Ο Σολωμός του Χαραλαμπίδη: η μετουσίωση της μεταφυσικής σε φυσική

Abstract

This dissertation, titled “Solomos through Charalambides: The Transubstantiation of the Metaphysical into the Physical”, examines the dynamic hypertextual and intertextual relationship between the poetry of Kyriakos Charalambides and the work of Dionysios Solomos. It focuses on how Charalambides assimilates, transcribes, and reconstructs Solomos’s poetic language within a contemporary poetic framework. Emphasizing the concept of suggestion and employing theoretical tools from Genette’s typology, the study identifies Solomian traces—verbal, thematic, ideological, rhythmic—that operate actively within Charalambides’ poetry, not as imitative borrowings but as integrated and transfigured elements of a creative poetic encounter. Charalambides does not reproduce Solomos; he interprets, transcribes, and continues him, proposing a poetics in which the Idea, the Sublime, Freedom, Homeland, and Language do not dwell solely in the mind but are inscribed in the body of modern poems. The study spans a wide range of thematic and formal areas, such as heroic sacrifice and its meaning, the figures of mother and daughter in Charalambides’ poetry with attributes reminiscent of their Solomian counterparts, the representation of homeland, the embodiment of the Sublime in poems about Sappho, and the functions of Revolution and Resurrection. The hypertextual treatment of Charalambides’ poems derived from Solomian creations demonstrates the ways of creatively transforming and renewing the Solomian tradition. Charalambides’ poetry respects the language and sufferings of the people, reflects with the voice of the transcendent, and transforms the Metaphysical into the Physical—that is, into lived experience, memory, and the poetic radiance of the True.

Η παρούσα διατριβή, με τίτλο «Ο Σολωμός του Χαραλαμπίδη: η μετουσίωση της Μεταφυσικής σε Φυσική», εξετάζει τη δυναμική υπερκειμενική και διακειμενική σχέση της ποίησης του Κυριάκου Χαραλαμπίδη με το έργο του Διονυσίου Σολωμού, εστιάζοντας στον τρόπο με τον οποίο ο Χαραλαμπίδης αφομοιώνει, μεταγράφει και ανασυνθέτει τον σολωμικό Λόγο σε ένα σύγχρονο ποιητικό περιβάλλον. Με έμφαση στην έννοια του υπαινιγμού και αξιοποιώντας θεωρητικά εργαλεία από την τυπολογία του Genette, εντοπίζονται σολωμικά ίχνη –λεκτικά, θεματικά, ιδεολογικά, ρυθμικά-, τα οποία λειτουργούν ενεργά εντός της ποίησης του Χαραλαμπίδη, όχι ως μιμητικά δάνεια αλλά ως ενσωματωμένα και μετουσιωμένα στοιχεία μιας δημιουργικής ποιητικής συνάντησης. Ο Χαραλαμπίδης δεν αναπαράγει τον Σολωμό· τον ερμηνεύει, τον μεταγράφει και τον συνεχίζει, προτείνοντας μια ποιητική, όπου η Ιδέα, το Υψηλό, η Ελευθερία, η Πατρίδα, η Γλώσσα δεν κατοικούν μόνο στον νου αλλά αποτυπώνονται στο σώμα των μοντέρνων ποιημάτων. Η μελέτη εκτείνεται σε ένα ευρύ φάσμα θεματικών και μορφικών περιοχών, όπως η ηρωική θυσία και το νόημά της, η μορφή της μάνας και της κόρης στην ποίηση του Χαραλαμπίδη με γνωρίσματα της αντίστοιχης σολωμικής, η αναπαράσταση της πατρίδας, η ενσάρκωση του Υψηλού στα ποιήματα για τη Σαπφώ, η λειτουργία της Επανάστασης και της Ανάστασης. Η υπερκειμενική επεξεργασία ποιημάτων του Χαραλαμπίδη, προερχόμενων από σολωμικές δημιουργίες, αποδεικνύει τους τρόπους δημιουργικού μετασχηματισμού και ανανέωσης της σολωμικής παράδοσης. Η ποίηση του Χαραλαμπίδη σέβεται τη γλώσσα και τα μαρτύρια του λαού, στοχάζεται με τη φωνή του υπερβατικού και μετατρέπει τη Μεταφυσική σε Φυσική, δηλαδή σε βίωμα, μνήμη και ποιητική λάμψη του Αληθινού.

La présente thèse, intitulée « Le Solomos de Charalambidis : la transsubstantiation de la Métaphysique en Physique », examine la relation hypertextuelle et intertextuelle dynamique entre la poésie de Kyriakos Charalambidis et l’œuvre de Dionysios Solomos, en se concentrant sur la manière dont Charalambidis assimile, transcrit et recompose le Logos solomien au sein d’un environnement poétique contemporain.

En mettant l’accent sur la notion de l’allusion et en mobilisant les outils théoriques issus de la typologie de Gérard Genette, l’étude identifie des traces solomiennes — lexicales, thématiques, idéologiques et rythmiques — qui fonctionnent activement dans la poésie de Charalambidis, non comme des emprunts mimétiques, mais comme des éléments intégrés et transmutés d’une rencontre poétique créatrice. Charalambidis ne reproduit pas Solomos ; il l’interprète, le transcrit et le prolonge, en proposant une poétique où l’Idée, le Sublime, la Liberté, la Patrie et la Langue n’habitent pas seulement l’intellect, mais s’inscrivent dans le corps même des poèmes modernes.

L’étude s’étend à un large éventail de domaines thématiques et formels, tels que le sacrifice héroïque et sa signification, la figure de la mère et de la fille dans la poésie de Charalambidis, porteuse de traits solomiens correspondants, la représentation de la patrie, l’incarnation du Sublime dans les poèmes consacrés à Sappho, ainsi que la fonction de la Révolution et de la Résurrection. L’analyse hypertextuelle de poèmes de Charalambidis issus de créations solomiennes met en évidence les modalités du transformisme créateur et du renouvellement de la tradition solomienne.

La poésie de Charalambidis respecte la langue et les souffrances du peuple, médite avec la voix du transcendant et transforme la Métaphysique en Physique, c’est-à-dire en expérience vécue, en mémoire et en éclat poétique du Vrai.