Το όν της γνώσης και η γνώση του όντος στον Πλάτωνα

Abstract

Socrates, in the early dialogues, attempts to approach moral concepts without naming them as Ideas. The "Socratic Definitions" dominate, the approach and the typology of their approach, the distinction of the question "what is X" from the question "what is the X", the "Control". The philosopher is interested in the content of the answer ("position") as well as who the person answering is ("person"). In Meno the skepticism (απορία) and the lack of possibility of approaching knowledge continues, however Socrates answers with the recollection and the theory of the immortality of the soul attached to it, while in Phaedo the arguments of the immortality of the soul are still present. An attempt is being made to redefine the question of reality in a new course, «δεύτερος πλους», in the frame of a new dialectical research, in which Ideas are introduced as causes of beings. Is the Idea an agent or is it just a "logical cause"? Plato, from the “Republic” (Πολιτεία), proceeds to reverse the cognitive question, now starting not from the object of knowledge, but from the subject In book V epistemology is proposed over ontology, while in book VII priority is given to ontology. The Idea of the Good is introduced, while the space-time dimension of human life is projected. The philosopher moves in a difficult line of understanding (κατανόηση) and attempts at the three metaphors that extend to a form of representational knowledge. The correspondence of the two worlds of the first analogy (Sun) is an invention of Plato in order to deal with the problems that arise in the epistemological skepticism of philosophers, the moral-political anarchy of the time, the sophistic activity. In the analogy of the line the philosopher attempts a passage from the vagueness of the changing instances (εκφάνσεις, επιμέρους) to the view of Ideas, truth and absolute knowledge. The allegory of the Cave depicts the life and spiritual state of the human species. The researcher attempts a critical quadrilateral division of the analogy and a co-examination with the corresponding sections of the Line. It is proved the discrepancy between the two metaphors and the theory of exact correspondence is rejected as incorrect. High importance is attached to the distinction between theoretical and practical thinking, the necessary unity of which leads to the connection of metaphysical and moral psychology. To solve the above problem, Plato attempts a gentle shift in his philosophy. It explores objective reality, which is placed under the supervision of the mind. In the Platonic philosophical dialogue of Theatetus (Θεαίτητος), ethics is a point of involvement of all the essential elements of dialogue, which demonstrate a moral, political, cognitive dialogue. It means , approval of the sense with the supervision of the mind. In the dialogue of Sophist (Σοφιστής) the view of the being is upgraded and connected with the other (έτερον). The control dialectic prevails over metaphysics and the dynamics of movement take the place of the static idealism of the middle Platonic period. The society of Species ensures the existence of speech. If we are deprived of speech we will be deprived of philosophy. Denial is not something that does not exist, it is not nothing, it is something else. This means that both denial and not-being are present in thought and are combined with reason and opinion. Nothing is just one or the other. Nothing is just black or white. There is no gap, everything has a continuity, which is ensured by the co-involvement and the communication of Spieces.

