Τα σχόλια του Λέοντος Μαγεντηνού στο Β΄ βιβλίο των αναλυτικών προτέρων: Κριτική έκδοση

Abstract

This thesis aims at elucidating an extensively neglected part of the Aristotelian corpus, i.e. the Byzantine commentaries on the Organon. More specifically, the dissertation is concerned with the critical edition of Leo Magentinus' (12th cent.?) scholia on the Prior Analytics II and it consists of three parts: (a) Introduction, (b) critical edition of the scholia and (c) five Appendices. The first chapter of the Introduction gives an account of the research results regarding the work of Leo. The second chapter discusses some aspects of the extant information on the intellectual activity of the Byzantine scholar. The third chapter focusses on the structure of Aristotle's Prior Analytics II and its implications for the relevant greek commentaries. The fourth chapter is concerned with the literary form, the content and the sources of the scholia written by Magentinus. The presentation of the text witnesses and their dependance are put forward in the fifth chapter. The sixth and final chapter of the Introduction deals with the editorial principles. The second part of the dissertation contains the critical edition followed by an Index Rerum et Nominum. The Appendices I-IV include the edition of the diagrams which explain and/or summarize the scholia proper. The diagrams fall into four categories, i.e. (a) those depending on the text of Magentinus, (b) those deriving from the text of Aristotle, (c) those related to the scholia of John Philoponus (6th cent.) on Prior Analytics II and (d) those having as their source the commentary of Eustathius of Nicaea (11th/12th cent.) on the Posterior Analytics II. The fifth Appendix contains illustrations of the manuscripts and the older printed editions of the commentary. The scholia of Leo do not encourage any major flattery regarding his intellectual creativity or philosophical independency; they are, however, one of the few extant greek commentaries on Prior Analytics II.

Η διερεύνηση της χειρόγραφης παράδοσης των βυζαντινών σχολίων στο Ὄργανον και η κριτική έκδοση των σχετικών κειμένων αποτελούν βασικά ερευνητικά ζητούμενα τόσο των αριστοτελικών όσο και των βυζαντινών σπουδών. Η παρούσα εργασία έχει ως σκοπό την κριτική έκδοση των σχολίων του Λέοντος Μαγεντηνού (12ος αι.;) στο Β΄ βιβλίο των Ἀναλυτικῶν προτέρων. Η διατριβή αποτελείται από τρία μέρη: (1) την εισαγωγή, (2) την κριτική έκδοση των σχολίων και (3) πέντε παραρτήματα. Το πρώτο κεφάλαιο της εισαγωγής αποτελεί μία παρουσίαση των πορισμάτων της παλαιότερης και της νεώτερης βιβλιογραφίας για τον Λέοντα. Στο δεύτερο κεφάλαιο διερευνάται η σημασία των διαφόρων πηγών πληροφόρησης για το έργο του Βυζαντινού λογίου. Στο τρίτο κεφάλαιο εξετάζεται η δομή του Β΄ βιβλίου των Ἀναλυτικῶν προτέρων και η σχέση της με σχολιαστικά κείμενα στην υπό εξέταση ενότητα του Ὀργάνου. Η μορφή, το περιεχόμενο και οι πηγές του υπομνήματος του Μαγεντηνού προσδιορίζουν το αντικείμενο του τετάρτου κεφαλαίου. Στο πέμπτο κεφάλαιο κατατάσσονται και ταξινομούνται οι φορείς της παράδοσης του κειμένου. Στο τελευταίο κεφάλαιο γίνεται λόγος για τις αρχές, στις οποίες στηρίχθηκε η κριτική έκδοση τόσο των σχολίων όσο και των σχεδιαγραμμάτων που τα επεξηγούν ή συνοψίζουν. Το δεύτερο μέρος περιλαμβάνει την κριτική έκδοση του υπομνήματος του Λέοντος και το σχετικό ευρετήριο ονομάτων και όρων. Στο τελευταίο μέρος περιέχονται τα παραρτήματα (Α΄ - Δ΄) με την έκδοση των σχεδιαγραμμάτων που έχουν ως πηγές τους (1) το κείμενο του Μαγεντηνού, (2) το αριστοτελικό κείμενο, (3) το υπόμνημα του Ιωάννη Φιλοπόνου (6ος αι.) στο Β΄ βιβλίο των Ἀναλυτικῶν προτέρων και (4) το υπόμνημα του Ευστρατίου Νικαίας (11ος/12ος αι.) στο Β΄ βιβλίο των Ἀναλυτικῶν ὑστέρων. Ακολουθούν οι εικόνες των χειρογράφων που περιλαμβάνονται στο παράρτημα Ε΄. Τα σχόλια του Λέοντος δεν χαρακτηρίζονται από ιδιαίτερη εξηγητική εμβέλεια ή πρωτοτυπία, αλλά είναι ένα από τα ελάχιστα ελληνικά υπομνήματα στο Β΄ βιβλίο των Ἀναλυτικῶν προτέρων.