Η διαχείριση της πληροφορίας για την ανάπτυξη καινοτομίας και επικοινωνίας του οινικού κλάδου

Abstract

This doctoral dissertation explores the role of information management as a key enabler of innovation and strategic communication in the wine industry. Rather than being limited to technical or operational data, information is examined as a dynamic asset that shapes organizational performance, enhances competitiveness and supports the sustainable growth of wineries. The study focuses on how data is transformed into actionable knowledge, contributing to the informed decision-making, the cultivation of consumer trust, and the construction of a distinct wine identity. The theoretical framework integrates a range of perspectives on wine communication, placing particular emphasis on the “sense of place” theory, which underlines the use of toponymy in branding practices. Related theories underscore the significance of information flows and exchanges among producers, consumers, and other stakeholders. The effective structuring of information is shown to promote transparency, coordination, and stakeholder engagement, especially in the context of wine tourism and regional development. The literature review explores how wine labels function as a means of communication, emphasizing on the key informational components, that influence the interaction between the product and the consumer. Labels are interpreted as narrative devices that reconcile local heritage with contemporary demands for innovation, offering consumers an enriched and interactive experience. Empirically, the research applies a qualitative content analysis to examine how toponymy operates not simply as a geographic marker, but as a layered semiotic system that conveys cultural meaning and symbolic value. This transformation positions place names as storytelling mechanisms that reinforce both authenticity and differentiation.This dissertation represents the first comprehensive academic study to systematically investigate the function of toponymy on Greek wine labels, establishing it as a powerful tool for strategic communication, cultural signification, and narrative branding. Its originality lies in the theoretical reframing of terroir, not as a fixed spatial attribute, but as a fluid narrative construct shaped through place-based language with aesthetic, historical, and socio-cultural dimensions. Expanding upon these insights, the study proposes a coherent conceptual framework that encourages the implementation of innovative practices, supports the international orientation of wineries, and fosters deeper connections between product, provenance, and audience.

Η παρούσα διδακτορική διατριβή εξετάζει τη διαχείριση της πληροφορίας ως κρίσιμο παράγοντα για την ανάπτυξη της καινοτομίας και της επικοινωνίας στον οινικό κλάδο. Η πληροφορία δεν αποτελεί μόνο τεχνικό δεδομένο, αλλά έναν στρατηγικό πόρο που επηρεάζει ουσιαστικά την επιχειρησιακή λειτουργία, την ανταγωνιστικότητα και τη βιώσιμη ανάπτυξη των οινοποιητικών επιχειρήσεων. Η μελέτη εστιάζει στη διαδικασία με την οποία τα δεδομένα μετατρέπονται σε γνώση και αξιοποιούνται για τη λήψη αποφάσεων, την ενίσχυση της εμπιστοσύνης και τη διαμόρφωση ισχυρής ταυτότητας για το προϊόν του οίνου. Στο θεωρητικό πλαίσιο, αναλύονται διάφορες προσεγγίσεις που σχετίζονται με την οινική επικοινωνία με κεντρική την θεωρία του «sense of place», πάνω στην οποία οικοδομείται η χρήση της τοπωνυμίας στην οινική επικοινωνία. Τόσο η θεωρία αυτή, όπως και άλλες που αναλύονται, αναδεικνύουν τη σημασία της πληροφορίας στη ροή και ανταλλαγή δεδομένων μεταξύ επιχειρήσεων, καταναλωτών και άλλων εμπλεκόμενων φορέων. Επισημαίνεται, ότι η σωστή οργάνωση της πληροφορίας μπορεί να βελτιώσει τη λειτουργικότητα, τη διαφάνεια και τη συνεργασία, ιδιαίτερα στο πλαίσιο του οινοτουρισμού και των τοπικών κοινοτήτων. Η βιβλιογραφική ανασκόπηση εστιάζει στην μελέτη των ετικετών κρασιού και κυρίως στα πληροφοριακά στοιχεία που είναι επικυρίαρχα και λειτουργούν ως κομβικά εργαλεία επικοινωνίας με τον καταναλωτή. Μέσα από την βιβλιογραφική επισκόπηση, αναδεικνύεται ο τρόπος με τον οποίο οι ετικέτες γεφυρώνουν την τοπική παράδοση με τις απαιτήσεις της καινοτομίας, ενισχύοντας παράλληλα τη διαδραστική σχέση των καταναλωτών με το κρασί. Στο ερευνητικό μέρος, η διατριβή βασίζεται στη μέθοδο της ποιοτικής ανάλυσης περιεχομένου, με σκοπό να αποτυπώσει, να ερμηνεύσει και να αναδείξει πώς η έννοια της τοπωνυμίας εξελίσσεται από μια απλή γεωγραφική αναφορά σε ένα σύνθετο επικοινωνιακό μέσο, το οποίο εκφράζει πολιτισμική ταυτότητα και προσδίδει συμβολική προστιθέμενη αξία στο προϊόν. Η παρούσα διατριβή αποτελεί την πρώτη οργανωμένη επιστημονική απόπειρα που εξετάζει σε βάθος τον ρόλο της τοπωνυμίας στις ελληνικές ετικέτες κρασιού, αναδεικνύοντάς την ως καίριο εργαλείο στρατηγικής επικοινωνίας, πολιτισμικής αναφοράς και αφηγηματικής έκφρασης. Η πρωτοτυπία της έρευνας εντοπίζεται στη θεωρητική επαναπροσέγγιση του τερουάρ, όχι πλέον ως μια στατική γεωγραφική δήλωση, αλλά ως δυναμική αφηγηματική κατασκευή, η οποία διαμορφώνεται μέσω της τοπωνυμίας, φέρει αισθητική, ιστορική και πολιτισμική αξία και δίνει την απάντηση στην γεφύρωση της επικοινωνίας μεταξύ παραγωγών και καταναλωτών. Ακολουθώντας τις παραπάνω κατευθύνσεις, η διατριβή διαμορφώνει ένα συνεκτικό επιστημονικό υπόβαθρο που προάγει την εφαρμογή καινοτόμων πρακτικών, ενισχύοντας την εξωστρεφή στρατηγική των οινοποιείων και δημιουργώντας νέες δυνατότητες για τη σύνδεση ανάμεσα στο προϊόν, τον τόπο προέλευσης και το καταναλωτικό κοινό.