Ο Σωκράτης, στους πρώιμους διαλόγους, επιχειρεί προσέγγιση των ηθικών εννοιών χωρίς να τις κατονομάζει ως Ιδέες. Κυριαρχούν οι ‘’Σωκρατικοί Ορισμοί’’, η προσέγγιση και η τυπολογία της προσέγγισής τους, η διάκριση του ερωτήματος ‘’τι είναι Χ’’ από το ερώτημα ‘’τι είναι το Χ’’ , ο ‘’Έλεγχος’’. Ο φιλόσοφος ενδιαφέρεται για το περιεχόμενο της απάντησης (‘’θέση’’) καθώς και το ποιόν του ανθρώπου που απαντά (‘’πρόσωπο’’). Στον Μένωνα η απορία και η έλλειψη δυνατότητας προσέγγισης της γνώσης συνεχίζεται, ωστόσο ο Σωκράτης απαντά με την ανάμνηση και την συμφυή με αυτήν θεωρία της αθανασίας της ψυχής, ενώ και στον Φαίδωνα τα επιχειρήματα της αθανασίας της ψυχής εξακολουθούν να είναι παρόντα. Επιχειρείται επαναπροσδιορισμός του ζητήματος της πραγματικότητας σε μια νέα πορεία, δεύτερος πλους, στο πλαίσιο μιας νέας διαλεκτικής έρευνας, στην οποία εισάγονται οι Ιδέες ως αιτίες των όντων. Είναι ποιητικό αίτιο η Ιδέα ή απλά είναι μια ‘’λογική αιτία’’; Ο Πλάτωνας, από την Πολιτεία και μετά, προχωρά σε αντιστροφή του γνωστικού ζητήματος, εκκινεί τώρα όχι από το αντικείμενο της γνώσης, αλλά από το υποκείμενο. Στο βιβλίο V προτάσσεται η γνωσιολογία έναντι της οντολογίας, ενώ στο βιβλίο VII δίδεται προτεραιότητα στην οντολογία. Εισάγεται η Ιδέα του Αγαθού, προβάλλεται η χωρο-χρονική διάσταση της ζωής του ανθρώπου και ο φιλόσοφος επιχειρεί στις τρεις αλληγορίες Η αντιστοίχιση των δύο κόσμων της πρώτης αναλογίας (Ήλιος) αποτελεί επινόηση του Πλάτωνα προκειμένου για την αντιμετώπιση των προβλημάτων που ερείδονται στο γνωσιολογικό σκεπτικισμό των φιλοσόφων, την ηθικοπολιτική αναρχία της εποχής, τη σοφιστική δραστηριότητα. Στην αναλογία της γραμμής ο φιλόσοφος επιχειρεί ένα πέρασμα από την ασάφεια των μεταβαλλόμενων αισθητών στη θέαση των Ιδεών , της αλήθειας και της απόλυτης γνώσης. Η αλληγορία του Σπηλαίου εξεικονίζει τη ζωή και την πνευματική κατάσταση του ανθρωπίνου είδους. Επιχειρείται από τον μελετητή μία κατά κρίση τετραμερής διαίρεση της αναλογίας και μια συνεξέταση με τα αντίστοιχα τμήματα της Γραμμής. Αποδεικνύεται η αναντιστοιχία των δύο αλληγοριών και απορρίπτεται ως εσφαλμένη τη θεωρία της ακριβούς αντιστοίχισης. Ύψιστη σημασία αποδίδεται στη διάκριση του θεωρησιακού από τον πρακτικό λογισμό, η αναγκαία ενότητα των οποίων οδηγεί στην σύνδεση μεταφυσικής και ηθικής ψυχολογίας. Για την επίλυση του ως άνω προβλήματος ο Πλάτωνας επιχειρεί μια ήπια στροφή στην φιλοσοφία του. Διερευνά την αντικειμενική πραγματικότητα, η οποία τίθεται υπό την εποπτεία της νόησης. Στον φιλοσοφικό πλατωνικό λόγο του Θεαίτητου η ηθική αποτελεί σημείο συμπλοκής όλων των ουσιαστικών στοιχείων του διαλόγου, τα οποία καταδεικνύουν ένα διάλογο ηθικό, πολιτικό, γνωσιακό. Ναι λοιπόν στην αίσθηση με την εποπτεία του νου. Στο Σοφιστή αναβαθμίζεται η περί του όντος άποψη που συνδέεται με το έτερον. Η ελεγκτική διαλεκτική κατισχύει της μεταφυσικής και η δυναμική της κίνησης παίρνει τη θέση του στατικού ιδεαλισμού της μέσης πλατωνικής περιόδου. Η κοινωνία των Ειδών εξασφαλίζει την ύπαρξη του λόγου. Αν στερηθούμε τον λόγο θα στερηθούμε τη φιλοσοφία. Η άρνηση δεν είναι κάτι το ανύπαρκτο, δεν είναι το τίποτα, είναι κάτι άλλο. Αυτό σημαίνει ότι και η άρνηση, και το μη ον είναι παρόντα στη σκέψη και συνδυάζονται με το λόγο και τη γνώμη. Τίποτα δεν είναι μόνο το ένα ή το άλλο. Τίποτα δεν είναι μόνο το μαύρο ή το άσπρο. Δεν υπάρχει χάσμα, δεν υπάρχει κενό, όλα έχουν μια συνέχεια, η οποία εξασφαλίζεται από τη συμπλοκή, την κοινωνία των Ειδών.