Η εν δράσει θητεία του διευθυντή σχολείου δευτεροβάθμιας εκπαίδευσης στην Ελλάδα

Abstract

This doctoral dissertation examined the contribution of the role and institution of the Greek secondary school principal’s term-of-office to school improvement in search of convergences and divergences with the international discourse. The theoretical approach was based on a synthesis of literature evidence on the school improvement, school leadership and school principal’s role, stage theories of socialisation, tenure/non-tenure and leadership succession. As for the Greek case study, a mixed research approach was followed. Documentary analysis and qualitative content analysis were used for the examination of the documents of the 1981-2017 period. A quantitative research was then conducted, in which a questionnaire was handed out to principals of state general secondary schools in Achaia during the school year 2018-2019. For quantitative analysis of the questionnaire the non-parametric tests Mann-Whitney U and Kruskal-Wallis were employed along with exploratory factor analysis, whereas for the qualitative data of the questionnaire, inductive thematic analysis was used. In terms of the international discourse, qualitative analysis revealed that the role of the school principal in Greece has not been radically modernised, whereas the institution of the school principal’s term-of-office needs systematic redesign. Despite some divergences, the participants of the survey acknowledged the contribution of substantial aspects of the international discourse to school improvement. They also assessed positively the contribution of the role and institution of the Greek school principal’s term-of-office to school improvement, despite the factors that are acknowledged to limit his/her activity. Furthermore, it was revealed that the additional qualifications and years of service as a school principal appear to be correlated to important aspects of the issue. Convergences revealed to what extent the Greek case was in line with the international trends, while divergences and differences provided more evidence for understanding the Greek case.

Σκοπός της διδακτορικής διατριβής ήταν η αποτίμηση της συμβολής του ρόλου και του θεσμού της θητείας του Έλληνα διευθυντή σχολείου δευτεροβάθμιας εκπαίδευσης στη σχολική βελτίωση μέσα από την αναζήτηση συγκλίσεων και αποκλίσεων με τον διεθνή λόγο. Η θεωρητική προσέγγιση βασίστηκε στη σύνθεση βιβλιογραφικών δεδομένων για τη σχολική βελτίωση, τη σχολική ηγεσία και τον ρόλο του διευθυντή σχολείου, τα στάδια κοινωνικοποίησης, τη μονιμότητα/θητεία και τη διαδοχή στην ηγεσία. Στη μελέτη της ελληνικής περίπτωσης εφαρμόστηκε μεικτή ερευνητική προσέγγιση. Για την εξέταση των τεκμηρίων της περιόδου 1981-2017 αξιοποιήθηκε η ανάλυση τεκμηρίων και η ποιοτική ανάλυση περιεχομένου. Στην ποσοτική έρευνα που ακολούθησε συμμετείχαν μέσω ερωτηματολογίου διευθυντές/ντριες δημόσιων σχολείων δευτεροβάθμιας γενικής εκπαίδευσης της Αχαΐας κατά το σχολικό έτος 2018-2019. Για την επεξεργασία των ποσοτικών δεδομένων του ερωτηματολογίου αξιοποιήθηκαν οι μη παραμετρικοί έλεγχοι Mann-Whitney U, Kruskal-Wallis και η διερευνητική παραγοντική ανάλυση, ενώ στα ποιοτικά δεδομένα του ερωτηματολογίου εφαρμόστηκε επαγωγική θεματική ανάλυση. Με κριτήριο τον διεθνή λόγο, από την ποιοτική έρευνα διαπιστώθηκε ότι ο ρόλος του διευθυντή σχολείου στην Ελλάδα δεν εκσυγχρονίστηκε ριζικά, ενώ απαιτείται συστηματικός επανασχεδιασμός του θεσμού της θητείας. Παρά τις επιμέρους αποκλίσεις, οι συμμετέχοντες στην ποσοτική έρευνα αναγνώρισαν τη συμβολή ουσιωδών παραμέτρων του διεθνούς λόγου στη σχολική βελτίωση. Επίσης, αποτίμησαν θετικά τη συμβολή του ρόλου και του θεσμού της θητείας του Έλληνα διευθυντή σχολείου δευτεροβάθμιας εκπαίδευσης στη σχολική βελτίωση, παρά τους παράγοντες που ομολογείται ότι περιορίζουν τη δράση του. Περαιτέρω, αποκαλύφθηκε ότι τα πρόσθετα προσόντα και η προϋπηρεσία στη θέση του διευθυντή σχετίζονται με σημαντικές πτυχές του ζητήματος. Τα σημεία σύγκλισης έδειξαν σε ποιον βαθμό η ελληνική περίπτωση συμπορεύτηκε με τις διεθνείς τάσεις, ενώ οι αποκλίσεις και οι διαφοροποιήσεις παρείχαν επιπλέον στοιχεία για την κατανόηση της ελληνικής περίπτωσης.