον τα νέα μέσα λειτουργούν ως φορείς αναδιαμόρφωσης της πολιτικής συμπεριφοράς ή ως μηχανισμοί αναπαραγωγής υφιστάμενων προτύπων. Η θεωρητική θεμελίωση της εργασίας αντλεί από τη θεωρία της δομοποίησης (structuration theory) του Anthony Giddens και την έννοια της έξης (habitus) του Pierre Bourdieu, εντάσσοντας την ψηφιακή δραστηριότητα στο ευρύτερο πλαίσιο της σχέσης δράσης και δομής. Ενώ για να μελετηθεί η διαδικασία διαμόρφωσης της πολιτικής φυσιογνωμίας, παρουσιάζονται κλασσικές προσεγγίσεις της θεωρίας της πολιτικής κοινωνικοποίησης που αναφέρονται σε φορείς, τύπους και φάσεις της κοινωνικοποίησης. Τέλος, για τη μελέτη των επιδράσεων που ασκούν τα ψηφιακά μέσα στην κοινωνικοποίηση των νέων, γίνεται αναλυτική παρουσίαση των θεωρητικών προσεγγίσεων που αναφέρονται στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης και τα ιδιαίτερα χαρακτηριστικά τους. Μεθοδολογικά, η έρευνα υιοθετεί τη μεικτή μέθοδο (mixed method), συνδυάζοντας την ποιοτική και την ποσοτική προσέγγιση. Αρχικά, διενεργήθηκαν συνεντεύξεις σε βάθος για τη διερεύνηση των υποκειμενικών προσλήψεων των νέων, ενώ ακολούθησε ποσοτική έρευνα μέσω δομημένου ερωτηματολογίου σε δείγμα 500 ατόμων. Η ανάλυση των δεδομένων αναδεικνύει ότι τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης διευρύνουν το ρεπερτόριο της πολιτικής συμμετοχής, λειτουργώντας ωστόσο συμπληρωματικά και όχι υποκατάστατα των παραδοσιακών μορφών δράσης. Τα ευρήματα καταδεικνύουν ότι η ψηφιακή πολιτική συμμετοχή επηρεάζεται καθοριστικά από κοινωνικοπολιτικές μεταβλητές, όπως το φύλο, η ηλικία, το μορφωτικό επίπεδο και η ταξική θέση. Διαπιστώνεται η ύπαρξη έμφυλου χάσματος, με τους άνδρες να κυριαρχούν στον δημόσιο πολιτικό σχολιασμό και τις γυναίκες να επιδεικνύουν διστακτικότητα λόγω του συχνά εχθρικού ψηφιακού περιβάλλοντος. Συμπερασματικά, η διατριβή υποστηρίζει ότι τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης δεν μεταβάλλουν ριζικά τον πυρήνα της πολιτικής φυσιογνωμίας, αλλά παρέχουν νέες διόδους έκφρασης που ενεργοποιούνται εντονότερα υπό το βάρος συγκεκριμένων πολιτικών συγκυριών, όπως η οικονομική κρίση.