Η διδασκαλία της αναγνωστικής κατανόησης στο Δημοτικό σχολείο: απόψεις των εκπαιδευτικών και διδακτικές πρακτικές

Abstract

Reading comprehension constitutes a key component of language education and a fundamental objective of language instruction in primary school. This doctoral thesis offers an in-depth investigation into the teaching of reading comprehension in Greek primary education, combining theoretical analysis with empirical research. Specifically, it examines both the theoretical framework underpinning reading comprehension and the ways in which it is approached instructionally within the Greek educational context. The study initially focuses on the content and aims of the national Curriculum for Primary Education regarding the teaching of reading comprehension, as well as on the methodological guidelines it proposes. Furthermore, through systematic analysis of the printed instructional material (student textbooks and workbooks) across all grades of primary school, the study highlights the activities suggested for the development of students’ reading comprehension skills. Employing a mixed-method approach that includes semi-structured interviews, non-participant observation, and questionnaires, the research explores the knowledge, perceptions, and instructional practices of in-service teachers related to reading comprehension in the classroom. Particular emphasis is placed on their choices, strategies, and methodological approaches, as well as on the factors that contribute to effective teaching. The findings of the dissertation make a significant contribution to the reflection and enrichment of instructional interventions and offer useful directions for addressing reading comprehension difficulties in the context of primary education.

Η αναγνωστική κατανόηση αποτελεί σημαντική συνιστώσα της γλωσσικής εκπαίδευσης και βασικό στόχο του γλωσσικού μαθήματος στο Δημοτικό Σχολείο. Η παρούσα διδακτορική διατριβή διερευνά σε βάθος τη διδασκαλία της αναγνωστικής κατανόησης στο ελληνικό Δημοτικό σχολείο, συνδυάζοντας θεωρητική τεκμηρίωση και εμπειρική προσέγγιση. Ειδικότερα, εξετάζεται αφενός το θεωρητικό πλαίσιο που διέπει την αναγνωστική κατανόηση και αφετέρου ο τρόπος με τον οποίο αυτή προσεγγίζεται διδακτικά στην ελληνική εκπαιδευτική πραγματικότητα. Η μελέτη εστιάζει αρχικά στο περιεχόμενο και στους στόχους του Αναλυτικού Προγράμματος Σπουδών (ΑΠΣ) που αφορούν τη διδασκαλία της αναγνωστικής κατανόησης, καθώς και στις μεθοδολογικές κατευθύνσεις που αυτό προτείνει. Παράλληλα, μέσω συστηματικής ανάλυσης του έντυπου διδακτικού υλικού (βιβλίων μαθητή και τετραδίων εργασιών) όλων των τάξεων του Δημοτικού, αναδεικνύονται οι δραστηριότητες που προτείνονται για την ανάπτυξη των αναγνωστικών δεξιοτήτων των μαθητών. Αξιοποιώντας τρία ερευνητικά εργαλεία — ημιδομημένες συνεντεύξεις, μη συμμετοχική παρατήρηση και ερωτηματολόγιο— διερευνώνται οι γνώσεις, οι αντιλήψεις και οι διδακτικές πρακτικές των εν ενεργεία εκπαιδευτικών στη διδασκαλία της αναγνωστικής κατανόησης στην τάξη. Ιδιαίτερη έμφαση δίνεται στις επιλογές, τις στρατηγικές και τις μεθοδολογικές προσεγγίσεις που εφαρμόζουν, καθώς και στους παράγοντες που συντελούν στην αποτελεσματικότητα της διδακτικής πράξης. Τα ευρήματα της διατριβής συμβάλλουν ουσιαστικά στον αναστοχασμό και τον εμπλουτισμό των διδακτικών παρεμβάσεων, ενώ προσφέρουν χρήσιμες κατευθύνσεις για την αντιμετώπιση των αναγνωστικών δυσκολιών που σχετίζονται με την αναγνωστική κατανόηση.